THỜ TỔ TIÊN
TGNS
Trân trọng
NHHN
Kính mời quý vị theo dõi
Thứ Hai, 13 tháng 7, 2026
TT Trump Đạt Thỏa Thuận Mở Cửa Cầu Lịch Sử 4,7 Tỷ USD Nối Mỹ Và Canada
TT TRUMP ĐẠT THỎA THUẬN MỞ CỬA CẦU LỊCH SỬ 4,7 TỲ USD NỐI MỸ VÀ CANADA
HungThe
TT Trump đạt thỏa thuận mở cửa cầu lịch sử 4,7 tỷ USD nối Mỹ và Canada
Tổng thống Donald Trump vừa đạt thỏa thuận kinh tế mới với Canada, chính thức xóa bỏ rào cản để khánh thành cây cầu xuyên biên giới Gordie Howe trị giá 4,7 tỷ USD vào ngày 27/7 tới đây.Dẫn nguồn tin từ tờ The Hill, vào ngày 11/7 Tổng thống Donald Trump đã đưa ra thông báo mang tính bước ngoặt về việc hoàn tất một thỏa thuận thành công với phía Canada.
Sự kiện này trực tiếp dọn đường cho công trình cầu quốc tế Gordie Howe – tuyến đường huyết mạch nối liền hai thành phố chiến lược Detroit của Mỹ và Windsor của Canada – được phép đưa vào vận hành khai thác đúng theo lộ trình vào ngày 27/7.
Về phía chính phủ Canada, các nhà chức trách nước này xác nhận hai quốc gia đã đồng thuận thiết lập một loạt giải pháp toàn diện.
Mục tiêu cốt lõi của các biện pháp này nhằm bảo đảm cán cân lợi ích được chia sẻ một cách công bằng cho cả hai bên bờ biên giới.Văn bản thỏa thuận mới quy định rõ ràng rằng phía Mỹ sẽ được quyền tiếp nhận 50% tổng nguồn thu từ hoạt động thu phí cầu đường.
Bên cạnh đó, chính quyền Mỹ cũng nắm giữ quyền phê duyệt tối cao đối với bất kỳ đề xuất tăng phí nào từ phía Canada nếu mức điều chỉnh đó vượt quá ngưỡng 10% so với biểu phí hiện hành.Sự đồng thuận này đánh dấu một bước chuyển biến lớn so với lập trường cứng rắntrước đó của người đứng đầu Toà bạch ốcVào tháng 2 năm nay, Tổng thống Trump từng đưa ra lời cảnh báo đanh thép về việc sẽ áp dụng các biện pháp ngăn chặn, không cho phép cầu Gordie Howe đi vào hoạt động.Ở thời điểm đó, ông kiên quyết yêu cầu nước Mỹ phải nhận được sự bồi hoàn đầy đủ cho những gì đã bỏ ra và phải có quyền sở hữu một phần trong dự án hạ tầng này.Ông nhấn mạnh sẽ giữ vững quan điểm đóng băng công trình cho đến khi Washington được đền bù thỏa đáng và Canada thể hiện sự đối xử công bằng, tôn trọng đối với phía Mỹ.
Xét về quy mô, Gordie Howe là một dự án hạ tầng có tổng giá trị đầu tư lên tới 4,7 tỷ USD với chiều dài toàn tuyến đạt 2,4km
Cầu quốc tế Gordie Howe nối liền hai thành phố Detroit của Mỹ và Windsor của Canada –
World Cup 2026: Vài Con Số Và Bình Luận Về Các Đội Được Vào Vòng Bán Kết
WORLS CUP 2026: VÀI CON SỐ VÀ BÌNH LUẬN VỀ CÁC ĐỘI ĐƯỢC VÀO VOG2 BÁN KẾT
Phuoc
World Cup 2026: Vài con số và bình luận về các đội được vào vòng bán kết
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử World Cup mà 4 đội đứng hàng đầu của bảng sắp hạng FIFA được vào hết vòng bán kết (theo thứ hạng là Pháp, Á Căn Đình, Tây Ban Nha và Anh). Thật ra như tôi có nói trước đây, khi chia 48 đội tham dự vào các nón để bắt thăm ra từng bảng thì họ đã có tính toán sẵn để 4 đội này đừng đụng nhau trước mất hào hứng và mặc dù cũng có nhiều bất ngờ nhưng rốt cục thì 4 đội hay nhất cũng sẽ đụng với nhau.
Và đây là lần thứ ba trong lịch sử World Cup (trước đó là vào năm 1970 và 1990) mà vòng bán kết quy tụ 4 đội tuyển đã có thắng World Cup rồi:
- Á Căn Đình: 3 lần vào năm 1980, 1986 và 2022
- Pháp: 2 lần vào năm 1998 và 2018
- Tây Ban Nha: 1 lần vào năm 2010
- Anh: 1 lần vào năm 1966
Các bàn thắng bại của 4 đội:
- Pháp: thắng 16, thua 2 (đứng hạng nhì về bàn thắng trong 4 đội, đứng hạng nhì về bàn thua)
Các cầu thủ ghi bàn là: Mbappé (8), Dembélé (5), Bardella (2), Doué (1). Đá vào nhiều nhất là anh Mbapp nhưng anh cũng đã hụt một quả phạt đền.
Các bàn thắng đều do các cầu thủ tiền vệ ghi và một mình anh Mbappé ghi phân nửa số bàn.
- Tây Ban Nha: thắng 11, thua 1 (đứng hạng tư về bàn thắng, đứng hạng nhất về bàn thua)
Các cầu thủ ghi bàn là: Oyarzabal (4), Merino (2), Ruiz (1), Poiro (1), Baena (1), Yamal (1) và được một trái phản phé. Đá vào nhiều nhất là anh Oyarzabal và có 5 đồng đội khác ghi bàn.
- Á Căn Đình: thắng 17, thua 6 (đứng hạng nhất về bàn thắng, đứng hạng 3 về bàn thua)
Các cầu thủ ghi bàn là: Messi (8), Porreo (1), Fernandez (1), Alvarez (1), Martinez (1), Lo Celso (1), Alister (1) và được một trái phản phé. Đá vào nhiều nhất là anh Messi nhưng anh cũng đã hụt 2 quả phạt đền. Một mình anh cũng ghi gần phân nửa số bàn thắng và ngoài ra có đến 6 đồng đội đã ghi mỗi người một bàn.
- Anh: thắng 13, thua 6 (đứng hạng ba về bàn thắng, đứng hạng ba về bàn thua)
Các cầu thủ ghi bàn là: Kane (6), Bellingham (6) và Rashford (1), chỉ có 3 người ghi bàn và đều là tiền vệ. 2 anh Kane và Bellingham đá vào nhiều nhất.
