NỤ HÔN HUYỀN SỬ
Song Châu Diễm Ngọc Nhân
Thân mến mời Qúy Anh Chị và Qúy Bạn thưởng thức nhạc phẩm :
NỤ HÔN HUYỀN SỬ - Thơ Song Châu Diễm Ngọc Nhân – Thực hiện Lâm Hoài Vũ
Trân trọng
NHHN
Kính mời quý vị thưởng thức
Thứ Sáu, 23 tháng 10, 2026
Meta Của Mark Zuckerberg Bị Tòa Án Buộc Trả $25 Tỷ Mỹ Kim Vì Lừa Dối Người Sử Dụng Facebook Trong Vụ Cambridge Analytica
META CỦA MARK ZUCKERBERG BỊ TÒA ÁN BUỘC TRẢ $25 TỶ MỸ KIM VÌ LỪA DỐI NGƯỜI SỬ DỤNG FACEBOOK TRONG VỤ CAMBRIDGE ANALYTICA
Phân tích và biên tập: Luan Vo Tin Business Hoa Kỳ by VLKT News
Ngày 21 tháng 10 năm 2026, một thẩm phán tiểu bang New Mexico đã ra phán quyết buộc Meta, công ty của Mark Zuckerberg, phải trả khoản tiền phạt lên đến $25 tỷ Mỹ kim vì đưa ra những thông tin sai lệch về quyền riêng tư và việc bảo vệ dữ liệu cá nhân của người sử dụng Facebook. Phán quyết liên quan đến vụ tai tiếng Cambridge Analytica, trong đó dữ liệu của hàng chục triệu người sử dụng Facebook đã bị thu thập mà không có sự đồng ý của họ.
Phán quyết được đưa ra vào ngày thứ Tư, kết thúc vụ kiện do Bộ Trưởng Tư Pháp tiểu bang New Mexico khởi xướng vào năm 2021. Vụ kiện bắt nguồn từ những tiết lộ cho thấy Cambridge Analytica, một công ty tham vấn chính trị của Anh Quốc, đã thu thập trái phép dữ liệu cá nhân của khoảng 87 triệu người sử dụng Facebook thông qua một ứng dụng của bên thứ ba. Công ty tham vấn chính trị này từng tham gia chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của Tổng thống Trump.
Ngày 25 tháng 9 năm 2026, bồi thẩm đoàn tại New Mexico xác định Meta đã vi phạm luật bảo vệ người tiêu thụ của tiểu bang hơn 43 triệu lần do đưa ra những tuyên bố gây hiểu lầm liên quan đến vụ tiết lộ dữ liệu. Theo luật tiểu bang, mỗi hành vi vi phạm có thể chịu mức phạt $5,000 Mỹ kim. Thẩm phán Francis Mathew được giao trách nhiệm quyết định tổng số tiền phạt mà Meta phải trả.
Trong văn kiện dài 20 trang giải thích phán quyết, thẩm phán Matthew viết rằng những hành vi sai trái của Facebook đã diễn ra trong nhiều năm và được phổ biến một cách có hệ thống đến công chúng. Ông nhận định những hành vi này liên quan trực tiếp đến các phương thức kinh doanh căn bản của Facebook.
Vụ kiện bắt nguồn từ những phúc trình của giới truyền thông năm 2018, khi các cơ quan báo chí phát giác Cambridge Analytica đã thu thập thông tin riêng tư của người sử dụng Facebook mà họ không hề hay biết. Những dữ liệu này được sử dụng để lập hồ sơ phân loại cử tri Hoa Kỳ. Trong phiên xét xử, bồi thẩm đoàn xác định 26 trong tổng số 29 tuyên bố do Meta và các viên chức điều hành công ty đưa ra liên quan đến vụ tiết lộ dữ liệu và những vấn đề có liên hệ đã gây hiểu lầm cho công chúng.
