NHẠC SĨ, NHÀ VĂN NGUYỄN ĐÌNH TOÀN QUA ĐỜI TẠI MỸ, HƯỞNG THỌ 87 TUỔI
Lý Thành Lập
Trân trọng
NHHN
Kính mời quý vị theo dõi video
Thứ Năm, 30 tháng 11, 2023
Nhà Văn Nguyễn Đình Toàn, Tác Giả 'Sài Gòn Niềm Nhớ Không Tên' Qua Đời Ở Tuổi 87
Nguyễn Đình Toàn. (Hình: Đinh Quang Anh Thái)
NHÀ VĂN NGUYỄN ĐÌNH TOÀN, TÁC GIẢ 'SÀI GÒN NIỀM NHỚ KHÔNG TÊN', QUA ĐỜI Ở TUỔI 87
VOA Tiếng Việt
Nguyễn Đình Toàn làm thơ, viết văn, viết kịch, sáng tác nhạc với bút hiệu Nguyễn Đình Toàn. Thời mới lớn ở Hà Nội, ông dùng bút hiệu Tô Hà Vân, và sau 1975, để tránh rắc rối với nhà nước cộng sản, khi đưa “chui” những sáng tác của ông ra phổ biến ở nước ngoài, ông dùng bút hiệu Hồng Ngọc.
Nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Toàn, người nổi tiếng một thời với chương trình Nhạc Chủ Đề trên đài phát thanh Sài Gòn trước năm 1975, qua đời tối Thứ Ba, 28 Tháng Mười Một, tại California, hưởng thọ 87 tuổi.
Khuôn mặt nổi bật của Văn học Nghệ thuật Miền Nam trước 1975
Sinh ngày 6 tháng 9 năm 1936 tại huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh, Nguyễn Đình Toàn làm thơ, viết văn từ rất sớm, thời còn học trung học.
Di cư vào Nam năm 1954, ông trở thành biên tập viên của đài phát thanh quốc gia - Đài phát thanh Sài Gòn. Ông gia nhập quân đội Việt Nam Cộng Hòa năm 1968, giải ngũ vì lý do sức khỏe, và trở lại làm việc với đài phát thanh Sài gòn.
Nguyễn Đình Toàn làm thơ, viết văn, viết kịch, sáng tác nhạc với bút hiệu Nguyễn Đình Toàn, tên thật của ông. Thời mới lớn ở Hà Nội, ông dùng bút hiệu Tô Hà Vân, và sau 1975, để tránh rắc rối với nhà nước cộng sản, khi đưa “chui” những sáng tác của ông ra phổ biến ở nước ngoài, ông dùng bút hiệu Hồng Ngọc.
Sau 1975, như các văn nghệ sĩ cùng thời bị kẹt lại Việt Nam, ông bị đưa đi ‘học tập cải tạo’, tổng cộng 6 năm.
Sang Mỹ trễ, cuối năm 1998 theo diện gia đình bão lãnh, không lâu sau, Nguyễn Đình Toàn cộng tác với Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ - VOA, trong chương trình “Đọc Sách” do Nguyễn Đình Toàn và vợ, Nguyễn Thị Thu Hồng, nghệ danh Hồng Ngọc, phụ trách. Trong chương trình này, Nguyễn Đình Toàn thường giới thiệu một tác giả hay một tác phẩm, hoặc một khía cạnh văn hóa nghệ thuật, Việt Nam hay Tây phương. Bà Thu Hồng từng là xướng ngôn viên của một chương trình phát thanh Sài Gòn trước 1975. “Đọc Sách” được phát đi đều đặn trên làn sóng VOA trong vài năm, cho tới khi Nguyễn Đình Toàn nghỉ hưu.
Văn
Tác phẩm đầu tay, “Chị em Hải”, viết ở miền Bắc thời Nguyễn Đình Toàn còn rất trẻ với bút hiệu Tô Hà Vân, được đăng từng kỳ trong báo Tự Do trước khi xuất bản năm 1961 ở miền Nam.
Sự thành công của tác phẩm này đưa ông vào nghiệp văn. Trước năm 1975, Nguyễn Đình Toàn đã xuất bản 20 tác phẩm, gồm văn và thi ca.
Được nhắc đến nhiều là “Áo Mơ Phai”, truyện, xuất bản năm 1972, đoạt giải văn học toàn quốc của Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa năm 1973, và “Đồng Cỏ” xuất bản lần thứ nhất tại Úc năm 1994.
Viết về hai tác phẩm dấu ấn này của Nguyễn Đình Toàn, nhà văn Ngô Thế Vinh nói: “Áo Mơ Phai là dự cảm về một thành phố Hà Nội sắp mất, Đồng Cỏ là một tác phẩm khác dự báo một Sài Gòn sắp mất. Nguyễn Đình Toàn mẫn cảm với thay đổi thời tiết cũng như với những biến chuyển của lịch sử. Dự cảm hay trực giác của nhà văn đi trước tấn thảm kịch, đi trước những đổ vỡ chia ly đã mang tính tiên tri.”
Trong một chương trình trên Jimmy Show, Nguyễn Đình Toàn cho biết ông đã dự tính viết thêm một quyển thứ 3 cho đủ bộ ba - trilogy, nhưng tuổi già, sức yếu, khiến ông không thể hoàn thành ý định.
