NGHỊ SĨ IRAN TUYÊN BỐ ĐÃ MUA VŨ KHÍ HẠT NHÂN TỪ TRIỀU TIÊN; NGA GÂY HẤN CHÂU ÂU
Đàm Quân Sự
Trân trọng
NHHN
Kính mời quý vị theo dõi
Thứ Hai, 28 tháng 9, 2026
Thuyết Minh! Bài Phát Biểu Kết Thúc Cuộc Gặp Thượng Đỉnh Mỹ - Trung Của TT Trump Gây Chấn Động!
THUYẾT MINH! BÀI PHÁT BIỂU KẾT THÚC CUỘC GẶP THƯỢNG ĐỈNH MỸ - TRUNG CỦA TT TRUMP GÂY CHẤN ĐỘNG
TRACY USA
Trân trọng
NHHN
Kính mời quý vị theo dõi
Chủ Tịch Hạ Viện Minnesota Cảnh Báo Khủng Hoảng Gian Lận Phúc Lợi Sẽ Làm Dân Mỹ Bàng Hoàng
CHỦ TỊCH HẠ VIỆN MINNESOTA CẢNH BÁO KHỦNG HOẢNG GIAN LẬN PHÚC LỢI SẼ LÀM DÂN MỸ BÀNG HOÀNG
Tin Hoa Kỳ by VLKT News
Chủ tịch Hạ viện tiểu bang Minnesota Lisa Demuth vừa lên tiếng cảnh báo rằng người dân Hoa Kỳ sẽ “bị chấn động” khi biết được mức độ và thời gian kéo dài của cuộc khủng hoảng gian lận phúc lợi đang diễn ra tại tiểu bang này. Trong cuộc phỏng vấn ngày Thứ Tư, bà nhấn mạnh rằng chỉ có một chính quyền Cộng Hòa mới đủ khả năng mang lại thay đổi thực sự cho Minnesota.
Theo bà Demuth, các dân biểu Cộng Hòa tại Minnesota đã nhiều năm liên tiếp lên tiếng về tình trạng gian lận lan rộng trong các chương trình công quyền, nhưng phía Dân Chủ hoặc làm ngơ, hoặc che đậy, hoặc cố tình không hành động. Bà cho rằng sự im lặng này đã tạo điều kiện cho các sai phạm tích tụ, gây thất thoát nghiêm trọng tiền thuế của dân chúng.
Bà Demuth bày tỏ sự hoan nghênh đối với phiên điều trần của Ủy ban Giám sát Hạ viện Liên bang, do Chủ tịch Comer chủ tọa, và cho biết các dân biểu Minnesota sẽ trình bày đầy đủ trước quốc dân về thực trạng gian lận. Theo bà, việc phơi bày sự thật là bước đầu tiên để lập lại kỷ cương tài chánh và trách nhiệm giải trình.
Trước đó, bà Demuth nhiều lần quy trách nhiệm trực tiếp cho Thống đốc Tim Walz về các sai phạm trong quản trị. Bà khẳng định các vụ gian lận liên quan đến trợ cấp giữ trẻ, Medicaid và nhiều chương trình phúc lợi khác “hoàn toàn” thuộc trách nhiệm của Walz, với tư cách là người đứng đầu hành chánh tiểu bang.
Bà cũng cảnh báo rằng nếu Minnesota tiếp tục bầu một thống đốc thuộc Đảng Dân Chủ trong năm 2026, điều đó chẳng khác nào trao cho Walz một nhiệm kỳ thứ ba trên thực tế. Theo bà, bất kỳ ứng viên Dân Chủ nào cũng là sự tiếp nối của cùng một hệ thống đã dung túng cho gian lận và làm xói mòn niềm tin của người đóng thuế.
Trong khi đó, Walz lên tiếng tự biện hộ, tuyên bố ông chịu trách nhiệm chính trị và vì lý do đó sẽ không tiếp tục ra tranh cử. Tuy nhiên, ông đồng thời công kích phe Cộng Hòa và Tổng thống Trump, cho rằng đối lập đang lợi dụng vấn đề để gây chia rẽ. Những phát biểu này tiếp tục làm dấy lên tranh luận gay gắt về trách nhiệm lãnh đạo và hướng đi của Minnesota trong giai đoạn sắp tới.
Nguồn: Fox News
Tin Hoa Kỳ by VLKT News
Tối Cao Pháp Viện Cho Phép Chính Quyền Tổng Thống Trump Kiểm Tra Quốc Tịch Cử Tri Trước Bầu Cử Giữa Nhiệm Kỳ
TỐI CAO PHÁP VIỆN CHO PHÉP CHÍNH QUYỀN TỔNG THỐNG TRUMP KIỂM TRA QUỐC TỊCH CỬ TRI TRƯỚC BẦU CỬ GIỮA NHIỆM KỲ
Tin Hoa Kỳ by VLKT News
Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ hôm thứ Sáu phán quyết rằng chính quyền Tổng thống Trump có thể kiểm tra số An Sinh Xã Hội, tình trạng quốc tịch và những dữ kiện khác để xác định điều kiện bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11. Quyết định đảo ngược lệnh của một tòa cấp dưới và mang lại một thắng lợi tạm thời cho Tòa Bạch Ốc trong vấn đề Tổng thống Trump đã nhiều lần chú trọng.
Trong phán quyết không ghi tên tác giả, 6 thẩm phán bảo thủ của Tối Cao Pháp Viện cho phép Bộ Nội An sử dụng hệ thống Systematic Alien Verification for Entitlements, gọi tắt là SAVE, để “thực hiện các cuộc kiểm tra riêng từng cá nhân.” Tuy nhiên, đa số cũng cảnh báo rằng thời điểm hiện nay đã quá trễ trong chu kỳ bầu cử 2026 để giới chức tiểu bang và địa phương tiến hành loại bỏ hàng loạt tên khỏi danh sách cử tri.
Thẩm phán liên bang Sparkle L. Sooknanan tại Washington, D.C. hồi tháng 6 đã cấm Bộ Nội An sử dụng SAVE. Hệ thống này được thành lập cách đây khoảng 40 năm nhằm ngăn những người không phải công dân nhận các quyền lợi chính phủ và được sửa đổi sau sắc lệnh hành pháp tháng 3 năm 2025 của Tổng thống Trump nhằm bảo đảm chỉ công dân Hoa Kỳ bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử toàn quốc.
Bộ Nội An đã bổ sung những công dân Hoa Kỳ có quốc tịch từ khi sinh vào hệ thống và cho phép thực hiện những cuộc tìm kiếm hàng loạt bằng tên, ngày sinh và số An Sinh Xã Hội thay vì chỉ sử dụng những số nhận dạng đặc biệt do cơ quan này cấp.