Khoản tiền phạt $25 tỷ Mỹ kim vẫn thấp hơn đáng kể so với mức tối đa mà luật New Mexico cho phép. Theo quy định của tiểu bang, thẩm phán Matthew có thể áp dụng mức phạt lên đến $219 tỷ Mỹ kim. Các luật sư đại diện tiểu bang trước đó đã yêu cầu tòa án buộc Meta trả khoản tiền từ $35 tỷ đến $40 tỷ Mỹ kim.
Vincent Joralemon, chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Trung Tâm Luật Pháp và Kỹ Thuật Berkeley, nhận định phán quyết của thẩm phán có nhiều khả năng được giữ nguyên nếu Meta kháng cáo. Trả lời New York Post, ông cho rằng những dữ kiện trong vụ kiện gây bất lợi đáng kể cho Meta và ông không thấy có nhiều căn cứ để tranh cãi về các dữ kiện đó. Tuy nhiên, ông cũng cho biết số tiền phạt thực tế có thể được giảm trong tiến trình kháng cáo.
Theo Joralemon, thẩm phán đã cố gắng ấn định mức phạt hợp lý nhất có thể. Ông lưu ý rằng khoản tiền $25 tỷ Mỹ kim đã được giảm khoảng 90% so với mức tối đa được luật New Mexico cho phép.
Trước khi tòa án công bố phán quyết, Meta lập luận rằng tổng số tiền phạt không nên vượt quá $3.45 tỷ Mỹ kim. Công ty cho rằng một khoản tiền phạt cao hơn có thể khiến các doanh nghiệp rời bỏ tiểu bang New Mexico. Sau khi phán quyết được công bố ngày thứ Tư, CJ Mahoney, viên chức pháp lý cao cấp nhất của Meta, tái khẳng định lập trường này và tuyên bố công ty sẽ kháng cáo.
Trong bản tuyên bố, Mahoney cho rằng về căn bản, vụ kiện tìm cách áp đặt một loại thuế đối với quyền phát biểu nhằm cưỡng hành những quy định mới về những gì người dân được phép nói trên mạng. Ông cũng khẳng định Meta sẽ tiếp tục xây dựng một nền tảng an toàn và tự do để kết nối hàng triệu người Mỹ, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ phát triển và giúp Hoa Kỳ duy trì lợi thế cạnh tranh.
Phán quyết $25 tỷ Mỹ kim là một trở ngại pháp lý lớn khác đối với Meta, giữa lúc công ty đang phải đối diện hàng ngàn vụ kiện tại nhiều tiểu bang trên toàn quốc. Những vụ kiện này liên quan đến phương thức kinh doanh, quyền riêng tư dữ liệu, an toàn trên mạng và tình trạng nghiện các phương tiện truyền thông xã hội.
New Mexico là một trong những tiểu bang đi đầu trong những vụ kiện liên quan đến Meta. Vào tháng 3 năm 2026, một bồi thẩm đoàn tại tiểu bang này đã ra phán quyết buộc Meta trả $375 triệu Mỹ kim tiền phạt dân sự. Bồi thẩm đoàn xác định công ty đã đưa ra những thông tin gây hiểu lầm cho công chúng về sự an toàn của trẻ em trên các ứng dụng do Meta điều hành, đồng thời khiến trẻ em có nguy cơ tiếp xúc với những kẻ săn tìm nạn nhân trên mạng. Đến tháng 8 năm 2026, một thẩm phán tiếp tục áp dụng thêm khoản tiền phạt $567 triệu Mỹ kim liên quan đến vụ kiện đó.
Cũng trong tháng 8 năm 2026, Meta đồng ý một thỏa thuận dàn xếp trị giá $18 tỷ Mỹ kim với liên minh gồm 48 bộ trưởng tư pháp tiểu bang. Các viên chức này cáo buộc Meta đã góp phần gây ra tình trạng nghiện mạng xã hội và cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần trong giới thanh thiếu niên. Theo thỏa thuận, Meta dành riêng $459 triệu Mỹ kim để trang trải những khoản tiền phạt mà một số tiểu bang yêu cầu liên quan đến vụ Cambridge Analytica.