Trong lĩnh vực báo chí, Nguyễn Đình Toàn từng cộng tác với các tạp chí Văn, Văn học… và viết “feuilleton” – truyện dài đăng nhiều kỳ - cho các tờ báo lớn nhất miền Nam lúc bấy giờ: Tự Do, Chính Luận, Xây Dựng, Tiền Tuyến… Phần lớn các sáng tác in từng kỳ trên các báo ấy sau này được in thành tiểu thuyết, truyện ngắn, tập truyện. Nhưng không chỉ viết bài, tiểu thuyết feuilleton, Nguyễn Đình Toàn còn đóng góp nhiều cho sinh hoạt văn học nghệ thuật miền Nam trước 1975, trong vai trò thành viên của ban tuyển chọn sáng tác thơ, văn cho tạp chí Văn.
Nhà thơ Du Tử Lê lúc sinh thời từng nhận xét, trong văn, thơ, cũng như trong âm nhạc, Nguyễn Đình Toàn luôn tìm một ‘cách nói khác/cách viết khác’.
Thơ
Nguyễn Đình Toàn làm thơ rất sớm khi mới 16, 17 tuổi. Bài thơ đầu đời của ông, Khúc Ca Phạm Thái, để lại ấn tượng sâu đậm nơi người nghe.
Nói với VOA trước đây, nhà báo Đinh Quang Anh Thái, một người rất gần gũi với Nguyễn Đình Toàn, cho đây là bài thơ tâm đắc nhất của ông:
“Bài thơ tâm đắc nhất đối với cá nhân tôi thời còn trẻ… bởi vì cậu bé nào lớn lên cũng – nói theo nhà văn Duyên Anh, ‘mơ thành người Quang Trung’, có một tính chất gọi là... gắn liền với quê hương đất nước, thì tôi thích bài Khúc Ca Phạm Thái của Nguyễn Đình Toàn. Ví dụ như câu mở đầu:
“Ta tráng sĩ hề… lòng không mềm bằng kiếm/Ta anh hùng hề… chí khí không chứa đầy đôi mắt Trương Quỳnh Như…”
Sau này quen và thân anh Nguyễn Đình Toàn thì mới biết bài thơ này là bài thơ đầu đời của anh ấy, viết ra lúc mới 16, 17 tuổi.”
“Cái thuở của những đêm lửa trại của thanh niên Sài Gòn ngày xưa, mà được nghe Thanh Hùng ngâm Khúc ca Phạm Thái thì tuyệt lắm!”
Khúc Ca Phạm Thái là bài thơ phổ thành kịch thơ, nằm trong tập thơ “Mật Đắng” của Nguyễn Đình Toàn xuất bản năm 1962. Nhà văn Ngô Thế Vinh cho biết “Mật Đắng” được sáng tác trong “một giai đoạn đen tối, gần như tuyệt vọng” trong cuộc đời nhà thơ, lúc Nguyễn Đình Toàn mắc bệnh lao, tưởng như khó qua khỏi.
Nguyễn Đình Toàn, “người tình không chân dung”
Nhưng thơ không chỉ có trong những tập thơ, mà thơ Nguyễn Đình Toàn còn bàng bạc, phảng phất trong lời văn, trong ca từ, trong cả những lời bạt giới thiệu những ca khúc trong Chương Trình Nhạc Chủ Đề của đài phát thanh Sài Gòn trước 1975.
Chương Trình Nhạc Chủ Đề do Nguyễn Đình Toàn và Vũ Thành An phụ trách là một hiện tượng ở Sài Gòn thời bấy giờ. Lời dẫn nhập cho mỗi bản tình ca qua giọng đọc truyền cảm của Nguyễn Đình Toàn, như “thủ thỉ” vào tai người nghe, đã giúp đài phát thanh quốc gia lôi cuốn đông đảo thính giả yêu nhạc. Mỗi lời giới thiệu, theo Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn ở Úc, là một “tiểu tác phẩm”, lời văn mượt mà, ý tưởng sâu lắng, mà qua giọng đọc trầm ấm, ngọt ngào của Nguyễn Đình Toàn, như rót mật vào hồn người nghe, đi thẳng vào trái tim thính giả ngay từ lời mở đầu “Em yêu dấu”…
Viết về Nguyễn Đình Toàn, nhà thơ Du Tử Lê từng nhận định:
“Với những giới thiệu hay dẫn nhập bằng cách viết (cách nói) riêng của mình; nhất là qua giọng nói, như một thủ thỉ tư riêng giữa hai người, qua làn sóng điện, họ Nguyễn trở thành một thứ “người tình không chân dung” của rất nhiều nữ thính giả. Đồng thời, ông cũng là “người bạn thiết” của rất nhiều thính giả thuộc nam giới. Với lớp thính giả này, ông như người đã nói thay họ những điều họ muốn nói về tình yêu, âm nhạc, thời thế.”
Nhà báo Đinh Quang Anh Thái, thuở mới lớn cũng từng say mê chờ đón Nhạc Chủ Đề của Nguyễn Đình Toàn vào mỗi tối thứ Năm:
“Không gì hạnh phúc cho bằng mỗi tối thứ Năm, bận mấy thì bận cũng phải chạy vù về nhà ngồi bên cạnh cái radio nghe giọng Nguyễn Đình Toàn. Ngồi nghe cái giọng ấm của người đàn ông Hà Nội nói về nhạc chủ đề… Đó là cảm nhận đầu tiên của tôi về Nguyễn Đình Toàn, rồi sau đó mới đọc sách của ông, nghe nhạc của ông, và nhất là đọc thơ của ông.”
Tình khúc thứ nhất- Nhạc Vũ Thành An, thơ Nguyễn Đình Toàn
Vũ Thành An, lúc 21 tuổi, vào làm đài phát thanh Sài Gòn và kết thân với Nguyễn Đình Toàn. Tình bạn và có lẽ sự đồng điệu giữa hai tâm hồn nghệ sĩ đã cho ra đời hai nhạc phẩm bất hủ: “Tình Khúc thứ Nhất” và “Em đến thăm anh đêm ba mươi,” nhạc Vũ Thành An, thơ Nguyễn Đình Toàn.