Trong phán quyết dài 75 trang trước đó, Thẩm phán Sooknanan viết rằng Quốc Hội đã đặt ra những biện pháp bảo vệ nhằm ngăn chặn chính xác loại ngân hàng dữ kiện tập trung này. Bà cáo buộc chính quyền đã kết hợp và sử dụng lại thông tin riêng tư của hàng triệu người Mỹ, kể cả những dữ kiện quốc tịch mà bà cho rằng không đáng tin cậy, khiến các tiểu bang có thể loại công dân Hoa Kỳ khỏi danh sách cử tri dựa trên thông tin không chính xác.
Đa số Tối Cao Pháp Viện không đồng ý với lập luận đó. Các thẩm phán viết rằng chính phủ liên bang có nghĩa vụ đáp ứng những yêu cầu của giới chức bầu cử tiểu bang và địa phương khi họ muốn kiểm chứng quốc tịch của cử tri.
“Chính phủ liên bang có nghĩa vụ đáp ứng các yêu cầu từ giới chức bầu cử tiểu bang và địa phương muốn kiểm chứng quốc tịch của cử tri,” đa số viết. Phán quyết của tòa cấp dưới “ngăn chính phủ liên bang sử dụng chương trình mà họ tin rằng thích hợp nhất để thực hiện nhiệm vụ này.”
Ít nhất 25 tiểu bang đã tự nguyện sử dụng SAVE để kiểm tra danh sách cử tri kể từ tháng 4 năm 2025. Ít nhất 67 triệu hồ sơ ghi danh cử tri, phần lớn tại các tiểu bang do Đảng Cộng Hòa kiểm soát, đã được kiểm tra qua hệ thống này. Những người chỉ trích lo ngại một số cử tri hợp lệ có thể bị loại khỏi danh sách do sai sót.
Thẩm phán Ketanji Brown Jackson phản đối phán quyết và được 2 Thẩm phán Elena Kagan cùng Sonia Sotomayor tham gia ý kiến bất đồng. Bà Jackson viết rằng thiệt hại do gây thêm trở ngại hoặc tước quyền bỏ phiếu của ngay cả một số ít cử tri hợp pháp lớn hơn thiệt hại đối với chính phủ khi bị ngăn thực hiện một hành động mà bà cho rằng chính phủ có thể không có thẩm quyền.
League of Women Voters, Electronic Privacy Information Center và 5 công dân Hoa Kỳ giấu tên đã kiện Bộ Nội An, Bộ Tư Pháp và Cơ Quan An Sinh Xã Hội. Các nguyên đơn cáo buộc chương trình SAVE sau khi được sửa đổi đã vi phạm quyền riêng tư và quyền bỏ phiếu của người Mỹ.
Trong một văn bản đệ trình lên Tối Cao Pháp Viện, giới chức Travis County, Texas, nơi có thủ phủ Austin, cho biết họ điều tra 97 cử tri bị SAVE đánh dấu và xác định ít nhất 11 người là công dân Hoa Kỳ. Travis County yêu cầu Tối Cao Pháp Viện bác đơn kháng cáo của chính quyền, trong khi tiểu bang Texas đệ trình văn bản riêng bảo vệ hệ thống SAVE.
Mặc dù việc sử dụng SAVE đã bị ngăn chặn trong nhiều tháng, chính quyền Tổng thống Trump cho biết trong hồ sơ tòa án rằng giới chức Bộ Nội An vẫn tiếp tục sử dụng dữ kiện của Cơ Quan An Sinh Xã Hội “trong một số trường hợp” để kiểm chứng thông tin và giúp xác định liệu việc bỏ phiếu bất hợp pháp có xảy ra hay không.
Bộ Nội An vào tháng 8 cũng mở cuộc điều tra riêng nhằm tìm những người không phải công dân có tên trong danh sách cử tri của các tiểu bang. Một tuyên bố của người tố giác liên bang cáo buộc cuộc điều tra được tiến hành vội vàng, có nhiều sai sót và có thể vi phạm luật tiểu bang. Bộ Nội An khẳng định cuộc điều tra đang được thực hiện “cẩn trọng và chuyên nghiệp.”
Nguồn: New York Post
Tin Hoa Kỳ by VLKT News
Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson: Hoa Kỳ Phải Ngoại Giao Với Trung Cộng Nhưng Không Thể Mất Cảnh Giác
CHỦ TỊCH HẠ VIỆN MIKE JOHNSON: HOA KỲ PHẢI NGOẠI GIAO VỚI TRUNG CỘNG NHƯNG KHÔNG THỂ MẤT CẢNH GIÁC
Tin Hoa Kỳ by VLKT News
Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson, Cộng Hòa Louisiana, nói quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Trung Cộng là quan trọng, nhưng Washington phải tiếp tục cảnh giác trước những mối đe dọa từ Bắc Kinh. Ông đưa ra nhận định trên chương trình “Mornings” của Fox Business Network sau chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ Tịch Trung Cộng Tập Cận Bình tại Hoa Kỳ.
Người dẫn chương trình Cheryl Casone đề cập việc ông Tập đã rời Washington, cùng với việc gia hạn thương mại thêm 2 tháng và cam kết mua đậu nành. Bà hỏi Tổng thống Trump và người dân Hoa Kỳ thực sự nhận được điều gì từ chuyến thăm, kể cả những điều chưa được biết đến, và điều gì là quan trọng nhất đối với Chủ Tịch Hạ Viện.
Ông Johnson nói mối quan hệ này rất quan trọng và Ngoại Trưởng Marco Rubio đã trình bày vấn đề rất rõ. Theo ông, Hoa Kỳ có nghĩa vụ duy trì ngoại giao với Trung Cộng vì đây là 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới và Trung Cộng là một đối tác thương mại lớn.
Tuy nhiên, ông Johnson nhấn mạnh Hoa Kỳ cũng phải hết sức cảnh giác trước những mối đe dọa từ Trung Cộng. Ông nói Bắc Kinh đánh cắp tài sản trí tuệ, đã có ảnh hưởng bất lợi trong một số lãnh vực và tìm cách gây ảnh hưởng đối với người dân Hoa Kỳ. Ông cũng lưu ý Trung Cộng sở hữu một lực lượng quân sự lớn.
“Tôi nghĩ ngoại giao là quan trọng. Tôi nghĩ mối quan hệ là quan trọng. Tổng thống Trump đúng khi nhấn mạnh điều đó. Nhưng chúng ta vẫn cảnh giác về chuyện này và tôi nghĩ chúng ta phải tiếp tục theo chiều hướng đó,” ông Johnson nói.
Bà Casone sau đó hỏi về Đài Loan, một vấn đề hầu như không được đề cập trong chuyến thăm. Bà nói ông Tập muốn Hoa Kỳ giảm hỗ trợ Đài Loan, trong khi Chủ Tịch Hạ Viện Johnson trước đó đã nói rõ rằng Hoa Kỳ không nên giảm hỗ trợ Đài Loan trong vấn đề bán võ khí.
Bà Casone cũng đề cập một gói trị giá $14 tỷ đang bị trì hoãn nhiều tháng và hỏi liệu Tổng thống Trump có đang sử dụng vấn đề này như một công cụ thương lượng thương mại với Trung Cộng hay không.