***
Trong kỳ trước tôi đã có bàn về trận bán kết sẽ diễn ra giữa 2 đội Pháp và Tây Ban Nha tại Dallas vào ngày 14/07 tới đây , bây giờ xin nói về trận bán kết giữa 2 đội Á Căn Đình và Anh sẽ diễn ra sau đó.
Lịch sử tranh chấp giữa 2 đội Á Căn Đình và Anh
Trận bán kết tới đây sẽ gợi lại biết bao kỷ niệm xưa về tranh chấp giữa 2 đội và bắt đầu vào năm 1966 khi họ đụng nhau ở vòng tứ kết (Anh thắng 1 - 0), trong một bầu không khí rất gây cấn khiến trọng tài phải bắt 19 lỗi cho đội Á Căn Đình và 33 lỗi cho đôi Anh và huấn luyện viên Anh đã tố cáo các cầu thủ Á Căn Đình là nhưng con "súc vật". Cần nhớ năm đó World Cup được tổ chức ở Anh và đội này đã đoạt giải sau khi thắng Đức trong vòng chung kết 4 - 2 với một bàn thắng của anh trung phong Anh Geoffrey Hurst vào phút thứ 101 đã gây tranh cãi cho đến nay là cú sút của anh trúng xà ngang có thật sự vào trong chưa?
Sau đó vào kỳ World Cup được tổ chức tại Á Căn Đình vào năm 1986, 2 đội lại có dịp đụng nhau ở vòng tứ kết trên sân lịch sử Azteca, 4 năm sau khi Anh đã đánh bại Á Căn Đình trong trận chiến đảo Malouines. Đây là thời vàng son của anh cầu thủ khét tiếng của Á Căn Đình Diego Maradona và trong trận này anh ta đã ghi 2 bàn đã được nhắc nhở rất nhiều. Bàn đầu tiên anh ghi không phải bằng chân mà là bằng tay (có người gọi là "bàn tay của Chúa"), và bàn thứ hai, ghi 4 phút sau đó, thì quá tuyệt vời khi anh đã một mình dẫn banh lừa qua 5 cầu thủ Anh trước khi sút vào lưới. Trong trận này Á Căn Đình thắng 2 - 1 và đi luôn đến vòng chung kết để đụng đội Đức và thắng với tỷ số 3 -2, đoạt chức vô địch lần thứ 2. Sau đó thì đến thời vàng son của anh Messi đã dẫn dắt đội nhà đoạt chức vô địch lần thứ ba ở Qatar vào năm 2022 sau khi thắng đội 3 trong một trận chung kết cũng rất là ngoạn mục mà 2 độ đã huề 3 - 3 và phải đá phạt luân lưu Á Căn Đình mới thắng 4 - 2. Và bất đầu từ trận này, mà 2 anh Messi và Mbappé sẽ tiếp tục cuộc tranh tài ở kỳ World Cup này để tranh ngôi thứ "cầu vương" (cần biết cách đây 4 năm, Messi được trao chức "cầu thủ xuất sắc nhất World Cup" còn Mbappé là người đã ghi bàn nhiều nhất với 8 quả). Và cũng biết đâu 2 đội sẽ lại đụng nhau ở vòng chung kết và Pháp sẽ có dịp phục hận.
Phuoc
Hoài Niệm Sài Gòn
HOÀI NIỆM SÀI GÒN
Yankee Nguyen
"...Ngăn sông cách núi vẫn vấn vương/ Hoài niệm Sài Gòn trong xót thương/
Sài Gòn cả bầu trời yêu dấu/ Nhớ Sài Gòn là nhớ cố hương"
Cảm ơn anh Yankee Nguyễn và toàn ban đã phổ theo nhạc mới AI.
Ca khúc "Hoài Nhiệm Sài Gòn" Xin mời quý vị thưởng thức đế nhớ về cố Quốc...
Nơi mà hơn nửa đời chúng ta được sinh ra và lớn dưới Chánh Thể Cộng Hòa.
Chân thành biết ơn và cảm ơn.
DTDB
Tho&Nhac Moi AI
Trân trọng
NHHN
Kính mời quý vị thưởng thức
Sau Lệnh Của Ông Trump, Quân Đội Mỹ Tiếp Tục Giáng Đòn Mạnh Vào Lực Lượng Iran
Hình ảnh do Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) công bố hôm 28/2 cho thấy một cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào Iran. (Nguồn: CENTCOM)SAU LỆNH CỦA ÔNG TRUMP, QUÂN ĐỘI MỸ TIẾP TỤC GIÁNG ĐÒN MẠNH VÀO LỰC LƯỢNG IRAN
Trương Đình
Sau lệnh của ông Trump, quân đội Mỹ tiếp tục giáng đòn mạnh vào lực lượng Iran
Trương Đình • Epoch Times • Thứ Ba, 14/07/2026
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gia tăng sức ép đối với Iran. Bên cạnh việc khôi phục phong tỏa trên biển, hôm thứ Hai (13/7), ông tuyên bố quân đội Mỹ sẽ tiếp tục giáng các đòn tấn công mạnh vào Iran trong tối thứ Hai và cả ngày thứ Ba. Ngay sau đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã thông báo về chiến dịch tấn công này.
Hình ảnh do Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) công bố hôm 28/2 cho thấy một cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào Iran. (Nguồn: CENTCOM)
CENTCOM cho biết trên nền tảng mạng xã hội X rằng vào lúc 4:45 chiều thứ Hai (giờ miền Đông nước Mỹ), theo chỉ thị của Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, quân đội Mỹ đã tiến hành đợt không kích nhằm vào Iran đêm thứ ba liên tiếp.
Theo CENTCOM, các cuộc không kích này sẽ tiếp tục khiến quân đội Iran phải trả giá đắt, đồng thời làm suy giảm khả năng của nước này trong việc tấn công dân thường vô tội và các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Đài truyền hình quốc gia Iran đưa tin đã xảy ra các vụ nổ tại thành phố cảng Bandar Abbas và đảo Kish ở miền nam nước này. Bản tin cho biết đảo Kish xảy ra hai vụ nổ nhưng chưa nêu nguyên nhân.
Theo Hãng thông tấn Fars của Iran, đảo Qeshm và đảo Abu Musa cũng ghi nhận các tiếng nổ.
Trong cuộc phỏng vấn với người dẫn chương trình bình luận bảo thủ Hugh Hewitt hôm thứ Hai, Tổng thống Trump cho biết bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran từng đạt được trước đó chỉ là phép thử nhằm đánh giá liệu Iran có tuân thủ các cam kết hay không.