Có biết đâu niềm vui đã nằm trong thiên tai
Những cánh dơi lẻ loi mù trong bóng đêm dài
Lời nào em không nói em ơi
Tình nào không gian dối
Xin yêu nhau như thời gian làm giông bão mê say
“Có biết đâu niềm vui đã nằm trong thiên tai”… ý tưởng lạ, ca từ đẹp, nhạc hay, đã giúp cho hai ca khúc này trở thành ‘bất tử’, ra đời hơn 50 năm về trước mà cho tới giờ vẫn làm xúc động người nghe, những ‘fan’ mới thuộc các thế hệ đến sau.
Trong một cuộc trao đổi với VOA trước đây, nhạc sĩ Vũ Thành An nói nhà thơ Nguyễn Đình Toàn đã “thổi hồn” vào bản nhạc, đặt tựa và lời cho “Tình khúc thứ Nhất”, mà ông đã sáng tác để tặng một người bạn.
“Hồi đó tôi có người bạn gái thân muốn tôi viết bài nhạc tặng cô ấy, tôi viết xong, cũng có cả lời, rồi đưa cho anh Toàn nghe thì anh Toàn chê lời tôi viết không hay. Anh bảo để anh đặt lời cho. Hồi đó anh cũng có một người bạn cho nên cũng muốn viết một tình khúc để tặng bạn của anh. Phải nói là khi viết nhạc, tôi cũng chưa thấy được cái nét đặc biệt của tình khúc ấy, sau khi anh Toàn viết lời vào thì thấy là quả thật, nó là một bài hát rất là… có hồn. Chính anh ấy là người đặt tên cho bài này là bài Tình khúc thứ nhất, và đồng thời anh ấy cũng bảo tôi nên lấy tên thật là Vũ Thành An chứ không cần lấy tên hiệu gì cả.”
Với Tình khúc thứ nhất, nhạc sĩ Vũ Thành An xuất hiện trên bầu trời âm nhạc, mở màn cho loạt bài Không Tên, đưa tên tuổi Vũ Thành An vào lịch sử âm nhạc miền Nam.
Nguyễn Đình Toàn và Vũ Thành An còn hợp tác để thực hiện Chương Trình Nhạc Chủ Đề. Theo lời Vũ Thành An thì linh hồn của chương trình này cũng là Nguyễn Đình Toàn, chính ông nảy ra ý tưởng thành lập chương trình, kêu gọi Vũ Thành An đệ đơn xin lập chương trình, viết lời giới thiệu và đọc những đoạn dẫn nhập đó cho các ca khúc chọn lọc với những giọng ca nổi bật nhất thời đó.
Tù cải tạo
Mất Sài gòn, do dự mãi không biết nên đi hay ở, cuối cùng Nguyễn Đình Toàn bị bỏ lại, và như các văn nghệ sĩ ở lại, bị tập trung đi ‘học tập cải tạo.’
Ra tù, Nguyễn Đình Toàn sáng tác hơn 50 ca khúc với bút danh Hồng Ngọc. Có lẽ được nhiều người Việt tị nạn đồng cảm nhất là bài “Nước Mắt Cho Sài Gòn”, viết lúc Nguyễn Đình Toàn còn ở trong tù, ca khúc được tuồng ra nước ngoài qua trung gian Hồ Trường An, tới tay tạp chí Quê Mẹ của Võ Văn Ái ở Paris, được Jeannie Mai trình bày đầu tiên, nhưng bản nhạc cất cánh với giọng ca Khánh Ly dưới tên “Sài Gòn, Niềm Nhớ Không Tên”, ghi tên tác giả là “Người ở lại”. Băng nhạc ‘Người Di Tản Buồn’ phát hành năm 1979 có cả “Sài Gòn, Niềm Nhớ Không Tên” và “Người Di Tản Buồn” của nghệ sĩ Nam Lộc gây tiếng vang lớn trong các cộng đồng người Việt tị nạn khắp nơi.
Tới cuối năm 1999, sau khi định cư ở Mỹ gần 1 năm, Nguyễn Đình Toàn mới chính thức ra mắt một số ca khúc sáng tác sau năm 1975 trong 3 tập nhạc: Hiên Cúc Vàng (1999), Tôi Muốn Nói Với Em (2001) và Mưa Trên Cây Hoàng Lan (2002).
Nguyễn Đình Toàn: liệu thơ có như người?
Đối với một tâm hồn nghệ sĩ mẫn cảm, những trải nghiệm cay đắng do biến đổi của thời cuộc và các trải nghiệm trong tù cải tạo, chắc hẳn phải có ảnh hưởng sâu đâm tới tác giả và tác phẩm. Đời thực của người nghệ sĩ thì sao?
Nhà báo Đinh Quang Anh Thái:
“Thỉnh thoảng những người hay đến chơi với anh, ngồi hút thuốc lá, uống một tí rượu hay nghe anh nói chuyện, uống trà, cà phê… thì có lúc thấy được cái khoảnh khắc mà Nguyễn Đình Toàn cảm thấy cuộc sống này nó đáng chán, nhưng mà bình thường thì Nguyễn Đình Toàn hóm hỉnh lắm.”
Đinh Quang Anh Thái nhắc đến một bài thơ khác của Nguyễn Đình Toàn ít người biết đến mà ông và tác giả khá tâm đắc. Đó là bài “Tro Tàn”, viết năm 1984.