Ông Johnson nói không nên suy diễn quá nhiều từ việc trì hoãn đó. Theo ông, vấn đề có liên quan đến cuộc xung đột Iran, nhu cầu đối với các gói hỏa tiễn và những diễn tiến đang xảy ra tại Trung Đông.
Chủ Tịch Hạ Viện cho rằng có thể nhìn vào những hành động thực tế của Tổng thống Trump để đánh giá quyết tâm của Hoa Kỳ đối với Đài Loan. Ông nói nếu tính qua 2 nhiệm kỳ, Tổng thống Trump sẽ hoàn tất khoảng $40 tỷ thương vụ bán võ khí cho Đài Loan, khoảng gấp đôi mức dưới thời Tổng thống Obama.
“Tôi không nghĩ bất cứ ai có thể nghi ngờ quyết tâm của Hoa Kỳ,” ông Johnson nói. Ông gọi Đài Loan là một đối tác, người bạn và đồng minh rất quan trọng của Hoa Kỳ, đồng thời nói Hoa Kỳ cần Đài Loan duy trì ổn định và độc lập. Theo ông, điều này rất quan trọng đối với an ninh quốc gia, kinh tế và những vấn đề khác, và ông dự kiến chính sách đó sẽ tiếp tục trong tương lai.
Nguồn: Fox Business Network
Tin Hoa Kỳ by VLKT News
Đối Đầu Quyết Liệt Giữa Hoa Kỳ Và Trung Quốc: Chiến Lược Bao Vây Đa Chiều
ĐỐI ĐẦU QUYẾT LIỆT GIỮA HOA KỲ VÀ TRUNG QUỐC: CHIẾN LƯỢC BAO VAY ĐA CHIỀU
Nguyễn Ngọc Bảo
Từ đầu năm 2026, dưới chính quyền Trump, Hoa Kỳ đã triển khai một chiến lược quyết liệt nhằm hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc trên nhiều mặt trận địa chính trị, từ Tây Bán Cầu đến Trung Đông, Bắc Cực và Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Các động thái này không chỉ nhằm bảo vệ lợi ích an ninh của Hoa Kỳ mà còn trực tiếp cắt giảm nguồn lực kinh tế, năng lượng và không gian chiến lược của Bắc Kinh. Dưới đây là phân tích các biến cố chính.
1. Venezuela: Cắt nguồn dầu giá rẻ và điểm tựa của Trung Quốc tại Tây Bán Cầu
Bắt giữ và chuyển giao quyền lực: Ngày 3/1/2026, lực lượng đặc nhiệm Hoa Kỳ triển khai chiến dịch bắt giữ Nicolás Maduro cùng các quan chức cấp cao tại Caracas. Chính quyền lâm thời sau đó ký thỏa thuận quản trị tài nguyên, trao quyền khai thác và điều hành phần lớn mỏ dầu tại vành đai Orinoco cho các tập đoàn năng lượng Hoa Kỳ (như Chevron) và liên danh quốc tế.
Thiệt hại nguồn cung của TQ: Trước đó, Venezuela xuất khẩu trung bình 600.000 – 700.000 thùng dầu/ngày, trong đó 70% – 80% chảy về Trung Quốc thông qua các công ty trung gian để cấn trừ nợ. Việc Hoa Kỳ kiểm soát toàn bộ dòng tiền và sản lượng khiến Bắc Kinh mất trắng nguồn dầu chiết khấu sâu (rẻ hơn giá thế giới 12 – 18 USD/thùng).
Nguy cơ mất vốn đọng: Bắc Kinh đối mặt với nguy cơ không thể thu hồi khoản nợ tồn đọng ước tính lên tới 10 – 15 tỷ USD phát sinh từ các khoản vay đổi lấy dầu, ký kết trong hơn một thập kỷ qua, đồng thời các dự án hạ tầng kho cảng năng lượng do doanh nghiệp TQ đầu tư tại Venezuela bị đóng băng hoàn toàn.
2. Cuba: Áp lực năng lượng và kinh tế
Mất viện trợ dầu mỏ: Venezuela từng cung cấp cho Cuba khoảng 35.000 – 55.000 thùng dầu/ngày theo dạng viện trợ hoặc trao đổi dịch vụ y tế. Việc Hoa Kỳ cắt đứt hoàn toàn tuyến tiếp tế này khiến nguồn cung nhiên liệu của Cuba sụt giảm hơn 70% chỉ trong vài tuần.
Khủng hoảng năng lượng và cắt điện: Lưới điện quốc gia Cuba suy sụp nghiêm trọng, thời gian cắt điện diện rộng tại Havana và các tỉnh kéo dài từ 18 – 20 giờ/ngày. Sản xuất công nghiệp và du lịch – ngành kinh tế mũi nhọn mang lại nguồn ngoại tệ chính – bị tê liệt, khiến GDP dự báo suy giảm sâu từ 4% – 6%.
Gia tăng trừng phạt và chính sách phân hóa: Washington áp đặt sắc lệnh đe dọa áp mức thuế trừng phạt lên tới 25% đối với hàng hóa của bất kỳ quốc gia thứ ba nào (kể cả tàu chở dầu của Trung Quốc) cung cấp nhiên liệu cho chính quyền Cuba. Đồng thời, Hoa Kỳ cấp phép hạn chế cho phép các doanh nghiệp tư nhân Cuba nhập khẩu khoảng 5.000 thùng/ngày nhằm gây áp lực phân hóa nội bộ, làm gia tăng sự bất mãnh của dân chúng.
3. Kênh đào Panama: TQ mất kiểm soát cảng
Tuyên bố vi hiến & Thu hồi: Đầu năm 2026, Tòa án Tối cao Panama ra phán quyết hủy bỏ hợp đồng nhượng quyền gia hạn đến năm 2047 của công ty CK Hutchison Holdings (Hong Kong) tại hai cảng chiến lược Balboa (bờ Thái Bình Dương) và Cristóbal (bờ Đại Tây Dương), với lý do vi phạm hiến pháp và đe dọa an ninh quốc gia.
Quy mô và tổn thất của TQ: Hai cảng này chiếm khoảng 40% tổng năng lực bốc xếp container tại Kênh đào Panama. Việc thu hồi cắt đứt khả năng giám sát trực tiếp của Trung Quốc đối với tuyến hàng hải vận chuyển 5% thương mại toàn cầu và khoảng 14% tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu của Hoa Kỳ.
Trả đũa thương mại: Bắc Kinh phản ứng gay gắt bằng cách hoãn thông quan và giữ lại hơn 30 tàu vận tải mang cờ Panama tại các cảng Thượng Hải, Thâm Quyến; đồng thời nộp đơn kiện lên Trọng tài Quốc tế đòi bồi thường số tiền vượt mốc 2,5 tỷ USD.
