|
MỘT NÉN NHANG CHO QUÁ KHỨ
Thu Tuyết
Cứ mỗi tháng
tư về, lòng tôi mênh mang những nỗi niềm. Quá khứ dần sẽ phai, nhưng sự ra đi
đột ngột của ba tôi vẫn là nỗi ám ảnh khôn nguôi. Dáng vẻ hao gầy với đôi mắt
buồn xa xăm như vẫn còn đâu đây khi tôi đốt nén nhang nhân ngày giỗ của
Người. Trong sợi khói mỏng manh, tất cả như hiện về: “Một nén nhang cho quá
khứ.”!
Thân mời anh
chị em cùng TT lội ngược dòng thời gian để lắng nghe từ trái tim những xót xa
của một thời đã đi qua!
Trời đổ mưa
chiều, những hạt mưa không lớn nhưng cái lạnh giữa đông làm tâm hồn tôi se
lại. Có phải ngẫu nhiên khi có nhiều cái chết liên quan đến vụ án Hồ Duy Hải
với lý do: “Tai nạn giao thông và đột tử”! Chưa nói đến những vụ án khác như
té từ lầu cao của một số quan chức cao cấp, những cái chết đột ngột này đã
khơi lại trong tôi một câu chuyện buồn cuả gia đình.
*****
Bây giờ ba
tôi không còn nữa, Mẹ tôi cũng đã ra đi, chỉ còn lại trong tôi một ký ức về
tuổi thơ. Những buồn vui như những gợn lăn tăn của sóng phủ dài trên lối đi
thánh thiện. Thời gian như vạt nắng chiều nhẹ nhàng tan biến để trả lại bóng
đêm tĩnh lặng với trời sao, với tiếng gọi của không gian sâu thẳm màu cuộc
đời.
Biến cố 1975,
mọi việc thay đổi. Gia đình tôi trở về làng quê, một ngôi làng xinh xắn có
luỹ tre bao quanh với cánh đồng lúa mênh mông yên bình cùng những kỷ niệm của
thời thơ ấu. Tuy nhiên, làng tôi hôm nay không như ngày xưa tôi còn bé; bởi
tiếng kẻng, tiếng điểm danh người lao động ra đồng vào mỗi sáng, và đánh giá
phê bình thành tích vào mỗi chiều. Hầu như mọi thứ là của tập thể.
Hai người anh
tôi đi học tập cải tạo, chị tôi mất việc làm, anh kế tôi bị cho thôi học vì
lý lịch xấu. Tôi và hai em vẫn ở lại thị xã để tiếp tục việc học (vì chúng
tôi ở bậc trung học nên còn được ngồi lại ghế nhà trường), một phần vì gia
đình tôi không ai được phép bỏ học nửa chừng.
Tôi học không
tệ, nếu không nói là xuất sắc thì cũng kế người xuất sắc. Tôi tham gia mọi
sinh hoạt của trường lớp, nhưng không được cho vào hội đoàn lúc bấy giờ (vì
điều này có ảnh hưởng tới việc học tiếp sau đó), lý do: không đủ tiêu chuẩn.
Tôi ngơ ngác như con nai lạc bầy, nhưng vẫn ngây thơ chờ đợi một sự công
bằng.
Vào một sáng
trong sân trường rợp hoa phượng, chúng tôi xếp hàng ngay ngắn để nghe thầy cô
có đôi lời trước khi kết thúc một niên khoá và phát thưởng cho những học sinh
xuất sắc. Tôi hồi hộp chờ đến tên mình để lên nhận phần thưởng của năm cuối
cùng ở bậc phổ thông. Nhưng phần thưởng ấy được trao cho bạn lớp phó học tập
với thứ hạng không nằm trong số 3 người đứng đầu lớp!
Tôi buồn bã
thất thểu về nhà ngồi khóc, khóc như cô Tấm mồ côi bên thềm giếng khi bị mất
con bống, khóc như đứa trẻ bị tước lấy cây kem vào một trưa hè nóng rực và
khóc vì sự rạn nứt của một tâm hồn còn lóng lánh pha lê. Mãi đến 30 năm sau,
tôi mới biết lý do: “Con nhà ngụỵ làm gì có thưởng!”. Đó là lời phát biểu của
cô giáo chủ nhiệm, người từ phía Bắc vào để “cải tạo” giáo dục. Tôi nào biết
đó chỉ là một bắt đầu cho những sóng gió đời mình.