“Đó là một phép thử,” ông Trump nói. “Khi làm việc với những kẻ vô liêm sỉ như vậy, bản ghi nhớ chẳng có ý nghĩa gì cả. Nó chỉ là một phép thử, và họ đã không tuân thủ. Họ đã không vượt qua được phép thử.”
Tổng thống cho biết quân đội Mỹ sẽ giáng đòn mạnh vào Iran trong cả thứ Hai và thứ Ba. Mỹ sẽ “phá hủy” núi Pickaxe. Các nhà phân tích cho rằng địa điểm này có thể là một phần của chương trình hạt nhân Iran.
“Tối nay chúng tôi sẽ tấn công mạnh họ, ngày mai cũng sẽ tấn công mạnh họ, và họ hoàn toàn không có cách nào chống đỡ,” ông Trump nói thêm. “Họ chẳng làm được gì ngoài việc nói khoác. … Tôi hiểu họ, họ hoàn toàn là một lũ điên.”
Theo Hãng Phát thanh Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB), quân đội Iran tuyên bố đã sử dụng máy bay không người lái để tấn công các cơ sở quân sự của Mỹ tại Kuwait trong ngày thứ Hai, đồng thời phóng một tên lửa hành trình nhằm vào một tàu chiến của Hải quân Mỹ.
Phát biểu với các phóng viên tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng hôm thứ Hai, Tổng thống Trump nói rằng cuối cùng Mỹ sẽ kiểm soát eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định cuộc chiến với Iran đang tiến triển “rất nhanh”.
“Tối nay chúng tôi đang tấn công họ. Chúng tôi đang phá hủy toàn bộ năng lực của họ liên quan đến eo biển Hormuz, và tôi tin rằng cuối cùng chúng tôi sẽ hoàn toàn kiểm soát được toàn bộ tình hình,” ông Trump nói.
Ông Trump tuyên bố khôi phục phong tỏa trên biển đối với Iran
Theo Trương Đình/ Epoch Times
TT Trump: Mỹ Bảo Đảm An Ninh Hàng Hải Qua Eo Biển Hormuz, Sẽ Thu Phí 20%
TT TRUMP: MỸ BẢO ĐẢM AN NINH HÀNG HẢI QUA EO BIỂN HORMUZ, SẼ THU PHÍ 20%
Theo Trương Đình/ Epoch Times
TT Trump: Mỹ bảo đảm an ninh hàng hải qua eo biển Hormuz, sẽ thu phí 20%
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Hai (13/7) cho biết Mỹ đang tiếp quản eo biển Hormuz và sẽ trở thành lực lượng bảo đảm an ninh cho tuyến hàng hải này. Để bù đắp chi phí, Mỹ sẽ thu phí bằng 20% đối với hoạt động vận tải qua eo biển.
(Nguồn ảnh: somkanae sawatdinak/ Shutterstock)
Trên mạng xã hội Truth Social hôm thứ Hai, ông Trump tuyên bố rằng kể từ thời điểm hiện tại, Mỹ sẽ được gọi là “Người bảo vệ eo biển Hormuz”.
Ông cho biết, với vai trò là lực lượng bảo vệ, vì sự công bằng, Mỹ sẽ thu 20% phí đối với mọi hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển nhằm bù đắp toàn bộ chi phí cho việc duy trì an ninh và bảo đảm an toàn tại khu vực có tình hình bất ổn nghiêm trọng này. Các thủ tục và công tác chuẩn bị liên quan sẽ được triển khai ngay lập tức.
Trước khi đưa ra tuyên bố trên, trong cuộc phỏng vấn với chương trình Fox & Friends của Fox News vào sáng thứ Hai, ông Trump đã tiết lộ rằng Mỹ sẽ trở thành lực lượng bảo vệ eo biển Hormuz và sẽ thu một khoản phí nhất định để bù đắp các chi phí liên quan.
“Chúng tôi sẽ bảo vệ eo biển này và có thể sẽ quản lý nó. Chúng tôi sẽ trở thành người bảo vệ eo biển, hoặc có thể gọi là ‘thiên thần hộ mệnh của eo biển’. Chúng tôi xứng đáng được đền bù vì điều đó,” ông Trump nói và cho biết thêm: “Chúng tôi sẽ bảo vệ nó. Chúng tôi sẽ được trả tiền vì việc bảo vệ nó”.
Trong cuộc phỏng vấn, ông Trump cũng bác bỏ tuyên bố cho rằng Iran đang kiểm soát eo biển Hormuz. “Chúng tôi mới là bên đang tiếp quản eo biển Hormuz. Họ chẳng có gì cả.”
Ông Trump nói thêm: “Có những điều mà không ai biết. Hôm qua, họ (các đại diện Mỹ và Iran) đã đàm phán suốt 11 tiếng đồng hồ. Làm việc với những người này thì chuyện gì cũng mất 11 tiếng”.
“Hôm qua mọi việc đã được thống nhất. Thế nhưng sau khi rời phòng họp, họ lại gọi điện nói: ‘Chúng tôi cần sửa đổi một vài điểm’. Sửa đổi ư? Các ông vẫn còn muốn sửa đổi sao? Chúng tôi sẽ không sửa đổi bất cứ điều gì. Họ lúc nào cũng thay đổi… Tôi thậm chí còn không nghĩ họ giỏi đàm phán. Họ chẳng đạt được gì cả, và cũng chẳng lấy được gì từ tôi.”
Iran từ lâu tuyên bố kiểm soát eo biển Hormuz và hôm thứ Bảy (11/7) thông báo đóng cửa tuyến hàng hải này.
Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngay sau đó bác bỏ tuyên bố trên, khẳng định tuyến đường thủy quốc tế này vẫn mở đối với tàu thuyền.
CENTCOM cho biết, mặc dù Iran có những hành động gây hấn vô cớ, quấy rối, đe dọa và đưa ra các tuyên bố mang tính áp đặt, quân đội Mỹ đã được triển khai và duy trì trạng thái sẵn sàng để bảo đảm quyền tự do hàng hải tiếp tục được duy trì. Iran không kiểm soát eo biển Hormuz và hoạt động hàng hải vẫn đang diễn ra.
Hôm thứ Hai, người phát ngôn Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran tuyên bố rằng Iran “tuyệt đối sẽ không cho phép Mỹ can thiệp vào việc quản lý eo biển Hormuz”.
Người phát ngôn này cũng cho biết nếu quân đội Mỹ có bất kỳ hành động can thiệp quân sự nào đối với các tàu thương mại hoặc tàu chở dầu hoạt động ngoài các tuyến hàng hải do Iran chỉ định, lực lượng vũ trang Iran sẽ đáp trả.