4. Thỏa thuận Greenland: Gạt bỏ ảnh hưởng TQ tại Bắc Cực
Thỏa thuận chiến lược ba bên: Tháng 9/2026, Hoa Kỳ, Đan Mạch và chính quyền tự trị Greenland ký Thỏa thuận An ninh Bắc Cực Toàn diện. Thỏa thuận cấp cho Hoa Kỳ quyền tiếp cận không giới hạn, mở rộng căn cứ không quân Pituffik (trước đây là Thule) và xây dựng thêm 2 trạm radar cảnh báo sớm tên lửa cùng 1 căn cứ hậu cần cho Hạm đội 2.
Điều khoản cấm đầu tư: Thỏa thuận quy định lệnh cấm tuyệt đối đối với các quốc gia không thuộc NATO (nhắm trực tiếp vào Trung Quốc và Nga) trong việc sở hữu, đầu tư hay vận hành các hạ tầng thiết yếu như: cảng biển sâu, sân bay, mạng viễn thông 5G và các mỏ khai thác đất hiếm tại Greenland.
Chặn đứng “Con đường Tơ lụa Băng”: Động thái này trực tiếp triệt hạ kế hoạch đầu tư 1,2 tỷ USD mà các tập đoàn nhà nước Trung Quốc từng chào mời để khai thác mỏ đất hiếm Kvanefjeld (chứa khoảng 11 triệu tấn oxit đất hiếm) và xây dựng 3 sân bay quốc tế tại đây, dập tắt tham vọng mở rộng “Con đường Tơ lụa Băng” (Polar Silk Road) của Bắc Kinh.
5. Cuộc chiến chống Fentanyl
Quy mô khủng hoảng & Nguồn gốc: Fentanyl và các chất ma túy tổng hợp là nguyên nhân gây ra hơn 70.000 ca tử vong do sốc thuốc mỗi năm tại Hoa Kỳ. Các cơ quan an ninh Hoa Kỳ (DEA, FBI) xác định trên 90% tiền chất hóa chất (precursor chemicals) phục vụ sản xuất Fentanyl tại các xưởng ở Mexico có nguồn gốc xuất xứ từ các công ty hóa chất tại Trung Quốc.
Trừng phạt và siết chặt: Washington áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế lên trên 50 công ty hóa chất và cá nhân Trung Quốc, đồng thời phong tỏa tài sản trị giá hơn 300 triệu USD liên quan đến các mạng lưới rửa tiền qua tiền mã hóa (crypto) và ngân hàng ngầm.
Chiến dịch biên giới mạnh tay: Hoa Kỳ triển khai lực lượng Vệ binh Quốc gia phối hợp với cơ quan hải quan tăng cường quét kiểm tra 100% container đường bộ tại các cửa khẩu Mexico và Canada bằng công nghệ tia X năng lượng cao, làm gián đoạn 45% lượng tiền chất thẩm thấu vào nội địa Hoa Kỳ, đẩy giá fentanyl thành phẩm trên thị trường đen tăng 300%. Hoa Kỳ đồng thời đặt điều kiện đàm phán thương mại song phương yêu cầu Bắc Kinh phải đưa ít nhất 15 loại tiền chất mới vào danh mục kiểm soát đặc biệt.
6. Cuộc chiến Iran: Phá hủy tiềm năng quân sự và tài chính của chế độ thần quyền
Từ cuối tháng 2/2026, Hoa Kỳ và Israel triển khai chiến dịch không kích phối hợp quy mô lớn mang tên “Chiến dịch Epic Fury”, oanh tạc hơn 22000 mục tiêu chiến lược tại Iran, bao gồm các cơ sở làm giàu urani ở Natanz, Fordow và các trung tâm sản xuất tên lửa ballistic ở Isfahan.
Sụt giảm nguồn cung năng lượng của TQ: Lệnh phong tỏa hải quân do Hạm đội 5 của Hoa Kỳ thiết lập tại eo biển Hormuz khiến xuất khẩu dầu thô của Iran rơi tự do — giảm từ mức 1,5 – 1,8 triệu thùng/ngày (trong đó Trung Quốc tiêu thụ khoảng 85% – 90%) xuống còn chưa đầy 300.000 thùng/ngày.
Thiệt hại tài chính của Bắc Kinh: Việc các cơ sở hạ tầng xuất khẩu dầu tại đảo Kharg bị gián đoạn hoạt động khiến các nhà máy lọc dầu tư nhân (“teapot”) tại tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc) mất đi khoảng 15% – 20% lượng dầu thô chiết khấu giá rẻ, buộc Bắc Kinh phải trích dự trữ quốc gia và chấp nhận mua dầu thay thế từ Trung Đông với mức chênh lệch tăng thêm 8 – 12 USD/thùng.
Cắt đứt vòi vọt proxy: Chiến dịch cũng tiêu hao ước tính 60% – 70% kho tên lửa/UAV của lực lượng Houthi tại Yemen và Hezbollah tại Lebanon, làm suy giảm nghiêm trọng thế lực “trục kháng chiến” mà Trung Quốc gián tiếp hưởng lợi để tiêu hao lực lượng Hoa Kỳ.
7. Củng cố liên minh Nhật Bản – Hàn Quốc và tuyến hỏa lực chuỗi đảo thứ nhất
Hoa Kỳ thúc đẩy cơ chế hợp tác an ninh ba bên Hoa Kỳ – Nhật – Hàn bước vào giai đoạn thực thi tác chiến sâu rộng, tập trung gia tăng mật độ hỏa lực ngăn chặn dọc Chuỗi đảo Thứ nhất:
Nhật Bản: Tokyo đẩy nhanh tiến độ triển khai 400 tên lửa hành trình Tomahawk (hợp đồng trị giá 1,7 tỷ USD ký với Hoa Kỳ) và nâng cấp dòng tên lửa nội địa Type-12 đạt tầm bắn 1.000 km. Nhật Bản bố trí các đơn vị tên lửa chống hạm này tại quần đảo Nansei (bao gồm Ishigaki và Okinawa), hình thành một “bức tường lửa” kiểm soát chặt chẽ eo biển Miyako — tuyến đường duy nhất để Hạm đội Đông Hải của Trung Quốc tiến ra Thái Bình Dương. Đồng thời, Nhật Bản chính thức nâng ngân sách quốc phòng năm 2026 lên mức kỷ lục 58 tỷ USD (tương đương 2% GDP).
Hàn Quốc: Seoul nâng ngân sách quốc phòng lên 44 tỷ USD (tăng 6,8% so với năm trước), đồng thời tích hợp hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) và radar AN/TPY-2 vào mạng lưới chia sẻ dữ liệu mục tiêu thời gian thực với Hoa Kỳ và Nhật Bản. Điều này giúp đồng minh giám sát chặt chẽ mọi chuyển động không quân và tên lửa của Trung Quốc từ khu vực Hoàng Hải đến Bắc Kinh.