Rồi chuyện đó
cũng qua, tôi nộp đơn để thi vào một trường Đại học với bao náo nức của tuổi
đầu đời. Ngày thi, tôi được gia đình, người thân và bạn bè chăm sóc chu đáo
với kỳ vọng tôi sẽ đạt kết quả tốt. Nhưng điều ấy không xảy ra. Bạn bè tôi
lần lượt vào trường nhập học. Tất cả đều có giấy báo điểm kể cả thi rớt,
nhưng với tôi thì biệt tin. Tôi vẫn tiếp tục đợi chờ cho dẫu mong manh. Phải
chăng Thượng đế bắt tôi thực tập bài học này vì Ngài biết rằng tôi sẽ còn
“nhiều cơ hội” để đợi chờ.
Gia đình tôi
luôn sống trong tình trạng căng thẳng. Ba tôi suốt ngày lo viết đơn khiếu nại
để đòi lại sự công bằng cho chúng tôi được đi học. Giai đoạn đó có được tiếp
tục học hay không là phụ thuộc vào lý lịch. Mẹ tôi bỏ rất nhiều thời gian để
chăm sóc ba tôi, nhưng càng ngày ông càng yếu thêm vì những lo âu.
Sau năm 1975,
chính quyền địa phương đưa ba tôi vào một nơi để giữ những thứ họ thu được
của những người di tản từ các tỉnh miền trung và cao nguyên vào Nam. Lúc ấy
tôi ngạc nhiên vì chứng kiến sự bắt bớ và tịch thu tài sản. Việc bắt người
tôi có thể hiểu, nhưng lấy tài sản của những người dân vô tội thì vẫn là một
dấu hỏi trong tôi.
Bản chất ngay
thẳng và trung thực cùng những hiểu biết về lý thuyết của giai đoạn 1945
-1954; ba tôi là người duy nhất không dính vào vụ tham ô tài sản đang thu
giữ. Ông cũng là người biết rõ việc bê bối của họ (một số người nòng cốt
trong chính quyền địa phương và các cấp lãnh đạo cao hơn). Vì vậy, để sự chia
chác được suôn sẻ và tránh hậu hoạ về sau, họ đã gán ghép ba tôi rất nhiều
tội lỗi, truất quyền công dân (không được bầu cử) và buộc ông đi học tập cải tạo.
Với sức khoẻ yếu, ba tôi sẽ chết trong tù. Đó là mục tiêu họ muốn.
Tuy nhiên,
may mắn cho gia đình tôi là đã xuất hiện một vị cứu tinh, một người liêm
chính còn sót lại trong hệ thống chính quyền lúc bấy giờ đã điều tra sự việc.
Cuối cùng hai trong số họ bị bắt giam và 3 ngày nữa vụ khiếu kiện này sẽ được
đưa ra xét xử.
Suốt nhiều
năm, gia đình tôi luôn bị canh giữ ngày đêm bởi những người được gọi là “du
kích”. Thời gian gần xét xử, họ canh gác ba tôi kỹ hơn cùng những lời hăm
doạ. Chúng tôi đã luôn sống trong nỗi lo âu, sợ hãi. Tôi khóc nhiều vì chứng
kiến sự bất công, vì bị đàn áp và vì không thực hiện được ước mơ đơn giản
nhất là được học.
Vào một sớm
đầu mùa hạ, tôi mang ba lô lên rừng để lao động (lao động và sinh hoạt văn
hoá là việc bắt buộc của thanh niên lúc ấy). Mặt trời chưa lên, hàng cây còn
lặng gió, vài con bồ câu mẹ dậy sớm để tìm mồi. Chúng chạy lúp xúp trong sân,
quanh quẩn chỗ ba tôi ngồi để chờ những hạt thóc; bởi ông thường cho chúng ăn
vào mỗi sáng, chiều. Ba tôi ngồi ở bậc thềm nhà nhìn tôi với đôi mắt buồn sâu
thẳm. Ánh mắt ấy nằm sâu trong ký ức và mãi mãi tôi không quên. Tôi chào ba
để ra đi nào biết rằng đây là lần vĩnh biệt!