Tổ chức giám sát an toàn trên mạng Fairplay gọi phán quyết của New Mexico trong vụ Cambridge Analytica là một khoản tiền phạt mang tính bước ngoặt. Giám đốc điều hành Fairplay, Josh Golin, tuyên bố rằng mọi người, bất kể quan điểm chính trị, đều phải kinh hoàng trước việc Meta coi thường luật bảo vệ quyền riêng tư và đưa ra những lời nói dối trắng trợn về phương thức hoạt động của công ty.
Golin cũng cho biết những tài liệu nội bộ của Meta mà tổ chức ông đã xem xét đều cho thấy công ty chỉ quan tâm đến lợi nhuận của mình. Ông chúc mừng tiểu bang New Mexico vì đã áp dụng một khoản tiền phạt đánh trực tiếp vào lợi ích tài chánh của Meta.
Nguồn: New York Post Phân tích và biên tập: Luan Vo Tin Business Hoa Kỳ by VLKT News
Bầu Cử 2026 Ở Mỹ: Tôi Đã Thấy Gì Từ Những Nghịch Lý Của Cử Tri Qua 17 Lần Bầu Cử Giữa Nhiệm Kỳ Trước?
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại một sự kiện vận động tranh cử ở Trung tâm Hoạt động Sinh viên Butler-Vandalia tại thành phố Vandalia, bang Ohio vào hôm 3/10, một trong các nỗ lực của ông nhằm ủng hộ các ứng cử viên Đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11
BẦU CỬ 2026: TÔI ĐÃ THẤY GÌ TỪ NHỮNG NGHỊCH LÝ CỦA CỬ TRI QUA 17 LẦN BẦU CỬ GIỮA NHIỆM KỲ TRƯỚC?
GS Nguyễn Tiến Hưng
(Gửi cho BBC News Tiếng Việt từ Virginia, Hoa Kỳ)
Bánh xe lịch sử chính trị toàn cầu đang quay với tốc độ chóng mặt, và tâm điểm của nó vẫn là Hoa Kỳ.
Những cơn địa chấn kinh tế, cuộc khủng hoảng năng lượng, các cuộc xung đột từ Ukraine đến Iran, và những vết rạn ngày càng sâu đậm trong trật tự địa chính trị, tất cả đang đẩy cộng đồng quốc tế vào một trạng thái bất an.
Mọi ánh mắt đổ dồn về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ (midterm) sắp tới, ngày 3/11/2026.
Nước Mỹ đang đi về đâu? Liệu Tòa Bạch Ốc sẽ rơi vào cảnh "vịt què" (lame duck), hay một cán cân quyền lực mới sẽ được thiết lập? Lá phiếu của cử tri Mỹ không còn chỉ là chuyện nội bộ của nước Mỹ; nó đã trở thành mối quan tâm của cả thế giới.
Giữa bầu không khí ấy, tôi nhìn lại một hành trình dài mình may mắn được tận mắt chứng kiến – gần 70 năm với những kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, bắt đầu từ ngày tôi đặt chân đến đất nước này năm 1958, dưới thời Tổng thống Dwight D. Eisenhower.
Mỗi thời đại có một cuộc khủng hoảng của riêng nó.
Đã có những thời khắc nước Mỹ bị chia rẽ trầm trọng: phong trào dân quyền của Martin Luther King thập niên 1960, chiến tranh Việt Nam thập niên 1960 và đầu 1970, Watergate cùng "lạm phát đình trệ" (stagflation) và khủng hoảng con tin Iran thập niên 1970, suy thoái kinh tế đầu thập niên 1980, khủng hoảng Hiệp hội Tiết kiệm và Cho vay (Savings and Loan) thập niên 1980-1990, chiến tranh Iraq, khủng hoảng kinh tế 2008-2009, tranh cãi quanh Obamacare, di dân tại biên giới phía nam, phá thai, những xung đột sắc tộc sau cái chết của George Floyd, COVID-19, khủng hoảng sau bầu cử tổng thống 2020; và ngày nay là cuộc chiến với Iran bùng nổ từ tháng 2/2026 đẩy giá xăng tăng vọt, chi phí sinh hoạt leo thang, cùng cuộc chiến Ukraine chưa có hồi kết.