Ta yêu nhau trong nghèo khó
Khi quê hương tàn phá
Được mấy ngày vui trong đời
Tóc biếc ngoảnh đi đã đỏ màu phai
Ta xa nhau vào lúc xa đời
Bóng bỏ theo người
Đổ một lần cho hết cuộc rủi may
Cứ coi là mất coi là hết
Lật ngửa bàn tay mà cắt dây
“Tôi tâm đắc cái câu: ‘Bóng bỏ theo người/ Đổ một lần cho hết cuộc rủi may’. Đó là tâm tư của một Nguyễn Đình Toàn mà thảng hoặc, thấy anh như hốt hoảng trong cái cuộc sống trên cái cõi tạm này.”
Giờ bóng đã “bỏ theo người”. Người nghệ sĩ đa năng, tài hoa đã ra đi ‘vào sương đen’, những lời ông viết trong bài “Mai Tôi Đi” khi rời Việt Nam, nơi chôn nhau cắt rốn, giờ diễn tả tâm trạng của những người ở lại.
“Mai tôi đi, tôi đi vào sương đen
Sương rất độc, tẩm vào người nỗi chết
Quê hương ta sống chia giòng vĩnh biệt
Chảy về đâu những nước mắt đưa tin
Phu nhân Nguyễn Đình Toàn, Nguyễn Thị Thu Hồng, trong chương trình Đọc Sách của VOA, qua đời ngày 24/2/2021, hưởng thọ 78 tuổi. Với sự ra đi của người vợ hiền mà ông đã đền đáp ân tình bằng cách tận tình chăm sóc trong nhiều năm, có lẽ không còn gì trên cõi tạm này để níu kéo ông.
VOA Tiếng Việt
Kính mời quý vị thưởng thức nhạc phẩm Sài Gòn Niềm Nhớ Không Tên
Cựu Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Henrry Kissinger Qua Đời Ở Tuổi 100
Cựu Ngoại trưởng Hoa Kỳ Henry Kissinger tham dự bữa tiệc trưa tại Bộ Ngoại giao ở Hoa Thịnh Đốn vào ngày 01/12/2022. (Ảnh: Roberto Schmidt/AFP qua Getty Images)
CỰU NGOẠI TRƯỞNG HOA KỲ HENRY KISSINGER QUA ĐỜI Ở TUỔI 100.
Doanh Doanh biên dịch
Cựu Ngoại trưởng Henry Kissinger, nhân vật then chốt trong việc định hình chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ vào cuối thế kỷ 20, đã qua đời, hưởng thọ 100 tuổi. Ông qua đời tại tư gia ở Connecticut.
Theo Kissinger Associates, Inc, ông Kissinger qua đời tại tư gia ở Connecticut hôm thứ Tư (29/11).
Là một nhà ngoại giao người Mỹ gốc Đức, ông từng giữ chức ngoại trưởng cho hai đời tổng thống. Khi phục vụ dưới thời Tổng thống Đảng Cộng Hòa Richard Nixon vào những năm 1970, Tiến sĩ Kissinger đã đóng vai trò then chốt trong nhiều sự kiện quan trọng trên toàn cầu.
Ông Kissinger, từng gặp mặt lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình trong chuyến thăm bất ngờ tới Bắc Kinh hôm 20/07, là người có công trong việc mở đường cho mối bang giao giữa ĐCSTQ và Hoa Thịnh Đốn dưới thời Tổng thống Nixon trong Chiến Tranh Lạnh vào đầu những năm 1970.
Những nỗ lực của ông cũng đã đưa đến các cuộc đàm phán về kiểm soát vũ khí giữa Hoa Kỳ và Liên Xô, mở rộng bang giao giữa Israel và các nước láng giềng Ả Rập, và Hiệp định Hòa bình Paris năm 1973, đưa đến sự kết thúc Chiến tranh Việt Nam và cuối cùng là sự tiếp quản của chủ nghĩa cộng sản hai năm sau đó.
Tổng thống Nixon đưa ông Kissinger vào Tòa Bạch Ốc đảm nhận vai trò cố vấn an ninh quốc gia sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1968 với lời hứa chấm dứt Chiến tranh Việt Nam. Đó là một quá trình kéo dài và đẫm máu.
Trong khi nhiều người ca ngợi ông Kissinger, thì những người khác lại xem ông là một tội đồ chiến tranh do ông ủng hộ chính sách thực dụng cho các chế độ độc tài, đặc biệt là ở Mỹ Latinh. Vấn đề tranh luận vẫn còn xung quanh mức độ ủng hộ trực tiếp của Hoa Kỳ cho cuộc đảo chính ở Chile năm 1973 lật đổ Tổng thống xã hội chủ nghĩa Salvador Allende và dẫn đến việc thành lập chế độ độc tài quân sự của ông Augusto Pinochet. Một cuộc điều tra của ủy ban Thượng viện năm 1975 đã xác nhận sự tham gia bí mật của Hoa Kỳ ở Chile trong những năm 1960 và 1970, nhưng các bằng chứng tìm được khá hạn chế trong việc cho thấy chính phủ Hoa Kỳ ủng hộ cuộc đảo chính của ông Pinochet.
Vai trò nổi bật của ông Kissinger với tư cách là nhà hoạch định then chốt về chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ giảm dần sau khi Tổng thống Nixon từ chức vào năm 1974. Mặc dù vậy, ông vẫn là một thế lực ngoại giao dưới thời Tổng thống Gerald Ford và tiếp tục bày tỏ quan điểm mạnh mẽ cho đến khi ông qua đời gần đây.
Ông Kissinger vẫn hoạt động tích cực dẫu khi ông đã 100 tuổi vào tháng Năm vừa qua. Ông đã tham gia các cuộc họp tại Tòa Bạch Ốc, xuất bản một cuốn sách về phong cách lãnh đạo, điều trần trước ủy ban Thượng viện về mối đe dọa hạt nhân từ Bắc Hàn, và đến thăm các lãnh đạo ĐCSTQ ở Bắc Kinh hồi tháng Bảy.