Con đường lên
vùng kinh tế mới, một vùng miền núi, hun hút gió rừng. Những ổ gà ổ voi làm
chậm tốc độ chạy xe. Đi được vài giờ, chúng tôi rẽ vào một con đường mòn mà
có lẽ chỉ dành cho dân tộc thiểu số để tiếp xúc với thế giới bên ngoài. May
không là mùa mưa nên chỉ có bụi đường che mờ lối đi. Tôi ngắm nhìn bầu trời
xuyên những cành cây kẽ lá và hứng lấy ánh nắng nhạt dần qua bóng râm. Tôi
cảm nhận khí trời đầy oxy và nhẹ nhàng hít thở. Tôi quên những gì xảy ra phía
sau chỉ biết rằng tôi đang tiến dần đến nơi an toàn nhất - núi rừng. Bởi
thiên nhiên không làm tổn thương tôi, thiên nhiên không chất chứa hận thù,
không lọc lừa gian dối, không đố kỵ ghen tuông, không rập rình nhà tôi sớm
tối và cũng không đòi hỏi lý lịch trong sạch mới được học hành.
Mặc dầu bên
đường là hố thẳm, nhưng núi rừng đã che chở chúng tôi suốt chặng đường đi.
Thỉnh thoảng bắt gặp những đôi mắt ngơ ngác của lũ trẻ con mặc khố dừng lại
bên đường để nhìn con quái vật ồn ào khuấy động không gian yên tĩnh của họ.
Một sự xâm nhập không được phép, nhưng vẫn cứ nghênh ngang như sự nghênh
ngang chiếm giữ tài sản của người dân vô tội. Đàn chim rừng ríu rít bay
ngang, có phải chúng chào đón hay đuổi xua khách lạ? Vài con chồn, con sóc
chạy băng qua đường rồi sợ hãi đứng nhìn. Vẫn bụi mịt mù bao phủ chúng tôi
khi xe lao qua những chỗ trũng trên đường.
Trời sụp tối,
chúng tôi đến một láng trại, nơi dành cho những người đi khai phá thiên
nhiên. Đêm núi rừng khủng khiếp làm sao. Chỉ nghe gió gào và tiếng tru tréo
của thú dữ. Tôi nằm suy nghĩ miên man về thân phận mình, về gia đình. Ánh mắt
ba tôi vẫn nhìn tôi trong đêm tối. Tôi nóng lòng như có điều gì bất ổn, rồi
trở mình trong bóng đêm để nghe hơi thở của núi rừng, để tức tưởi với cuộc
đời ở tuổi xấp xỉ đôi mươi, cái tuổi đầy đam mê náo nức thực thi những mơ ước
đầu đời. Giờ này có lẽ bạn bè tôi đang ngủ say để mỗi sáng mai thức dậy thấy
cuộc đời xanh hơn với cỏ cây sân trường, sách vở, thầy cô và bè bạn. Còn tôi,
trong đêm đen hoang dại của núi rừng.
“T ơi, thức
dậy lấy ba lô đi về” tiếng gọi của anh trưởng đoàn phá tan sự ma quái của màn
đêm. Như một linh cảm, có điều gì rất lạ. Tôi bước ra gặp ngay một người bà
con đang đứng đợi:
“Mình về, ba
em bị tai nạn đang nằm viện”.
“Có nặng
không anh?” tôi hỏi.
“Không sao,
chỉ gãy chân thôi”, anh đáp ngắn gọn và lạnh lùng.
Chúng tôi
quay về trong bóng đen, đen như cuộc đời tôi lúc ấy. Im lặng, anh chở tôi
trên chiếc Honda quá cũ. Cũng may nó không nằm lại dọc đường, nếu không đã là
mồi ngon cho những con cọp đói. Đầu óc tôi quay cuồng với những ý nghĩ gàn
dở. Ba tôi đã vì chúng tôi mà phải bạc đầu đối phó với một thế lực hung tàn
của chính quyền địa phương. Nếu ông có mệnh hệ nào, chúng tôi sẽ ra sao? Mẹ
tôi một mình tần tảo chỉ đủ để nuôi sống gia đình. Hai anh tôi vừa về từ trại
cải tạo phải sống chui rúc như con vật. Anh chị em tôi chưa quen với cuộc
sống mới. Áp lực xã hội như những bóng mây che khuất lối đi. Tương lai mờ
mịt!