8. Gia tăng hợp tác với Philippines, hiện diện tại Bắc Lữ Tống và Biển Đông
Hoa Kỳ biến Philippines thành mắt xích tiên phong trong chiến lược kiềm chế Trung Quốc tại Đông Nam Á:
Mở rộng căn cứ EDCA tại Bãi Lữ Tống (Luzon): Hoa Kỳ chính thức đưa vào vận hành căn cứ không quân Camilo Osias tại Santa Ana, Cagayan (chỉ cách bờ biển phía nam Đài Loan 400 km). Hoa Kỳ triển khai thử nghiệm hệ thống tên lửa tầm trung Typhon (có khả năng phóng tên lửa Tomahawk và SM-6) tại đây, đưa toàn bộ bờ biển phía đông nam Trung Quốc và eo biển Ba Sĩ vào tầm bắn.
Hiện diện hải quân tại Biển Đông: Hạm đội 7 của Hoa Kỳ tăng tần suất các chuyến tuần tra Bảo đảm Tự do Hàng hải (FONOP) lên mức trung bình 2 chuyến/tháng xung quanh Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) và Quần đảo Trường Sa.
Tuần tra chung đa quốc gia: Hoa Kỳ phối hợp tổ chức 12 đợt tuần tra hải quân – không quân chung với Philippines, Úc và Nhật Bản trong khu vực Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Manila, cam kết kích hoạt Điều IV Thượng đỉnh Hiệp ước Tương hổ Hoa Kỳ – Philippines (MDT 1951) nếu tàu công vụ Philippines bị tấn công.
9. Trang bị vũ khí tối tân cho Đài Loan
Washington đẩy mạnh việc thực thi “chiến lược Con Nhím” (Porcupine Strategy) nhằm biến Đài Loan thành một pháo đài không thể xâm phạm bằng các gói viện trợ và hợp đồng bán vũ khí kỷ lục:
Quy mô viện trợ và hợp đồng: Hoa Kỳ giải ngân gói hỗ trợ quân sự trị giá 3,2 tỷ USD theo Cơ chế Bán hàng Quân sự Mới (FMS), kết hợp với 1 tỷ USD rút từ kho vũ khí của Lầu Năm Góc (PDA).
Danh mục vũ khí trọng yếu:
100 hệ thống phòng thủ bờ biển Harpoon (bao gồm 400 tên lửa RGM-84L-4 Harpoon Block II).
29 hệ thống pháo phản lực cơ động cao HIMARS đi kèm 84 tên lửa tầm xa ATACMS (tầm bắn 300 km), có khả năng tập kích trực tiếp các tập kết điểm tập trung quân đổ bộ ở bờ biển Phúc Kiến (Trung Quốc).
Bàn giao đợt đầu 66 tiêm kích F-16V Block 70/72 được trang bị radar AESA tân tiến.
Hàng nghìn tên lửa vác vai chống tăng Javelin và phòng không Stinger, cùng hàng trăm UAV tự sát cảm tử Switchblade 600 để tối ưu hóa chiến tranh bất đối xứng.
10. Nỗ lực giúp Việt Nam giảm phụ thuộc vào TQ
Trên nền tảng Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, Washington triển khai các công cụ kinh tế và an ninh thực chất nhằm nâng cao năng lực tự chủ chiến lược của Hà Nội:
Hỗ trợ An ninh Hàng hải: Hoa Kỳ chuyển giao tàu tuần tra lớp Hamilton thứ 3 (chiếc USCGC Mellon đã qua sử dụng) cho Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam, cùng gói viện trợ quân sự trị giá 60 triệu USD thuộc Chương trình Tài trợ Quân sự Nước ngoài (FMF) để nâng cấp hệ thống radar giám sát bờ biển và UAV trinh sát ScanEagle.
Dịch chuyển Chuỗi cung ứng (Friend-shoring): Hoa Kỳ cam kết các khoản đầu tư trị giá 2,5 tỷ USD từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu (như Nvidia, Amkor, Marvell) vào hạ tầng bán dẫn, chip AI và trung tâm dữ liệu tại Việt Nam. Động thái này góp phần đưa kim ngạch thương mại song phương Hoa Kỳ – Việt vượt mốc 210 tỷ USD, đồng thời từng bước giảm bớt sự lệ thuộc của Việt Nam vào nguồn cung linh kiện nguyên liệu thô từ Trung Quốc.
Năng lượng & Đa dạng hóa: Hoa Kỳ hỗ trợ kỹ thuật và vốn vay ưu đãi trị giá 500 triệu USD thông qua Tổ chức Tài chính Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (DFC) để Việt Nam phát triển hạ tầng điện gió ngoài khơi và năng lượng tái tạo, gia tăng tính độc lập về năng lượng trong bối cảnh các biến động địa chính trị khu vực.
Nhìn tổng thể, các động thái từ đầu năm 2026 cho thấy Hoa Kỳ đang áp dụng chiến lược “bao vây đa chiều”: cắt nguồn lực kinh tế – năng lượng của Trung Quốc tại Tây Bán Cầu và Trung Đông, củng cố “chuỗi đảo thứ nhất”, và siết chặt mặt trận ma túy. Bắc Kinh phản ứng bằng cách siết kiểm soát tiền chất fentanyl, duy trì mua dầu Iran, và tăng cường tuyên truyền chống “bắt nạt”. Vị thế địa chính trị của Trung Quốc tại nhiều điểm chiến lược đã bị thu hẹp rất rõ rệt trong năm 2026 và rơi vào thế phải thụ động đáp trả. Cuộc đối đầu này vẫn đang tiếp diễn và sẽ định hình trật tự toàn cầu trong những năm tới./.
Nguyễn Ngọc Bảo
Thơ Của Đỗ Phủ - Bài 117, 118 Và 119
THƠ CỦA ĐỖ PHỦ - BÀI 117, 118 VÀ 119
Thầy Dương Anh Sơn
THƠ CỦA ĐỖ PHỦ
Bài 117
PHÒNG BINH TÀO 房兵曹
HỒ MÃ 胡馬
Hồ mã Đại Uyển danh, 胡馬大宛名,
Phong lăng sấu cốt thành. 鋒稜瘦骨成。
Trúc phê song nhĩ tuấn 竹批雙耳峻,
Phong nhập tứ đề khinh. 風入四蹄輕。
Sở hướng vô không khoát, 所向無空闊,
Chân kham thác tử sinh. 真堪托死生。
Kiêu đằng hữu như thử, 驍騰有如此,
Vạn lý khả hoành hành. 萬里可橫行。
(năm 741)
Dịch nghĩa:
Con ngựa Hồ vùng Đại Uyên, - Làm thành từ bộ xương gầy nhưng khí thế mạnh mẽ. – Đôi tai như chẻ bằng tre vểnh cao lên, - Bốn vó ngựa (chạy) nhẹ nhàng như gió lùa! (c.1-4)
Chẳng có khoảng rộng lớn nào là không hướng đến! - Thật đáng để giao phó việc sống chết! - Có được (một con ngựa) phi nhanh dũng mãnh như thế, - Muôn dặm có thể ngang dọc được! (c.5-8)
Tạm chuyển lục bát:
CON NGỰA HỒ
CỦA QUAN BINH HỌ PHÒNG.