Theo Trương Đình/ Epoch Times
5 Năm Sau Cuộc Biểu Tình Lịch Sử, Cuba Gia Tăng Đàn Áp Trong Bối Cảnh Khủng Hoảng Kinh Tế Và Xã Hội Nghiệm Trọng
5 NĂM SAU CUỘC BIỂU TÌNH LỊCH SỬ, CUBA GIA TĂNG ĐÀN ÁP TRONG BỐI CẢNH KHỦNG HOẢNG KINH TẾ VÀ XÃ HỘI NGHIÊM TRỌNG
Thùy Dương
5 năm sau cuộc biểu tình lịch sử, Cuba gia tăng đàn áp trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và xã hội nghiêm trọng
5 năm sau khi xảy ra các cuộc biểu tình lịch sử kể từ khi chế độ cộng sản Cuba được thành lập năm 1959, La Habana vẫn tiếp tục dập tắt mọi tiếng nói phản đối và gia tăng các biện pháp trấn áp, trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và xã hội nghiêm trọng đang tàn phá đảo quốc. Các công dân chỉ cần lên tiếng phàn nàn về tình trạng thiếu nước, thiếu điện hay thiếu thực phẩm là cũng đủ để bị giam nhốt trong tù.
Đống lửa do cư dân đốt để phản đối tình trạng mất điện kéo dài tại La Habana, Cuba, ngày 14/05/2026. © Ramon Espinosa / AP.
Hôm nay 11/07/2026 là đúng 5 năm sau cuộc biểu tình 11/07/2021 quy mô lớn tại Cuba, đòi hỏi nhiều quyền tự do hơn và điều kiện sống tốt hơn, được xem là cuộc biểu tình làm rúng động cả đất nước, khiến một người chết, vài chục người bị thương. Phong trào biểu tình khi đó đã bị đàn áp mạnh tay, với hàng nghìn vụ bắt giữ. 5 năm sau, hiện giờ chính quyền cộng sản Cuba tiếp tục dập tắt mọi tiếng nói phản đối và gia tăng các biện pháp trấn áp, thậm chí chỉ là để « phòng ngừa ».
Chỉ cần đăng tải lên mạng xã hội một video cho thấy các cơ sở quân sự bị bỏ hoang, Eddy Jones, một nghệ sĩ hài kiêm YouTuber, đã bị buộc tội làm gián điệp và có nguy cơ phải đối mặt với án tù chung thân. Bị bắt ngày 01/06 vừa qua, Eddy Jones hiện giờ là một trong số 1.306 tù nhân chính trị ở Cuba, trong đó có 40 người chưa thành niên – một con số kỷ lục kép, theo tổ chức phi chính phủ Prisoners Defenders.
Tổ chức nhân quyền này nhận định với RFI, ban tiếng Tây Ban Nha, rằng kể từ đầu năm nay, các hành động đàn áp đã gia tăng. Chủ tịch Javier Larrondo thậm chí gọi đây là « sự đàn áp phòng ngừa » : « Chế độ đã hoàn thiện hệ thống đàn áp của mình. Họ tiến hành tìm kiếm trên mạng xã hội, theo dõi các cuộc trò chuyện, cuộc gọi, tin nhắn điện thoại. Khi bắt giữ một ai đó, họ kiểm tra điện thoại của người đó, rà soát các mối liên hệ, các trao đổi và những bài đăng trên mạng xã hội ».
Hệ quả của việc giám sát ngày càng chặt chẽ này là thành phần tù nhân chính trị đã thay đổi, không chỉ có những nhà hoạt động hay bất đồng chính kiến. Tổ chức Prisoners Defenders lên án : « Chỉ vì muốn duy trì quyền lực, chính quyền đang tiến hành cuộc chiến chống lại chính người dân của mình ».
Trên đài RFI, bà Johanna Cilano, nhà nghiên cứu chuyên về vùng Caribê, thuộc tổ chức phi chính phủ Amnesty International, cho biết :
« Những người hiện vẫn còn bị giam giữ là những người chịu mức án nặng nhất : một số trường hợp lên tới 20 năm tù. Những người này bị kết tội « phá hoại » hoặc « kích động nổi loạn ». Trong chính sách đàn áp của mình, Nhà nước đã sử dụng Bộ luật Hình sự một cách tùy tiện, nhằm biến họ thành những tấm gương để răn đe xã hội.
Chính quyền cũng đã trả tự do cho một số người hoàn toàn theo cách tùy tiện. Rất nhiều người sau khi được thả vẫn tiếp tục bị theo dõi và bị đe dọa đưa trở lại nhà tù. Trên thực tế, một số người trong số họ lại bị bắt giam, chỉ vì tiếp tục lên án các hành vi vi phạm nhân quyền.
Ngày 11/07/2021, người dân đã xuống đường biểu tình và kể từ đó họ vẫn tiếp tục làm như vậy. Mặc dù các cuộc biểu tình hiện nay không có quy mô như năm 2021, nhưng người dân chưa bao giờ ngừng lên tiếng phản đối, và các hình thức hành động ngày càng đa dạng hơn : chặn đường, biểu tình trước các cơ quan công quyền, đối chất với các quan chức. Cách thức phản đối đã thay đổi hoàn toàn kể từ ngày 11/07 ».
Tối 07/07, nhiều cuộc biểu tình riêng lẻ đã nổ ra tại nhiều khu vực ở thủ đô La Habana, Cuba để phản đối tình trạng mất điện.
Hôm qua 10/07, lần thứ hai chỉ trong vòng 5 ngày, Cuba lại mất điện trên toàn quốc. Theo AFP, Tập đoàn Điện lực Cuba (UNE) thông báo trên mạng xã hội rằng « toàn bộ hệ thống điện quốc gia đã bị ngắt kết nối » vào lúc 16 giờ 30 giờ địa phương (20 giờ 30 GMT). Đây là lần mất điện lần thứ tư trên quy mô toàn quốc trong chưa đầy 6 tháng và là lần thứ chín kể từ cuối năm 2024, tại quốc đảo có khoảng 9,6 triệu dân.
Thùy Dương
Việt Nam Cộng Hòa Đã Chết?
VIỆT NAM CỘNG HÒA ĐÃ CHẾT?
Trần Long
VIỆT NAM CỘNG HÒA ÐÃ CHẾT ?
(Xin vui lòng phổ biến rộng rãi)
Kính thưa quý vị,
Trên đường đấu tranh cho một nước Việt Nam tự do, dân chủ, chúng ta thường nghe câu nói sau đây: "VIỆT NAM CỘNG HÒA ÐÃ CHẾT !".