Về đến cổng
nhà, tôi thấy mọi người đông đúc, đèn đuốc sáng choang. Có một nhóm người
đang đục đẽo: đóng hòm! Tôi nghĩ. Thế là hết, ba tôi bị tai nạn và qua đời!
Tôi lững thững bước vào trong. Chị tôi gào lên trong nỗi uất hận: “Em ơi, Ba
bị thằng Hải con bà hai Phố bắn chết rồi! Vào đi để nhìn mặt ba lần cuối”.
Tôi bước đi trong vô định. Đến bên giường, chiếc giường đơn nơi ba tôi đang
ngủ yên, vĩnh viễn. Trên ngực áo còn lại vài vệt máu đã khô. Ôi! Ba tôi! Đôi mắt
hiền từ, dáng đi khoan thai, luôn nhân từ và rộng lượng với cuộc đời. Tôi gục
xuống bên chiếc giường lạnh lẽo trong tiếng nấc nghẹn ngào, Ba ơi!
Những ngày
sau cuối, ba phờ phạc vì thức đêm để suy nghĩ: cách nào đưa ra ánh sáng thế
lực tham ô, cách nào lấy lại sự công bằng cho chúng tôi đi học. Ôi! cái lý
lịch chết tiệt ấy. Giá mà không phải nó thì giờ này ba tôi đang ung dung với
cuộc sống cho dẫu đầy khó khăn phía trước.
Một tháng
trước khi bắn, chúng đã rình rập chờ ba tôi ra đường vào ban đêm để thủ tiêu
(vì sau bữa cơm chiều, ba tôi thường lui tới nhà một vài người bạn thân).
Nhưng có lẽ người lành nên thượng đế đã khiến ông không ra đường vào đêm tối
trong thời gian đó. Để hôm nay, lộ diện kẻ hung tàn, một cách trân tráo và dã
man. Chúng đến nhà và ngang nhiên bắn ba tôi tại chỗ với lời lẽ hống hách của
kẻ có quyền: “Tại sao ông kiện để cậu và anh tôi bị bắt giữ?”.
Sau khi bắn
xong, hắn bước ra chĩa súng vào cả nhà tôi đang ngồi ăn sáng: “Đứa nào cử
động, tao bắn chết hết”. Rồi hắn leo lên chiếc xe đạp, đạp tới nhà một người
đàn bà là hội trưởng hội phụ nữ lúc ấy: “Tôi đã giải quyết xong ông LBN.” hắn
nói với bà ta một cách sung sướng và đầy hãnh diện. Xong việc, hắn quay về
huyện tiếp tục “sự nghiệp của một tên vệ sĩ bảo vệ ông Bí thư!”.
Khoảng 5
tháng sau đó, chính quyền đưa vụ án giết người công khai ra xét xử. Loa phóng
thanh được gắn khắp nơi cho người dân lắng nghe nếu không có thời gian đến
xem trực tiếp tại sân vận động của thị xã. Công an dẫn hắn ra với một vẻ mặt
thản nhiên, thản nhiên như một cuộc “giao lưu” của người nghệ sĩ với khán
giả. Một cuộc xét xử đã được sắp đặt. Hắn nhận tội rằng: tự đi bắn ba tôi mà
không ai sai bảo hay bắt buộc. Gia đình tôi biết rất rõ kẻ chủ mưu nên kháng
án. Lần xét xử sau tại Toà án tỉnh Phú Khánh lúc bấy giờ (Phú Yên - Khánh
Hoà), chỉ vài người trong gia đình tôi tham dự. Hắn vẫn nét mặt thản nhiên,
không thay đổi lời khai. Như lần trước, toà cũng tuyên án tử hình. Thế là kết
thúc một tấn tuồng mà đằng sau cánh gà là những nụ cười hả hê của kẻ chủ mưu
và đồng bọn, đối nghịch là cảnh tang thương của một gia đình!
Ông ngoại tôi
thường xuyên lui tới hơn để an ủi mẹ và là chỗ dựa tinh thần cho gia đình
tôi. Bằng mọi giá, chúng tôi phải sống, cho dẫu như những con giun oằn lưng
chịu đựng. Cứ mỗi ngày qua đi, tôi cảm nhận rõ nét hơn sự suy yếu của một gia
đình mồ côi cha. Những khó khăn vật chất không làm tôi gục ngã, nhưng những
tổn thương tinh thần đã làm tôi đau đớn. Một tâm hồn pha lê vỡ nát bởi những
va đập của trần gian. Tin ai bây giờ?