Ngựa Hồ Đại Uyển nổi danh,
Xương gầy dũng mãnh làm thành dáng oai!
Vểnh cao trúc chẻ đôi tai!
Nhẹ nhàng bốn vó gió cài chạy bay.
Nơi nào cao rộng hướng ngay,
Việc giao sống chết quả đây đúng là.
Phi nhanh mạnh mẽ, thế kia!
Dọc ngang có thể sải qua dặm ngàn.
Chú thích:
Đây là một bài thơ Đỗ Phủ làm để ca ngợi con tuấn mã giỏi giang và mạnh mẽ của viên quan binh họ Phòng (4 câu đầu). Đồng thời, Đỗ Phủ mượn việc mô tả những dáng dấp oai phong dũng mãnh của con ngưa để nói lên chí khí và khát vọng tự do của con người. Cái chết và cuộc sống là chuyện lớn lao của đời người có thể giao phó cho những ai cầm nắm vận mệnh xã hội tài giỏi, mạnh mẽ như con ngựa kia dẫn dắt đi qua bao nhiêu khó khăn dọc ngang trong đời (4 câu sau). Cũng qua bài thơ, chúng ta thấy được chí khí và tài năng lớn lao của Đỗ Phủ sinh ra không gặp thời phải long đong mãi đến khi mất đi trong sự thiếu thốn và đói nghèo.....
- binh tào 兵曹: chức quan (tào) lo một bộ phận trong quan binh. Viên quan lo việc binh trong bài này chỉ biết vắn tắt là họ Phòng tên Quản...
- Hồ mã Đại Uyển (Uyên) 胡馬大宛: nước Hồ là một nước nằm về phía tây của Trung Hoa (Tây Vực) là nơi sản sinh giống ngựa nổi tiếng [nay là vùng Uzbekistan ( người Trung Hoa đặt tên là Đại Uyên hay Đại Uyển)] thường được nhiều nơi ưa chuộng khi chọn mua để trang bị binh mã quân đội. Người Trung Hoa xưa vẫn thường gọi các nước phía tây là các nước Hồ...
- phong lăng 鋒稜: dáng vẻ oai phong, mạnh mẽ và khí thế...
- trúc phê 竹批: chẻ vót (phê) cây trúc... Đây chỉ đôi tai vểnh cao dựng đứng như trúc chẻ của loài ngựa được xem là tuấn mã...
- tuấn 峻: cao lớn, nghiêm khắc, sâu dài....
- Phong nhập tứ đề khinh 風入四蹄輕: gió lùa (phong nhập) vào bốn vó ngựa (tứ đề) chạy như bay nhẹ nhàng.... Đỗ Phủ đã dùng cụm từ “phong nhập”rất sắc và nêu bật khả năng lướt gió của con ngưa: gió lùa vào làm cho bốn vó càng chạy càng nhẹ nhàng bay bổng...
- sở hướng 所向: phía mà mình hướng đến (hướng 向: cái nhìn về một phía nào đó, tầm nhìn hay hướng nhìn...)
- vô không khoát 無空闊: không có (vô) khoảng không gian (không) rộng lớn nào (khoát). Đây chỉ con tuấn mã có sức vóc và ý chí mạnh mẽ sẵn sàng lao đến những vùng bao la, bát ngát... Đó là khát vọng của Đỗ Phủ mơ ước bầu trời tự do rông mở cho tài năng của mình...
- kiêu đằng 驍騰: phi nhanh (đằng) và dũng mãnh (kiêu)...
- hoành hành 橫行: hoành hành không phải hiểu theo lối nói hiện nay là ngang ngược, gây rối loạn hay thái độ ngang nhiên...v.v... Theo nghĩa thời xưa của Đỗ Phủ đó là hành động tung hoành ngang dọc của những kẻ trượng phu hay dũng sĩ. Con ngựa ở đây có khả năng lao đi khắp chốn một cách mạnhmẽ. Câu cuối của bài thơ này cũng cho thấy niềm mong mỏi và khát vọng nung nấu trong lòng nhà thơ là được thi thố tài năng ở cuộc sống bay nhảy khoáng đạt vượt qua “vạn lý”, vượt qua muôn dặm, muôn ngàn trở ngại trong cuộc đời để đến một vùng trời bao la bát ngát của tự do....
Bài 118
ĐẢO Y 捣衣
Diệc tri thú bất phản, 亦知戍不返,
Thu chí thức thanh châm. 秋至拭清砧。
Dĩ cận khổ hàn nguyệt, 已近苦寒月,
Huống kinh trường biệt tâm. 況經長別心。
Ninh từ đảo y quyện, 寧辭搗衣倦,
Nhất ký tái viên thâm. 一寄塞垣深。
Dụng tận khuê trung lực, 用盡閨中力,
Quân thính không ngoại âm. 君聽空外音。
Dịch nghĩa:
(Thiếp) cũng biết người đi lính thú chưa trở về ! – Thu đến, lau sạch cái chày và phiến đá giặt giũ. – Đã gần đến những ngày tháng (của mùa đông) giá lạnh khổ sở, - Huống chi lòng người đã trải qua cuộc chia ly lâu dài! (c.1-4)
(Thiếp) nào có ngại chi việc giặt giũ mệt nhọc, - Chỉ mong gởi (một bộ áo quần) đến nơi biên tái xa xôi sâu hút! – (Thiếp đã) dùng hết sức mình trong phòng khuê (để lo cho việc này), - Chàng hãy nghe âm thanh từ vùng không gian rộng lớn bên ngoài và xa xôi (vọng đến)!
Tạm chuyển lục bát:
ĐẬP ÁO.
Biết đi lính chẳng về đâu!
Mùa thu đã đến chày lau sạch rồi .
Gần ngày tháng lạnh khổ thôi!
Huống lòng đã trải chia phôi lâu dài.
Ngại gì giặt giũ mệt nhoài,
Gởi nơi biên ải thành trì xa xôi.
Phòng khuê ráng hết sức người,
Tiếng vang: chàng có nghe nơi cõi ngoài?!
Chú thích:
Bài thơ luật thi này được ghi trong Đỗ Phủ Thi Toàn Tập 杜甫詩全集 nói lên tâm trạng và công việc người vợ chàng lính thú đang phải trấn đóng ở biên ải xa xôi. Thời nhà Đường và những thời trước nữa, các triều đại của nước Trung Hoa phải luôn đối phó với các bộ tộc người Hồ hay Tây Vực thường tràn qua biên giới phía bắc và phía tây để quấy nhiễu hay cướp phá. Những chàng trai trẻ và cả những người lớn tuổi cũng bị huy động làm lính để đối phó với quân bên ngoài. Cám cảnh trước sự chia ly cách biệt ấy, Đỗ Phủ đã sáng tác bài thơ này...