Phần lớn những người nói là bọn Cộng sản Việt Nam.
Tuy nhiên cũng có một số chính khách của Việt Nam Cộng Hòa cũng hùa theo Cộng sản và nói như thế ! Sự thật có phải như vậy không ?
Xin thưa không phải như vậy. Dựa theo hướng dẫn của một Facebooker và Luật sư Lâm Chấn Thọ Chúng, tôi đã vào một trang web của bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và tìm thấy trong một tài liệu PDF có tên là Treaties in Foce 2026 (Các Thỏa thuận Quốc tế đang có hiệu lực năm 2026), dài 551 trang.
Trong tài liệu trên có 2 lần nhắc đến Việt Nam Cộng Hòa:
- Trang 473 xác định là những hiệp định song phương với Việt Nam Cộng Hòa đang được tái thẩm định, hoàn toàn không có nói Nước Việt Nam Cộng Hòa đã chết (hình 1).
- Trang 532 có tóm lược Kết Ước Quốc tế về Thi hành Hiệp định Hòa Bình Paris (KƯQT) năm 1973 do Việt Nam Cộng Hòa ký kết với 10 quốc gia khác và Mặt trận giải phóng miền Nam ngày 2 tháng 3 năm 1973 (hình 2).
Vì file pdf này quá dài, chúng tôi chỉ tìm thấy được ở hai trang trên. Nếu quý vị còn thấy chỗ nào có nhắc đến Việt Nam Cộng hòa xin vui lòng cho chúng tôi cùng đồng bào được biết.
Ai cũng biết Hiệp Định Hòa Bình Paris (HÐHBPR) được ký kết ngày 27 tháng 1 năm 1973 tại Paris gồm có bốn bên : Hoa Kỳ, Việt Nam Cộng hòa, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Giải phóng miền Nam. Hiệp Định này có 9 chương và 23 điều quy định bốn bên đồng ý ngưng bắn tại chỗ, Hoa Kỳ rút quân sau 60 ngày và miền Nam Việt Nam sẽ được tổ chức bầu cử theo thể thức dân chủ, có quốc tế giám sát để người dân miền Nam quyết định số phận của mình
Sau Hiệp định Hòa Bình Paris 1 tháng có một Kết ước Quốc tế Bảo đảm Thi hành Hiệp định Hòa bình Paris, cũng được ký kết giữa 11 quốc gia và Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam. Tất cả cam kết Tôn trọng và Thi hành Hiệp định Hòa Bình Paris và tôn trọng chủ quyền, độc lập lãnh thổ của đất nước Việt Nam. 12 thành phần ký tên là Hoa Kỳ, Việt Nam Cộng Hòa, Canada, Anh, Pháp Indonesia, cùng với các nước Cộng Sản là Liên Xô, Trung cộng, Hungary, Ba Lan, Cộng Sản Bắc Việt và Mặt trận Giải phóng Miền Nam.
Tuy nhiên chờ đợi cho Hoa Kỳ rút quân về nước theo tinh thần HÐPR thì cộng sản Bắc Việt đã tiếp tục tấn công và cưỡng chiếm Việt Nam Cộng Hòa vào tháng 4, năm 1975
Cả 2 Hiệp định Hòa Bình Paris và Kết Ước Quốc tế 1973 đều không có ngày hết hạn nên tự nhiên chúng cũng còn giá trị về mặt pháp lý.
Trong KƯQT này tất cả 12 thành phần ký tên đều công nhận HÐHBPR và công nhận chủ quyền độc lập lãnh thổ của đất nước Việt Nam. Như vậy hành động chiếm đóng các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Trung cộng là hoàn toàn bất hợp pháp.
Tuy nhiên chúng ta phải biết rằng những cái Kết ước Quốc tế mặc dù nó có giá trị pháp lý nhưng không phải lúc nào cũng được tự động đem ra thi hành. Rất nhiều khi phải đòi hỏi, đấu tranh hay rranh thủ sự nhìn nhận của quốc tế
Thí dụ như Hiến chương Liên Hiệp Quốc cấm các nước xâm lăng nước khác, theo điều 2.4. Tuy nhiên nước Nga là một trong các nước của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc công khai xâm lăng Ukraine, nhưng họ bào chữa rằng chúng tôi không xâm lăng Ukraine, chúng tôi chỉ hành động trong một Chiến dịch quân sự đặc biệt (!).
Mặt khác Trung cộng công khai xâm lăng Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam nhưng họ không bao giờ nói rằng họ xâm lăng. Họ chỉ nói rằng chúng tôi hành xử trong chủ quyền lãnh thổ biển đảo của chúng tôi.
Một thí dụ khác là khi Philippines thưa Tàu cộng ra tòa án quốc tế năm 2016 về vấn đề biển đảo của họ. Trọng tài quốc tế đã phán quyết là Trung cộng sai, không có cơ sở pháp lý nào để cho thấy khu vực biển Đông là lãnh thổ của Trung cộng, thì Trung cộng tuyên bố là phán quyết của Trọng tài quốc tế không có hiệu lực
Như vậy là sau một phán quyết của Trọng tài Quốc tế vẫn cần phải có những sự tranh đấu, những biện pháp để được thi hành, chứ không phải kẻ bị phán xét là Trung cộng lại ngoan ngoãn thực hiện.
Một số chính trị gia nông cạn dựa vào đó nói rằng: Thấy chưa, cho dù phán quyết của Trọng tài Quốc tế cũng không có giá trị !
Người khôn ngoan phải hiểu rằng trong tương lai khi thời cơ chín muồi, Việt Nam hay Philippines phải biết dựa vào phán quyết của Tòa án quốc tế làm căn bản pháp lý để đánh đuổi Trung cộng ra khỏi biển đảo của mình.
Ngay cả khi Mỹ muốn bước vào biển Đông cũng phải dựa vào Kết Ước Quốc tế đã ký kết với Trung cộng và Phán Quyết tòa Trọng tài Quốc tế nói trên.
Tóm lại sự hiện diện của Việt Nam Cộng hòa trong danh sách những Hiệp ước còn hiệu lực của đất nước Hoa kỳ năm 2016 là một thế mạnh pháp lý cho chúng ta. Chúng ta phải biết lợi dụng những ưu thế này để chiến đấu cho một nước Việt Nam Cộng hòa tự do, dân chủ.
Còn nếu chúng ta không chịu tìm hiểu cứ khẳng định rằng Việt Nam Cộng hòa đã chết, Hiệp Định Hòa Bình Paris 1973 đã chết, Kết ước Quốc tế 1973 đã chết thì đó là cái may mắn cho bọn Cộng sản cướp nước. Nếu mọi người Việt Nam đều đồng thanh nói như thế thì chính chúng ta đã cùng nhau bức tử đất nước của mình.