Trong những năm cuối đời, cựu quan chức ngoại giao Hoa Kỳ này phải đối mặt với những giới hạn trong việc đi lại vì các quốc gia khác tìm cách thẩm vấn hoặc bắt giữ ông về các quyết định chính sách đối ngoại trước đây của Hoa Kỳ.
Tổng thống Gerald Ford, từng gọi ông Kissinger là “siêu ngoại trưởng,” cũng thừa nhận thái độ gai góc và sự tự tin của ông, điều mà các nhà phê bình coi là hoang tưởng và tự cao tự đại. Tổng thống Ford từng nhận xét rằng ông Kissinger “là người nhạy cảm nhất so với bất kỳ nhân vật nào của công chúng mà tôi từng biết.”
Hôm thứ Tư (29/11), Cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo, người từng phục vụ dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump, đã bày tỏ sự kính trọng dành cho ông Kissinger.
“Từ ngày đến Hoa Kỳ khi còn là một thiếu niên chạy trốn khỏi Đức Quốc xã, Tiến sĩ Kissinger đã cống hiến cả cuộc đời mình để phục vụ đất nước vĩ đại này và giữ cho Mỹ quốc được an toàn,” ông Pompeo nói.
“Ông ấy đã để lại một dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử của Mỹ quốc và thế giới. Tôi sẽ luôn biết ơn những lời khuyên nhủ và sự giúp đỡ ân cần của ông ấy trong suốt thời gian tôi đảm nhận vai trò Bộ trưởng,” ông nói tiếp. “Luôn ủng hộ và luôn đưa ra các thông tin, sự thông thái của ông ấy khiến tôi trở nên tốt hơn và có sự chuẩn bị tốt hơn sau mỗi cuộc trò chuyện.”
Sinh ngày 27/05/1923 tại Furth gần Nuremberg, Đức, được đặt tên là Heinz Alfred Kissinger, ông Kissinger cùng gia đình chuyển đến Hoa Kỳ vào năm 1938 để thoát khỏi chiến dịch tiêu diệt người Do Thái ở châu Âu của Đức Quốc xã.
Bản tin có sự đóng góp của Reuters.
Doanh Doanh biên dịch
Quý vị tham khảo bản gốc từ The Epoch Times
Thứ Tư, 29 tháng 11, 2023
PPS Nhạc - Giấc Mơ Mùa Thu
PPS NHẠC - GIẤC MƠ MÙA THU
Nhạc: Võ Thiện Thanh
Hình ảnh: Nguyễn Sơn
Trình bày: Lệ Quyên
Thực hiện: TNP&BP
Trân trọng
NHHN
Kính mời quý vị thưởng thức
Hội Nghị Quốc Tế Cấp Bộ Trưởng Về Tự Do Tôn Giáo Vinh Danh 4 Tù Nhân Lương Tâm Việt Nam
Đại Sứ Robert Rehak, Ngoại Trưởng Séc Jan Lipavský, và Chủ Tịch IRFBA Fiona Bruce
HỘI NGHỊ QUỐC TẾ CẤP BỘ TRƯỞNG VỀ TỰ DO TÔN GIÁO VINH DANH 4 TÙ NHÂN LƯƠNG TÂM VIỆT NAM
Mạch Sống
|
|
|
|
|
|
|
|
Thứ Ba, 28 tháng 11, 2023
Ngưng Thở Khi Ngủ Diễn Ra Như Thế Nào?
(Ảnh: Pixel-Shot/Shutterstock)
NGƯNG THỞ KHI NGỦ DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?
Vân Hi biên dịch
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng ngưng thở tạm thời trong ít nhất 10 giây. Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) là dạng ngưng thở phổ biến, xảy ra khi các cơ họng giãn ra, khiến nhịp thở ngưng hoàn toàn hoặc giảm xuống 10% so với mức thông thường.
Bởi vì cơ thể không lấy đủ không khí, nên mức oxy trong máu bị hạ thấp. [Thông qua điều này], bộ não cảm nhận được tình trạng khó thở và cố gắng nhanh chóng đánh thức bạn khỏi giấc ngủ để bạn có thể mở lại đường thở.
Các triệu chứng bao gồm ngáy to và các đợt thở hổn hển khi bạn thực sự ngưng thở trong lúc ngủ.
Giấc ngủ liên tục bị gián đoạn dẫn đến tình trạng buồn ngủ ban ngày quá mức (hypersomnia), khiến bạn khó tập trung hơn khi tỉnh táo và trở nên cáu kỉnh nói chung.
Ngưng thở khi ngủ trung ương xảy ra khi bộ não không gửi các tín hiệu thích hợp đến các cơ thở.
Chứng giảm nhịp thở xảy ra khi sự thông khí giảm hơn 30% trong ít nhất 10 giây do xẹp một phần đường thở, dẫn đến thở nông.
Chỉ số ngưng thở-giảm thở (AHI) là một công cụ chẩn đoán để xác định sự hiện diện và mức độ nghiêm trọng của hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Đây là một chỉ số trung bình đại diện cho tổng số lần ngưng thở và giảm thở xảy ra mỗi giờ khi ngủ.
- OSA nhẹ có chỉ số AHI từ 5 đến 15.
- OSA vừa có chỉ số AHI từ 15 đến 30.
- OSA nặng có chỉ số AHI lớn hơn 30.
Tuy nhiên đối với trẻ em, những con số này thường giảm đi một nửa, [nghĩa là] OSA mức độ nhẹ của người lớn tương đương với OSA mức độ trung bình [ở trẻ em].
Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA) báo cáo rằng không phải người nào ngáy đều bị ngưng thở khi ngủ, nhưng đây là triệu chứng rất thường gặp. Nam giới thường dễ ngưng thở khi ngủ hơn phụ nữ.
Chẩn đoán ngưng thở khi ngủ dựa trên các phát hiện lâm sàng và khi cần thiết, được xác nhận bằng đo đa ký giấc ngủ (nghiên cứu giấc ngủ). Chỉ số khử bão hòa oxy (ODI) đo lường số lần trong mỗi giờ mức oxy máu giảm xuống dưới ngưỡng bình thường trong ít nhất 10 giây.
Như đã đề cập ở bài viết trước, bảng câu hỏi Berlin và STOP-Bang có thể cung cấp các dấu hiệu của hội chứng ngưng thở khi ngủ.
Các dấu hiệu về nha khoa của chứng ngưng thở khi ngủ có thể bao gồm nghiến răng và răng nhạy cảm cũng như cắn vào má trong, dẫn đến đau đầu và đau hàm. Ở những người bị ngưng thở khi ngủ, tình trạng miệng mở qua đêm có thể gây khô miệng vào buổi sáng. Bên cạnh đó, phì đại lưỡi hoặc amidan cũng như bệnh nha chu thường xuất hiện.
Thang điểm Mallampati từ 1 đến 4 được dùng trong thăm khám khoang miệng sử dụng để quan sát phần khẩu cái mềm (vòm miệng mềm) có thể nhìn thấy ở phía sau lưỡi. Mức độ 3 và 4 cho thấy có nhiều khả năng một người sẽ bị OSA. Lưỡi có hình vỏ sò lớn hoặc cung răng hàm trên và hàm dưới hẹp hoặc sai khớp cắn (do lùi hàm dưới) cũng thường thấy trong OSA.
Chứng ngưng thở và giảm thở khi ngủ làm gián đoạn giấc ngủ và giảm mức oxy máu, từ đó góp phần gây nên các biến chứng sức khỏe dài hạn. Chứng buồn ngủ vào ban ngày có thể là tác dụng phụ nguy hiểm, đặc biệt là khi lái xe.
Ngoài ra, nhiều loại thuốc như opioid cũng sẽ tác động đến giấc ngủ của một người.
Đối với những người bị ngưng thở khi ngủ, thở áp lực dương liên tục (CPAP) là phương pháp điều trị y tế đầu tiên. Trong lúc ngủ, máy CPAP sẽ tạo áp suất không khí thông qua mặt nạ. Áp suất này lớn hơn áp suất không khí xung quanh, giúp đường hô hấp trên luôn mở để ngăn chứng ngưng thở và ngáy.
Chứng ngưng thở khi ngủ xảy ra ở khoảng 3% người có cân nặng bình thường nhưng ảnh hưởng đến hơn 20% người bị béo phì.
Một số nghiên cứu cho thấy tồn tại một mối liên quan giữa chứng ngưng thở khi ngủ và các vấn đề như tiểu đường type 2, đột quỵ, đau tim và giảm tuổi thọ.
Một số loại thuốc có thể trực tiếp hoặc gián tiếp làm trầm trọng hơn chứng ngưng thở khi ngủ. Thông thường bạn nên tránh dùng benzodiazepine nếu chưa điều trị chứng ngưng thở khi ngủ, nhưng nếu muốn bắt đầu hoặc ngưng dùng bất kỳ loại thuốc nào thì bạn nên hỏi ý kiến của bác sĩ.
Phương pháp kích thích thần kinh hạ thiệt có thể được dùng để kiểm soát chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn mức độ vừa đến nặng thông qua một thiết bị cấy ghép. Điều này giúp kích thích lưỡi đưa ra trước, từ đó cải thiện việc hít thở trong khi ngủ bằng cách mở đường thở.
Phương pháp điều trị CPAP không được người bệnh chấp nhận rộng rãi do ảnh hưởng đến tư thế ngủ và chu kỳ giấc ngủ bình thường.
Như đã đề cập phía trên, dụng cụ đẩy hàm dưới (MAD) có thể được chỉ định để giữ cho hàm dưới hơi hướng ra trước trong suốt cả đêm và tạo một vài khoảng trống cho lưỡi cũng đưa ra trước. Đeo máng nhai để bảo vệ răng khi ngủ [mặc dù] thường không hiệu quả bằng MAD trong trường hợp này, nhưng cũng có thể hữu ích.
Ngoài ra, liệu pháp Myofunctional (chức năng cơ) làm tăng sức mạnh cơ lưỡi và loại bỏ amidan phì đại và các u tuyến cũng có thể được chỉ định, cùng với cắt thắng lưỡi. Tình trạng dị ứng cũng có thể gây giảm thể tích đường thở và vì vậy việc điều trị dị ứng và viêm xoang bằng thuốc, như thuốc xịt mũi steroid hoặc rửa mũi bằng nước muối có thể là một lựa chọn cho trẻ em bị các triệu chứng ngưng thở khi ngủ nhẹ.
Bạn có thể hoàn toàn không phát hiện ra chứng ngưng thở khi ngủ nhưng đây có thể là một cuộc chiến sinh tử hàng đêm. Trong khi tỉnh táo, nín thở một cách có ý thức trong 10 giây không phải là thử thách gì lớn, nhưng khi cố gắng nghỉ ngơi và hồi phục vào ban đêm, bạn không tự kiểm soát có ý thức như vậy được. Điều đó sẽ thực sự làm tăng thêm gánh nặng cho những ai bị suy giảm sức khỏe.