- Diệc tri thú bất phản 亦知戍不返: bài thơ mở đầu bằng nỗi cam chịu đau đớn khi bao bà vợ cũng (diệc) biết rất rõ (tri) người chồng ra đi khó lòng quay về hoặc chẳng thể trở về (bất phản) vì chiến trận ác liệt và có khi phải hy sinh nơi trận mạc... Chữ “diệc tri” (cũng biết rằng) nghe như bình thản nhưng chất chứa biết bao xót xa đau đớn...
- Thu chí thức thanh châm 秋至拭清砧: “châm” là cái chày để đập sợi vải hay giặt giũ kết hợp cùng phiến đá phẳng để giặt. Nàng chinh phụ ở nhà đến mùa thu chớm lạnh lại nghĩ đến người chồng chưa trở về và có khi không về nữa nơi chốn biên ải khắc nghiệt lạnh giá vẫn đem nỗi nhớ mong bằng việc lau chùi rửa sạch (thức thanh) chày và phiến đá (châm) để chuẩn bị giặt áo sạch sẽ gởi ra biên tái. Công việc ấy được làm với nỗi mong nhớ yêu thương chung thủy cao đẹp của nàng...
- Dĩ cận hàn khổ nguyệt 已近苦寒月: Đã gần đến (dĩ cận) những ngày tháng (nguyệt) lạnh lẽo và khổ sở (hàn khổ) của mùa thu sang đông sắp đến. Nàng chinh phụ cảm nhận cái lạnh ở quê nhà và không thể không nghĩ đến cái lạnh ở chốn quan ải đầy hiểm nguy phía bắc hay phía tây Trung Hoa đầy buốt giá thấu xương phả vào thân thể và tâm hồn cùng với nỗi chia ly của chàng và nàng...
- Huống kinh trường biệt tâm 況經長別心: huống chi (huống) lòng người (tâm) đã trải qua (kinh) cuộc chia ly lâu dài (trường biệt). Câu này tiếp nối với câu trên làm nổi bật cái lạnh không chỉ của thiên nhiên mà còn phả vào tâm hồn con người. Đang là đầu mùa thu nhưng cái giá lạnh của mùa đông đang rót vào lòng (tâm) của người vợ lính thú với nỗi xót xa của sự chia lìa chồng vợ.....
- Ninh từ đảo y quyện 寧辭搗衣倦: Há nào ngại (ninh từ) việc giặt giũ (đảo y) khiến cho thân mình mệt mỏi (quyện). Người vợ chẳng hề sợ mệt nhọc khi giặt giũ với cái lạnh đang đến ở đầu mùa thu vì chàng nơi xa xôi rất cần quần áo để chống lạnh. Dù mệt nhọc và cái lạnh đang đến nhưng niềm ấm áp từ chiếc áo và tình yêu thương của người vợ gởi ra biên tái giúp nàng chinh phụ vượt lên bao nỗi nhọc nhằn...
- Nhất ký tái viên thâm ㇐寄塞垣深: Chỉ mong một lần gởi (nhất ký) một bộ áo quần đến thành lũy (viên) nơi biên giới (tái) mà chàng cùng quân binh đang trấn giữ. Bộ quần áo ấy (y) chất chứa bao nhiêu thương nhớ và tình yêu của người vợ lính phải xa chồng đang ở nơi xa xôi. Chữ “thâm” với nhiều ngụ nghĩa: vừa là chốn xa xăm nơi chàng đồn trú lại vừa là tình cảm sâu lắng trong tâm hồn người vợ luôn nhớ nhung người chồng xa vắng!
- Dụng tận khuê trung lực 用盡閨中力: Dùng hết sức của người đàn bà trong chốn khuê phòng vào việc giặc giũ áo quần (để gởi ra biên tái cho chồng).
“Lực” trong câu này không chỉ là sức lực của thân xác tập trung vào chuyện giặc giũ mà còn là dành mọi suy nghĩ hay tưởng nhớ hướng về người chồng thân yêu nơi biên thùy. Bộ áo quần (y) chỉ là phương tiện để mang tình cảm thương nhớ sâu sắc trong tâm hồn người vợ thủy chung....
- Quân thính không ngoại âm 君聽空外音: Chàng hãy nghe tiếng vang vọng từ chốn xa xôi đang gởi đến chàng. Chữ “ÂM” trong câu cuối này gói trọn tiếng lòng của nàng chinh phụ gởi đến người chồng vì thời cuộc, vì chiến chinh buộc phải ra biên giới khổ ải phải xa vợ con. Đó là tiếng vọng gởi đến những kẻ đương quyền hay kẻ gây ra chiến tranh từ hai phía. Đó còn là thanh âm vang vọng của tiếng chày đập áo, của tình yêu và nỗi thương nhớ xa cách đang đi đến hình bóng yêu dấu của người chồng xa vắng.....
* *
Câu kết này đã cho thấy sự tài tình của bậc thi thánh Đỗ Phủ khi khái
quát hóa những thực trạng đau thương của một giai đoạn lịch sử của Trung Hoa !
Nhà thơ lớn không cần đến hình ảnh chiến trận máu đổ, thây rơi, thành quách hay nhà cửa dân chúng lửa cháy tan hoang...v.v... để lên án chiến tranh. Đỗ Phủ rất tài tình khi chỉ dùng hình ảnh đời thường như mùa thu đến sắp qua đông lạnh giá, hình ảnh của cái chày và phiến đá giặt (châm), tấm lòng nhớ thương do xa cách,chẳng ngại dùng hết sức lực khi giặt giũ mệt nhọc để kịp gởi cho chồng bộ quần áo cho mùa lạnh giá ở biên tái với biết bao niềm yêu thương vô bờ bến của nàng chinh phụ! Những hình ảnh ấy cùng tiếng vọng trong câu cuối đã là góp phần lên án chiến tranh sâu sắc và tràn đầy tình người (mà ngày nay chúng ta vẫn gọi là TÍNH NHÂN BẢN) của bậc “thi thánh” trước bao đau thương và chia ly trong thời tao loạn(騷亂) sau vụ An Lộc Sơn chiếm kinh đô Trường An của nhà Đường...
Bài 119
HỌA ƯNG 畫鷹
Tố luyện phong sương khởi, 素練風霜起,
Thương ưng hoạ tác thù. 蒼鷹畫作殊 .
Tủng thân tư giảo thố, 㩳身思狡兔,
Trắc mục tự sầu Hồ. 側目似愁胡.
Thao tuyền quang kham trích, 絛鏇光堪摘,
Hiên doanh thế khả hô. 軒楹勢可呼.
Hà đương kích phàm điểu, 何當擊凡鳥,
Mao huyết sái bình vu. 毛血灑平蕪.