Trân trọng,
Trần Long
Thiệp Mời Tham Dự Buổi Lễ Tôn Vinh Cờ Vàng Của Liên Hội Người Việt Canada
THIỆP MỜI THAM DỰ BUỔI LỄ TÔN VINH CỜ VÀNG CỦA LIÊN HỘI NGƯỜI VIỆT CANADA
Ban Tổ Chức
Trân trọng
NHHN
Những Chiếc Ghế Không Chịu Nguội
NHỮNG CHIẾC GHẾ KHÔNG CHỊU NGUỘI
Vô Danh
Khi Quốc hội Mỹ trở thành viện dưỡng lão quyền lực
Tháng Bảy năm 2023, trước ống kính truyền hình toàn quốc, Lãnh tụ khối thiểu số Thượng viện Mitch McConnell đang trả lời báo chí thì đột nhiên đứng bất động. Miệng ông há hé, ánh mắt trống rỗng, 19 giây trôi qua như 19 năm. Các phụ tá vội dìu ông vào trong.
Một tháng sau, cảnh tượng ấy lặp lại ở Kentucky, lần này trước câu hỏi đơn giản: ông có tranh cử nữa không. Ông không trả lời được. Nhưng ông vẫn ngồi đó, nhiệm kỳ thứ bảy, nắm trong tay bộ máy quyền lực Thượng viện đã gần bốn thập niên.
Trước đó ít lâu, người ta đẩy xe lăn đưa Thượng nghị sĩ Dianne Feinstein, 90 tuổi, vào phòng biểu quyết. Bà ngơ ngác nhìn quanh, và khi đến lượt mình, một phụ tá phải ghé tai nhắc: “Cứ nói aye.”
Bà nói “aye”.
Người phụ nữ từng là thị trưởng San Francisco đầy bản lĩnh, từng chủ trì Ủy ban Tình báo Thượng viện, giờ đây không còn nhớ nổi mình đang biểu quyết điều gì. Bà qua đời ngay trong nhiệm kỳ, trên chiếc ghế mà bà đã giữ suốt 31 năm.
Và ai đã sống qua thập niên trước còn nhớ Strom Thurmond, người ăn mừng sinh nhật thứ 100 ngay tại Thượng viện, khi các trợ lý phải nhắc ông biểu quyết gì, đi hướng nào, đứng chỗ nào.
Robert Byrd giữ ghế 51 năm cho đến hơi thở cuối cùng.
Chuck Grassley của Iowa hiện đang ở nhiệm kỳ thứ tám — ông vào Thượng viện từ thời Ronald Reagan mới nhậm chức, và nếu trọn nhiệm kỳ, ông sẽ rời ghế ở tuổi 95.
Đây không còn là những giai thoại lẻ tẻ. Đây là chân dung của một định chế.
Điều các Quốc phụ đã lo, và điều họ đã bỏ sót
Người Mỹ hay quên rằng ý tưởng giới hạn nhiệm kỳ không phải sản phẩm của cơn giận dữ dân túy hiện đại. Nó nằm ngay trong văn kiện lập quốc đầu tiên.
Các Điều khoản Hợp bang năm 1781 quy định rõ: không đại biểu nào được phục vụ quá 3 năm trong mỗi 6 năm. Thế hệ lập quốc gọi đó là “rotation in office” — sự luân chuyển chức vụ — và coi nó là đức hạnh cộng hòa căn bản, tấm khiên chống lại việc quyền lực đóng cặn trong tay một nhóm người.
Đến Hội nghị Lập hiến 1787, điều khoản ấy biến mất. Đây là điều đáng suy ngẫm: các Quốc phụ bỏ nó đi chẳng phải vì họ đổi ý về nguyên tắc, mà vì họ tin sự luân chuyển sẽ tự nhiên diễn ra. Thời ấy, làm dân biểu là một gánh nặng — lương thấp, đường sá lầy lội, xa gia đình và trang trại hàng tháng trời. Người ta phục vụ vài nhiệm kỳ rồi về quê, theo gương Cincinnatus của La Mã: cầm gươm khi tổ quốc cần, trả gươm khi việc xong, trở lại với luống cày.
George Washington đã sống đúng tinh thần ấy khi từ chối nhiệm kỳ tổng thống thứ ba, tạo ra tiền lệ bất thành văn kéo dài một thế kỷ rưỡi — cho đến khi Franklin Roosevelt phá vỡ nó, và nước Mỹ phải khắc tiền lệ ấy thành đá bằng Tu chính án 22 năm 1951.
Các Quốc phụ đã tiên liệu bạo chúa. Họ đã tiên liệu phe phái. Điều họ không tiên liệu là Washington D.C. sẽ trở thành nơi dễ chịu đến thế: quyền lực, danh vọng, đội ngũ nhân viên phục dịch, những buổi gây quỹ triệu đô, và một hệ thống thâm niên biến chiếc ghế Quốc hội thành tài sản sinh lời theo năm tháng. Chiếc gươm của Cincinnatus, hóa ra, cầm mãi cũng quen tay.
Con số nói thay mọi lời hùng biện. Tỷ lệ dân biểu đương nhiệm tái đắc cử ở Hạ viện thường xuyên trên 95% — trong khi mức tín nhiệm dành cho Quốc hội có những năm rơi xuống dưới 20%. Cử tri khinh miệt định chế nhưng bất lực trước từng thành viên của nó. Nghịch lý ấy có tên: lợi thế đương nhiệm.
Tiền gây quỹ đổ về kẻ đang nắm ghế. Bản đồ bầu cử được vẽ để bảo vệ kẻ đang nắm ghế. Truyền thông địa phương xoay quanh kẻ đang nắm ghế. Một cuộc bầu cử trên danh nghĩa là cạnh tranh, trên thực tế là nghi lễ gia hạn hợp đồng.
Rồi đến hệ thống thâm niên — thứ luật bất thành văn độc hại nhất của Điện Capitol. Muốn làm chủ tịch ủy ban, muốn quyết định ngân sách, muốn có tiếng nói thật sự, anh phải ngồi đủ lâu. Hệ quả là cả một cấu trúc khuyến khích người ta bám ghế đến chết, theo nghĩa đen. Một tiểu bang gửi người mới lên là tự nguyện chịu thiệt so với tiểu bang gửi ông lão tám mươi đã ngồi 40 năm. Toàn bộ hệ thống trừng phạt sự đổi mới và tưởng thưởng sự hóa thạch.