Tôi vẫn phải
tiếp tục những sinh hoạt của địa phương dưới sự quản lý của chính quyền, chỉ
khác là gia đình tôi không còn bị rình rập bởi những du kích. Vì có một chút
năng khiếu về âm nhạc nên người ta đưa tôi vào một đội văn nghệ. Mang trong
lòng đầy mặc cảm của một cô gái không được tiếp tục việc học, của một gia
đình suy sụp cả vật chất lẫn tinh thần; tôi làm việc như một người máy. Tôi
phải hát, làm xướng ngôn viên và còn cả thuyết trình trước hàng ngàn thanh
niên những đề tài như: “Tình yêu và hôn nhân trong xã hội mới…”! Thật buồn
cười, một cô gái 18 tuổi chưa một lần biết yêu! Vậy mà, phải nói về kinh
nghiệm yêu! Có phải vì những "nổi bật" này mà tôi biến thành tâm
điểm tập trung sự chú ý của những tấm lòng đố kỵ, hẹp hòi; nên tiếp tục chịu
đựng những vùi dập cuộc đời. Điều này đã ảnh hưởng rất sâu đến cách sống của
tôi trong một thời gian dài sau đó. Tôi lại tiếp tục ngơ ngác trước lòng dạ
thâm hiểm của con người!
Rồi một ngày
mùa đông, bầu trời u ám. Tôi đang đếm từng giọt mưa rơi trên lá trước hiên
nhà. Những cơn gió lạnh rít qua làm tâm hồn tôi thêm tê buốt. “Con ơi, có
giấy báo đi học” Mẹ gọi tôi. Có phải đây là sự xoa dịu của chính quyền địa
phương vì cái chết của ba tôi?
Tôi vào một
trường sư phạm nơi tôi không hề nghĩ đến trước đó. Nhưng để thoát khỏi địa
phương, thoát khỏi sự ám ảnh của tang tóc, đau thương; tôi phải đi. Suốt thời
gian học tại NhaTrang, một thành phố biển êm ả với rặng dừa xanh và màu nước
biếc; tôi chưa đủ bản lĩnh để thoát khỏi những đau buồn. Tôi vẫn bị ám ảnh
bởi những bạo tàn của đồng loại đã trút xuống chúng tôi, những con người vô
tội. Sự hồn nhiên trong sáng trong tôi không còn nữa. Tôi ít nói và sống thu
mình để gặm nhấm nỗi buồn từng ngày tháng ở cái tuổi đẹp nhất của cuộc đời.
Sau khi tốt
nghiệp, tôi về một ngôi trường gần nhà được hai năm và hầu như chỉ để làm văn
nghệ cho ngành giáo dục. Bởi môn học của tôi đã bị giới hạn theo quy định lúc
ấy, học trò chỉ học ngoại ngữ là tiếng Nga mà không phải tiếng Anh. Sau đó,
tôi về sống tại Sài Gòn. Đấy là lúc tôi thực hiện được đam mê duy nhất của
mình là tiếp tục việc học.
Hai mươi năm
sau, tôi quay lại quê nhà trong một chương trình từ thiện cho Hội trẻ em
khuyết tật. Từ chuyến đi này, dần dần gặp lại bạn bè, và được biết người bắn
ba tôi đã bị tử hình thật sự ngay sau đó! Không như những kẻ chủ mưu trong vụ
án đã hứa với hắn và gia đình hắn rằng: “sẽ lo cho hắn đi vượt biên”! Một kế
hoạch hoàn hảo. Lần thứ hai, thêm một mạng người, chúng đã giải quyết
xong “con tốt”! Phải chăng đây là thói quen giết người để bịt đầu mối của họ?
***
Từ nơi rất
xa, tôi vẫn về thăm mộ ba khi có thể. Với tôi, đó là ngôi mộ đẹp nhất, không
phải vì nó đồ sộ nguy nga, mà vì nó rực rỡ môt cái hồn: công minh, chính trực
và nhân ái. Mỗi lần đốt nén nhang, tôi thầm thì với Người rằng: “Ba ơi, kỷ
niệm buồn con đã quên, nhưng những gì đẹp nhất của tuổi ấu thơ nơi đồng nội
sẽ mãi mãi theo con đến cuối cuộc đời”.
Thu Tuyết
Melbourne, 2020
|