(năm 741)
Dịch nghĩa:
Trên tấm lụa trắng (dùng để vẽ), gió và sương như đang nổi lên, - Con chim ưng xanh được vẽ ra rất khác thường! – Đứng thẳng thân mình, nghĩ đến con thỏ ranh mãnh, - Mắt nhìn nghiêng tựa như mắt người Hồ đang u sầu! (c.1-4)
Con chim ưng chịu sự quấy rầy do dây tơ buộc chiếc khoen kim loại
(cột chân chim) đang sáng lên, - Lúc gọi có uy thế ,chim từ mái hiên hay cột nhà sẽ sẵn sàng (bay đi). – Bao giờ sẽ đi đánh các loài chim tầm thường? –
Để lông và máu (của chúng) rải xuống đồng bằng cỏ dại um tùm!
Tạm chuyển lục bát:
BỨC HỌA CHIM ƯNG.
Nổi lên tơ lụa gió sương,
Vẽ vời bức họa khác thường ưng xanh.
Dựng thân, nghĩ đến thỏ ranh,
Người Hồ sầu muộn: nghiêng nhìn giống thay!
Chịu dây khoen ánh quấy rầy,
Đậu hiên trụ cột gọi ngay sẵn sàng.
Bao giờ đi đánh chim phàm?
Vấy tuôn lông máu cỏ hoang đồng bằng!
Chú thích:
Tương tự như bài thơ 117 (“Phòng binh tào Hồ mã”) ca ngợi sự dũng mãnh và khả năng tuyệt vời của con tuấn mã luôn khao khát chân trời rộng mở và tự do, trong bài thơ này, Đỗ Phủ dùng bức tranh họa con chim ưng xanh để thể hiện chí hướng của mình đợi chờ có dịp sẽ tung cánh thi thố tài năng. Cả hai bài thơ đều được làm ở thời kỳ còn trẻ của Đỗ Phủ luôn nung nấu khát vọng tiến thủ và thi thố tài năng....
- Tố luyện phong sương khởi 素練風霜起: khung vẽ làm bằng tơ (tố) và lụa trắng nõn (luyện) như đang nổi lên gió sương. Hình ảnh vẽ con chim ưng (mà chúng ta vẫn quen gọi là con diều hâu hay chim cắt) trong bức tranh, đã mở đầu bằng việc đề cập đến cái khí thế và sức mạnh dữ dội của con chim làm nổi lên gió sương...
- Thương ưng họa tác thù 蒼鷹畫作殊: con chim ưng màu xanh (thương) được vẽ ra trông thật khác biệt (thù). Loại chim này không hề giống loại chim tầm thường vì chẳng gây được sự chú ý...
- Tủng thân tư giảo thố 㩳身思狡兔: đứng thẳng thân mình (tủng thân) mà nghĩ đến những con thỏ ranh mãnh . Con chim ưng dành mọi đầu óc tập trung cho việc săn con mồi để khi được tháo dây thả ra sẽ lập tức bay đến con mồi dù nhanh nhẹn ranh mãnh (giảo) đến đâu như con thỏ. Ý chí của nó rất mạnh mẽ....
- Trắc mục tự sầu Hồ 側目似愁胡: mắt nhìn nghiêng hay liếc nhìn (trắc mục) giống như mắt u sầu của người Hồ. Người Hồ hay người phía tây và tây bắc của Trung Hoa thường có đôi mắt sâu và mang vẻ u sầu. Tôn Sở trong Ưng Phú có câu: “Thâm mục nga mi trạng như sầu Hồ 深目蛾眉,狀如愁胡” (Mắt sâu thẳm và lông mày hình dáng tựa như người Hồ u sầu).(Có bản ghi chữ hồ 猢.
(bộ khuyển). Đây là loài khỉ bên Trung Hoa còn gọi là hồ tôn 猢猻. Nếu sầu như con khỉ hồ tôn chắc chắn chẳng hợp với ý tứ của thơ Đỗ Phủ được!) Nhà thơ đang diễn tả đôi mắt chim ưng có một chiều sâu của tâm trạng vừa sắc bén lại vừa lạnh lùng chất chứa ưu tư! Ông không chỉ nhìn thấy con chim ưng xanh được vẽ trên khung tranh bằng tơ lụa, với trí tưởng tượng phong phú của nhà thơ, ông hình dung một con người đang ẩn mình đằng sau con chim ưng ấy!
- Thao tuyền quang kham trích 絛鏇光堪摘: chim ưng xanh lại chịu đựng (kham) sự phiền toái (trích) do sợi dây tơ (thao) cột chiếc khoen (tuyền) óng ánh (quang) nơi chân chim... Nhưng không vì thế mà không sẵn sàng làm công việc bắt mồi của nó!
- Hiên doanh thế khả hô 軒楹勢可呼: chỉ cần tiếng gọi (hô) có uy thế (thế) ra lệnh, chim ưng sẽ rời chiếc cột (doanh) nơi mái hiên nhà (hiên) bay đi săn mồi... Bức tranh họa là vật chết nhưng cách diễn đạt của Đỗ Phủ sinh động khiến con chim ưng của bức họa thành vật sống!
- Hà đương kích phàm điểu 何當擊凡鳥: bao giờ mới được tung cánh đánh những loại chim tầm thường? Và nói rộng ra bao giờ con người có tài năng như Đỗ Phủ mới có dịp đem khả năng của mình để giúp đời, dẹp bỏ bọn “giá áo túi cơm” tầm thường trong triểu đình hay ngoài xã hội ??!. Chí khí của một nhà thơ lớn còn trẻ tuổi tràn đầy nhiệt huyết nhưng cơ hội để thi thố chưa bao giờ đến cho đến lúc già yếu và chết đi trên một con thuyền nhỏ lênh đênh....
- Mao huyết sái bình vu 毛血灑平蕪: cú đánh những loại “phàm điểu” hay loại chim tầm thường này đã làm cho “lông cánh và máu của chúng phải đổ vấy xuống đồng cỏ hoang”. Phải chăng đó cũng là cơ hội gạt bỏ những kẻ “giá áo túi cơm” tầm thường đang len lỏi trong triều đình và xã hội làm cho thời đại đi xuống?
Từ những phân tích này chúng ta thấy một nhà thơ lớn như Đỗ Phủ không bao giờ làm công việc làm thơ chỉ để miêu tả sự vật thoáng qua bên ngoài.
Chắc chắn nhà thơ lớn như ông được người đương thời và hậu sinh tôn xưng là “thi thánh” không phải ngẫu nhiên. Đó là một quá trình sống và tiếp xúc với bao tầng lớp xã hội và trui rèn trí não cùng ngòi bút càng ngày càng điêu luyện. Người xưa khi nhận xét về thơ của Đỗ Phủ vẫn nói : “Mỗi vịnh nhất vật, tất dĩ toàn phức tinh thần nhập chi 每詠㇐物,必以全副精神入之”. (Mỗi lần vịnh một vật, ắt hẳn dùng toàn bộ tinh thần vào đó). Qua các bài thơ đã trích dịch, chúng ta đều thấy cách làm thơ của bậc thi thánh quả không ngoa!
Saigon, 1/2005
Dương Anh Sơn
(Lần đến: THƠ CỦA ĐỖ PHỦ - Bài 120, 121 và 122)
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)