Và khi quyền lực ở lại quá lâu trong một bàn tay, nó không còn phục vụ ai ngoài chính nó. Người ta bám ghế vì ghế nuôi cả một hệ sinh thái: gia đình, phụ tá, nhà tài trợ, những danh mục đầu tư chứng khoán sinh lời đáng ngờ của các nghị sĩ vốn nắm thông tin trước thị trường. Đảng phái trở thành phương tiện, quốc gia trở thành phông nền. Cả hai đảng đều thế — trong số những người sẽ bị quét khỏi Hạ viện nếu áp dụng giới hạn ba nhiệm kỳ, Cộng hòa và Dân chủ chia đều gần như tuyệt đối. Gerontocracy, chế độ lão trị, không có màu đỏ hay xanh. Nó chỉ có một màu: màu của chiếc ghế.
Có người sẽ bảo: thì đấy, hệ thống tự điều chỉnh được mà, nhìn Nancy Pelosi xem. Tháng Mười Một 2025, ở tuổi 85, bà tuyên bố không tái tranh cử. Báo chí ca ngợi một sự ra đi thanh thản.
Xin đừng để màn dàn dựng ấy đánh lừa. Không có sự thức tỉnh lương tâm nào ở đây cả. Cái đẩy Pelosi và Jerry Nadler ra khỏi sân khấu là nỗi hoảng loạn của chính Đảng Dân chủ sau thảm bại 2024 — khi cả nước chứng kiến một tổng thống suy kiệt được bộ máy đảng che chắn đến phút sụp đổ, và cử tri trừng phạt cả đảng vì tội đồng lõa.
Từ khoảnh khắc ấy, khối cử tri nền tảng của Dân chủ nổi loạn công khai chống lại giới lãnh đạo lão hóa: các cuộc thách thức sơ bộ mọc lên khắp nơi nhắm vào những dân biểu cao niên, tiền quyên góp đổ về các gương mặt trẻ, và thông điệp từ cơ sở rõ như ban ngày — đảng không thể ra trận năm 2026 với một hàng ngũ tướng lĩnh mà cử tri nhìn vào chỉ thấy hình bóng Biden.
Pelosi đọc được chữ viết trên tường, vì đọc tình thế chính trị là nghề của bà. Nhưng hãy đọc kỹ bản lý lịch trước khi tin vào sự “tự giác”: vào Hạ viện từ 1987, khi Reagan còn ngồi Tòa Bạch Ốc; gần 40 năm giữ ghế; 20 năm liên tục cầm đầu khối Dân chủ Hạ viện — chuỗi lãnh đạo dài nhất của cả hai đảng kể từ thời Sam Rayburn chết ngay trên ghế năm 1961.
Chính nội bộ Dân chủ gọi triều đại ấy bằng một chữ chua chát: nút nghẽn. Hai thập niên, cả một thế hệ dân biểu trẻ bị chặn đứng dưới cái trần do một người dựng nên, và mỗi lần có kẻ dám thách thức, bà nghiền nát không thương tiếc. Ngay cả việc bà rời ghế lãnh đạo năm 2022 cũng chẳng phải tự nguyện — đó là kết quả của sức ép nội bộ đã dồn nén đến mức không thể đàn áp thêm.
Người đàn bà ấy chưa từng nhường một tấc quyền lực nào mà không bị buộc phải nhường.
Đó là chưa nói đến khối tài sản. Trong những năm ngồi ghế, tài sản của gia đình Pelosi tăng hơn 20 lần, và các thương vụ chứng khoán của chồng bà — trùng khớp kỳ lạ với những đạo luật đang nằm trên bàn Quốc hội — trở thành đề tài đàm tiếu đến mức dân đầu tư nhỏ lẻ lập hẳn công cụ theo dõi “danh mục Pelosi” để mua theo. Bà phủ nhận mọi cáo buộc giao dịch nội gián, dĩ nhiên. Nhưng một nền cộng hòa lành mạnh không nên cần đến lời phủ nhận ấy, bởi nó không nên để một dân biểu ngồi đủ lâu để tích lũy cả đế chế thông tin lẫn đế chế tài chính ngay giữa lòng cơ quan lập pháp.
Và cả sự ra đi cũng đầy toan tính. Bà công bố quyết định chỉ hai ngày sau khi dồn hàng chục triệu đô la vận động thành công Proposition 50 — vẽ lại bản đồ bầu cử California có lợi cho đảng mình. Một cuộc rút lui thật sự vì lương tâm không cần màn pháo hoa gerrymandering làm quà chia tay. Đây là cuộc rút lui của một chính khách biết mình sắp bị đào thải, nên chọn ra đi trên thảm đỏ thay vì bị khiêng ra bằng lá phiếu sơ bộ. Người ta không rời sân khấu; người ta chỉ rời khi hậu trường đã bắt đầu kéo màn.
Jerry Nadler cũng cùng một kịch bản, chỉ vụng về hơn trong khâu che đậy. 34 năm ở Hạ viện, từng nắm chiếc ghế Chủ tịch Ủy ban Tư pháp đầy quyền lực, những năm cuối ông trở thành hình ảnh quen thuộc của các buổi điều trần: gục xuống, mắt nhắm nghiền giữa phiên họp, được nhân viên lay dậy.
Cuối năm 2024, ông bị chính đồng viện trẻ hơn thách thức chiếc ghế lãnh đạo Dân chủ tại Ủy ban Tư pháp và phải buông — dấu hiệu đầu tiên cho thấy hậu thuẫn nội bộ đã cạn. Chưa đầy một năm sau, ông tuyên bố không tranh cử nhiệm kỳ thứ 18, viện dẫn bài học Biden và nhu cầu “chuyển giao thế hệ.” Ngôn từ thì cao thượng, nhưng trình tự sự kiện tự nó kể một câu chuyện khác: mất ghế lãnh đạo trước, mất hậu thuẫn cơ sở sau, rồi mới “tự giác” ra đi. Con người ta hiếm khi giác ngộ đúng vào lúc hết đường lùi.
Và đây mới là điểm cốt tử cho lập luận của chúng ta: nếu phải cần đến một thảm họa bầu cử cấp quốc gia, một cuộc nổi loạn của cử tri nền tảng, và những cuộc thách thức sơ bộ dí sát gáy thì mới bẩy nổi hai chiếc ghế sau 63 năm cộng lại — thì đó chính là bản án dành cho luận điểm “lá phiếu đã là term limit rồi.” Lá phiếu bình thường chưa từng chạm được vào họ suốt bốn thập niên. Chỉ có địa chấn mới làm được.