Vân Hi biên dịch
Quý vị tham khảo bản gốc từ The Epoch Times
Loại Bỏ Cơn Nghiện Đường Để Giảm Cân
(Ảnh: Nitiphonphat/Shutterstock)
LOẠI BỎ CƠN NGHIỆN ĐƯỜNG ĐỂ GIẢM CÂN
Minh Thư biên dịch
Có thể bạn sẽ tính số calorie khi muốn giảm cân, nhưng bạn có từng cân nhắc xem mình đã ăn bao nhiêu đường bổ sung chưa? Một khi nhận ra tác động của đường đến sức khỏe, chúng ta có nên tránh đường hoàn toàn không?
Điều thú vị là Trung y tin rằng đường chỉ là một loại thuốc. Bà Trần Tuấn Như, bác sĩ Trung y có nhiều năm kinh nghiệm lâm sàng trong việc giúp mọi người giảm cân, tin rằng việc kiểm soát lượng đường ăn vào quan trọng hơn nhiều so với việc tránh hoàn toàn ăn đường.
Nếu bạn muốn có một thân hình ít béo, thon gọn và khỏe mạnh thì đường bổ sung chính là kẻ thù lớn nhất. Trong cuốn sách “Zero Sugar Diet” (tạm dịch: Ăn Uống Không Đường), tác giả David Zinczenko nhắc nhở chúng ta rằng đường bổ sung có thể gây sâu răng, béo phì, bệnh tim mạch,… Quá nhiều đường còn có thể làm lão hóa da và có thể dẫn đến tiết insulin quá mức, gây hại cho tuyến tụy.
Vậy chính xác thì đường bổ sung là gì? Đó là đường được thêm vào thực phẩm, thường có trong đồ uống, bánh ngọt, bánh quy, kem, và kẹo. Hầu hết đường bổ sung là fructose. Vì các tế bào cơ thể người không thể hấp thụ và sử dụng trực tiếp đường fructose, nên trước tiên sẽ chuyển hóa fructose thành chất béo và tích trữ để sử dụng làm năng lượng khi cần.
Nhưng tại sao lại khó từ bỏ đường như vậy, thậm chí khi biết là không tốt cho cơ thể? Cuốn sách “Zero Sugar Diet” đã đề cập đến điểm này. Tác giả cho biết việc tiêu thụ đường, giống như tất cả các hành vi gây nghiện khác, có thể khiến con người hoàn toàn phụ thuộc vào đó. Cuốn sách cũng cung cấp một biểu đồ tự đánh giá để biết mức độ nghiện đường của một người và giải thích kế hoạch tránh ăn đường trong 14 ngày cùng phương pháp ăn uống lành mạnh suốt đời có thể giúp từ bỏ thói quen ăn đường như thế nào.
Cách Trung y dùng đường như một vị thuốc
Từ quan điểm của Trung Y, đường là một vị thuốc. Chẳng hạn, táo đỏ đỏ và cam thảo có vị ngọt nhưng cũng giúp điều hòa tiêu hóa và làm dịu cảm xúc. Thuốc sắc cam thảo táo đỏ nổi tiếng của Trung y là bài thuốc giúp ổn định tâm trạng. Bà Trần Tuấn Như, giám đốc phòng khám Trung y Tinh Hà ở Đài Loan, cho biết những người làm công việc đòi hỏi tinh thần cần đường để cung cấp thêm năng lượng cần thiết cho hoạt động của não.
Bà Trần, có nhiều năm kinh nghiệm lâm sàng giúp giảm cân, cho rằng quá nhiều đường chế biến sẵn sẽ làm tăng khả năng tích mỡ. Nếu muốn giảm lượng đường ăn vào, điều quan trọng nhất là tính kỷ luật tự giác, sau đó mới là giảm lượng đường ăn vào, kiểm soát đường huyết, và gia tăng trao đổi chất tuần hoàn.
Bà Trần chia sẻ một cách để kiểm soát đường huyết là chọn đúng loại thực phẩm và ăn theo đúng thứ tự. Bà gợi ý nên ăn thực phẩm nhiều protein và chất béo trước tiên, điều này giúp kéo dài cảm giác no. Sau đó, tăng tỷ lệ ăn chất xơ thực vật, tiếp theo là ngũ cốc nguyên hạt tự nhiên để cung cấp đường và tinh bột. Ăn theo cách này có thể làm giảm lượng đường nạp vào và giảm biến động đường huyết, từ đó giúp giảm nhu cầu ăn vặt.
Các loại thảo mộc và trà Trung Hoa
Một số loại dược liệu Trung Hoa như mướp đắng, lá dâu tằm, hoa cúc và mồng tơi củ Nhật Bản cũng có chức năng kiểm soát sự biến động đường huyết. Bà Trần giới thiệu một loại trà hạ đường huyết có thể dùng làm nước uống hàng ngày.
Thành phần: 10g (0.4 ounce) hoàng kỳ, 6g (0.2 ounce) lá dâu tằm, 6g (0.2 ounce) hoa cúc và 20g (0.7 ounce) gạo lứt.
Cách làm: Pha các nguyên liệu với 500ml (17 ounce) nước và để nguội trước khi uống.
Trong nghiên cứu trên chuột bị tiểu đường, hoa cúc có tác dụng kiểm soát mức đường huyết cao, làm giảm đường huyết lúc đói. Chiết xuất hoa cúc đã cải thiện khả năng dung nạp glucose và kháng insulin bằng cách tăng nồng độ insulin và giảm nồng độ glycated hemoglobin (HbA1c) trong huyết thanh. Ngoài ra, việc bổ sung hoa cúc có thể làm giảm các thành phần lipid huyết thanh như triglycerides, cholesterol toàn phần và mức cholesterol LDL.
Tập thể dục làm tăng sự trao đổi chất tuần hoàn của cơ thể và tăng sử dụng đường. Bà Trần giải thích rằng khi tuần hoàn kém, lượng glucose sinh ra từ thức ăn không thể được tế bào hấp thụ hoàn toàn, do đó sẽ ứ đọng trong máu, gây tổn thương ở các mạch máu cuối. Số lượng và cường độ tập luyện phù hợp có thể cải thiện quá trình tuần hoàn và giảm lượng đường tích tụ quá mức.
Về trái cây, bà Trần cho rằng không hoàn toàn cần thiết, đặc biệt là những loại trái cây có hàm lượng đường cao. Bà đề nghị nên ăn trái cây ít đường như ổi, táo và cà chua vào buổi sáng để phân bổ lượng calorie trong suốt cả ngày thay vì những loại trái cây nhiều đường sẽ làm tăng đường huyết nhanh chóng.
Trải nghiệm cá nhân về chương trình “Kiêng ăn đường” trong 14 ngày
Mặc dù Trung y tin rằng nếu ăn đúng bữa, khẩu phần phù hợp, và giảm biến động đường huyết thì có thể kiểm soát việc ăn vặt quá mức, nhưng đối với tôi, các bữa chính và bữa phụ dường như đi đến các dạ dày khác nhau. Ngay cả khi ăn một bữa đầy đủ, tôi vẫn luôn muốn ăn tráng miệng. Để vượt qua điều đó và thực hiện được kế hoạch 14 ngày “Không đường,” tôi đã mời 5 người bạn cùng thực hiện.
Có sáu nguyên tắc trong kế hoạch “Không đường” 14 ngày này:
- Không thêm đường: Trừ khi thực phẩm đã chứa đường, không nên thêm đường khác.
- Ăn ở nhà: Cố gắng chuẩn bị thức ăn ở nhà càng nhiều càng tốt để giảm nguy cơ nạp vào cơ thể lượng đường không mong muốn.
- Tăng thêm chất xơ: Ăn nhiều rau và trái cây (không bao gồm nước trái cây). Tăng lượng chất xơ cũng có thể làm giảm sự hấp thụ đường của cơ thể.
- Giảm carbohydrate: Hàm lượng chất xơ trong carbohydrate tiêu thụ phải nhiều hơn lượng đường.
- Tăng lượng protein: Tăng lượng protein có thể làm tăng cảm giác no và kéo dài thời gian cho đến bữa ăn tiếp theo.
- Thực phẩm ít chế biến: Thực phẩm chế biến ngược lại với thực phẩm nguyên chất. Nhiều loại đường và phụ gia hóa học được thêm vào trong quá trình chế biến, điều này có hại cho sức khỏe.
Sau hai tuần thực hiện kế hoạch này, tôi đã giảm được 2kg (4.4 pound), điều này không quá sốc — chỉ là mức giảm cân tiêu chuẩn nhưng lành mạnh. Tuy nhiên, năm người bạn của tôi đã cho thấy những kết quả khá khác nhau và một số vấn đề nảy sinh trong quá trình tham gia chương trình mà tôi muốn chia sẻ với các bạn.
- Kế hoạch này không phù hợp với tất cả mọi người: Cô N thực hiện chương trình một cách nghiêm túc nhất và tuân theo từng chút một trong sáu nguyên tắc đến từng chi tiết nhỏ nhất, nhưng cô ấy chỉ giảm được 1kg (2.2 pound). Sau này chúng tôi biết được rằng cô ấy chưa bao giờ là người “nghiện đường” theo bất kỳ tiêu chuẩn nào. Vì vậy, cô ấy không cắt giảm nhiều calorie và không tập thể dục, do đó không nhận thấy tác dụng rõ ràng nào.
- Khó ăn đúng món: Ngày đầu tiên của chương trình, hầu hết mọi người đều đến hỏi tôi: “Bữa sáng nên ăn gì?” Điều này phản ánh xã hội của chúng ta đã bị “đánh cắp” như thế nào và việc mua thực phẩm lành mạnh không thêm đường khó đến mức nào.
- Không có đủ kiến thức về chất dinh dưỡng: Những câu hỏi thường gặp khác là “Tôi có thể ăn cơm được không? Tôi có thể ăn ngũ cốc được không? Thế còn mì thì sao?” Mọi người rất dễ nhầm lẫn “đường” với “carbohydrate.” Trên thực tế, đường là một loại carbohydrate và cơ thể cần carbohydrate để cung cấp năng lượng cần thiết.
- Khó thực hiện do vấn đề xã hội: Cô P thú nhận ngay từ đầu cô khó có thể tuân theo nghiêm ngặt kế hoạch “Không đường” vì có quá nhiều bữa tiệc, sự kiện mà cô phải chủ trì hoặc tham dự. Điều này quay trở lại sự hiểu biết về chất dinh dưỡng và tính kỷ luật tự giác. Nếu biết lựa chọn thực phẩm và ăn uống điều độ, bạn vẫn có thể thưởng thức những món ăn ngon một cách khôn ngoan, ngay cả trong những sự kiện đặc biệt.
- Căng thẳng làm giảm ý chí: Anh C là nam giới duy nhất trong nhóm. Khi bận rộn với công việc, anh ấy có xu hướng quên hẳn việc từ bỏ đường. Hơn nữa, căng thẳng hoặc mệt mỏi có thể khiến bạn dễ dàng từ bỏ việc lựa chọn thực phẩm phù hợp.
Thành thật mà nói, đối với tôi, thật khó từ bỏ ham muốn ăn đường trong tuần đầu tiên. Nhưng sau đó, bộ não của tôi dường như không còn hứng thú với hương vị tuyệt vời khi thưởng thức đồ ngọt, và việc bỏ đường trở nên dễ dàng hơn.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)