Một hệ thống mà sự luân chuyển quyền lực phải trông chờ vào địa chấn là một hệ thống hỏng. Với luật 6–12, cả Pelosi lẫn Nadler đã trả ghế cho cử tri từ thế kỷ trước — không cần thảm họa nào, không cần ai dí gáy, và khi còn đủ minh mẫn để về mà không cần ai dìu.
Công thức Tổng thống Trump đưa ra từ thời “Drain the Swamp” và nay tái khởi động qua Nghị quyết chung H.J.Res. 12 của Dân biểu Ralph Norman rất đơn giản: tối đa 3 nhiệm kỳ Hạ viện, tức 6 năm, và 2 nhiệm kỳ Thượng viện, tức 12 năm. Áp con số ấy vào Quốc hội hiện tại, gần ba phần tư số nghị sĩ — có thống kê mới còn đưa ra con số cao hơn ở Hạ viện — sẽ phải khăn gói ra về.
Chính con số ấy là lời buộc tội đanh thép nhất. Một cơ quan dân cử mà 7 trên 10 thành viên đã vượt quá ngưỡng phục vụ hợp lý thì đó đâu còn là “citizen legislature” — nghị viện của công dân — như các Quốc phụ hình dung. Đó là một giai cấp. Một tầng lớp quý tộc không vương miện, cha truyền con nối không phải bằng huyết thống mà bằng bộ máy gây quỹ và bản đồ bầu cử.
6 năm cho Hạ viện có ngắn quá không? Có thể tranh luận. — 6, 8 hay 12 năm— quan trọng ít hơn nhiều so với nguyên tắc: quyền lực lập pháp phải có ngày hết hạn. Người Mỹ đã chấp nhận nguyên tắc ấy cho tổng thống từ 1951 và chưa từng một lần nghiêm túc đòi bỏ nó. Nếu giới hạn nhiệm kỳ là khôn ngoan cho người nắm quyền hành pháp với cả quân đội trong tay, thì thật khó biện minh vì sao nó lại nguy hiểm cho một dân biểu.
Công bằng mà nói, phe phản đối có lý lẽ không thể phẩy tay. Thứ mạnh nhất: giới hạn nhiệm kỳ không xóa quyền lực, nó chỉ dời quyền lực. Nghị sĩ non kinh nghiệm sẽ lệ thuộc vào ai? Vào đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp không do dân bầu, và vào các lobbyist ngồi ở K Street từ thập niên này sang thập niên khác, không nhiệm kỳ nào giới hạn họ cả. Kinh nghiệm từ các tiểu bang đã áp dụng giới hạn nhiệm kỳ cho nghị viện bang, như California hay Michigan, cho thấy hiện tượng này có thật. Phe phản đối còn thêm: cử tri vốn đã có công cụ giới hạn nhiệm kỳ hoàn hảo, gọi là lá phiếu.
Nhưng lập luận lá phiếu sụp đổ trước chính thực tế nó viện dẫn. Khi tỷ lệ tái đắc cử vượt 95% phần trăm nhờ gerrymandering và tiền đương nhiệm, lá phiếu không còn là công cụ giới hạn — nó là con dấu cao su. Còn nỗi lo về lobbyist, xin hỏi ngược: McConnell 40 năm, Grassley 45 năm, có làm K Street yếu đi chút nào chăng? Hay chính sự trường tồn của các nghị sĩ mới tạo ra những mối quan hệ cộng sinh bền chặt nhất giữa quyền lực và tiền bạc? Kẻ ngồi lâu không miễn nhiễm với lobbyist; kẻ ngồi lâu là khách hàng thân thiết nhất của lobbyist.
Và đây là chỗ bi kịch của câu chuyện. Năm 1995, trong vụ U.S. Term Limits v. Thornton, Tối cao Pháp viện phán quyết với tỷ lệ sít sao 5–4 rằng các tiểu bang không được tự đặt giới hạn nhiệm kỳ cho nghị sĩ liên bang của mình — 23 tiểu bang đã làm thế đều bị vô hiệu hóa. Cánh cửa duy nhất còn lại là tu chính hiến pháp theo Điều V: hai phần ba lưỡng viện thông qua, ba phần tư tiểu bang phê chuẩn.
Nghĩa là phải nhờ chính những người sẽ mất ghế bỏ phiếu tước ghế của mình. Người Anh có câu: gà tây không bao giờ bỏ phiếu cho lễ Tạ Ơn. Năm 1994, Đảng Cộng hòa đưa giới hạn nhiệm kỳ vào Contract with America, thắng lớn, rồi để dự luật chết ngay tại Hạ viện do chính mình kiểm soát. 30 năm sau, hơn 140 nghị sĩ đã ký cam kết ủng hộ H.J.Res. 12 — con số nghe ấn tượng cho đến khi ta nhớ rằng cam kết thì miễn phí, còn biểu quyết thì chưa từng được đưa ra sàn.
Còn một lối khác mà Điều V để ngỏ: hội nghị tu chính do hai phần ba số tiểu bang triệu tập, đi vòng qua Quốc hội hoàn toàn. Con đường ấy chưa ai đi trọn trong lịch sử Mỹ, và nó mang những rủi ro riêng. Nhưng sự tồn tại của nó nhắc ta một điều: các Quốc phụ đã dự phòng cả kịch bản Quốc hội trở thành chướng ngại vật cho chính nền cộng hòa.
Vấn đề ở đây không nằm ở chỗ nước Mỹ thiếu người tài để thay thế các ông lão bà lão đang ngủ gật trong phòng ủy ban. 330 triệu dân, thiếu gì. Vấn đề nằm ở một hệ thống đã biến chức vụ công thành sản nghiệp tư, biến người công bộc thành chủ nhân ông, và biến cuộc bầu cử — nghi thức thiêng liêng nhất của nền dân chủ — thành thủ tục gia hạn cho những người đã ngồi từ thời Chiến tranh Lạnh.
Feinstein xứng đáng được về hưu trong danh dự thay vì bị đẩy xe lăn đi biểu quyết những điều bà không còn hiểu. Thurmond xứng đáng mừng sinh nhật thứ 100 bên con cháu thay vì giữa các trợ lý nhắc tuồng. Và nước Mỹ xứng đáng có một Quốc hội biết rằng quyền lực là thứ vay mượn của nhân dân, có kỳ hạn, phải hoàn trả.
Cincinnatus vĩ đại không phải vì ông cầm gươm giỏi. Ông vĩ đại vì ông biết buông gươm. Một nền cộng hòa quên mất bài học ấy thì dù hiến pháp có tinh vi đến đâu, sớm muộn cũng nuôi trong lòng mình một tầng lớp không bao giờ chịu buông — và lịch sử chưa từng nương tay với nền cộng hòa nào như thế.
Vô Danh
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)