Nhưng xuyên suốt tất cả những biến động ấy, tôi nhận thấy một điều nổi bật: những nghịch lý trong tâm lý cử tri Mỹ. Người Mỹ vận hành nền dân chủ bằng một thứ logic đôi khi tưởng như mâu thuẫn – vừa thực dụng vừa lý tưởng.
Họ bất mãn với chính trị nhưng vẫn đi bỏ phiếu; trung thành với đảng nhưng vẫn có thể trừng phạt đảng cầm quyền; than phiền Washington chia rẽ nhưng không muốn phe mình nhượng bộ; nghe những con số kinh tế vĩ mô khả quan nhưng vẫn đánh giá nền kinh tế bằng hóa đơn đi chợ.
Năm 2026 xuất hiện thêm một nghịch lý đáng chú ý: người dân lo lạm phát và chi phí sinh hoạt, nhưng đồng thời phải cân nhắc một lời hứa rất cụ thể – 5.000 đô la.
Trước khi đi vào những nghịch lý ấy, hãy nhìn lại 17 cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ mà tôi đã chứng kiến.
Những con số dưới đây cho thấy một khuynh hướng lịch sử rất rõ: trong phần lớn các cuộc bầu cử giữa kỳ, đảng của tổng thống đương nhiệm mất ghế tại Quốc hội.
Bảng trên cho thấy: trong 15 trên 17 kỳ midterm từ 1958 đến 2022, đảng của tổng thống đương nhiệm đã mất ghế tại Hạ viện.
Chỉ có hai ngoại lệ: năm 1998 dưới thời Bill Clinton, khi Đảng Dân chủ tăng 4 ghế, và năm 2002 dưới thời George W. Bush, khi Đảng Cộng hòa tăng 8 ghế.
Nhưng midterm không phải một định luật máy móc.
Năm 2018, Đảng Cộng hòa (dưới thời Trump 1.0) mất 41 ghế Hạ viện nhưng tăng 2 ghế Thượng viện; năm 2022 (dưới thời Biden), Đảng Dân chủ mất 9 ghế Hạ viện nhưng tăng một ghế Thượng viện.
Vì vậy, lịch sử không cho chúng ta biết trước kết quả năm 2026. Giá trị của nó nằm ở chỗ khác: bầu cử giữa nhiệm kỳ thường là thời điểm cử tri Mỹ đánh giá lại cán cân quyền lực sau hai năm của một nhiệm kỳ tổng thống.
Từ gần 70 năm dữ liệu và trải nghiệm, tôi nhận ra tâm trí cử tri Mỹ được dệt nên từ những lực "đẩy" và lực "kéo" đối nghịch nhau, tạo thành cái có thể gọi là "sự phân cực tâm lý – hành vi", thể hiện qua năm nghịch lý cốt lõi dưới đây.
Những nghịch lý kinh điển trong tâm lý cử tri Mỹ
Nghịch lý thứ nhất: Đòi Washington phải đoàn kết hành động, nhưng lại không cho phép người đại diện mình thỏa hiệp lấy một bước
Từ những trang trại vùng Trung Tây đến những đô thị ven biển, một lời than vãn quen thuộc vang lên: "Washington thật bết bát! Các chính trị gia chia rẽ, chỉ biết tranh giành, chẳng làm được gì cho dân!" Cử tri muốn một chính phủ biết hành động – sửa sang hạ tầng, kéo giảm chi phí y tế và bảo vệ biên giới.
Nhưng khi một chính trị gia bắt tay thỏa hiệp với phía bên kia, chính những cử tri ấy có thể coi đó là "phản bội".
Những ứng cử viên ôn hòa có thể bị thách thức ngay từ vòng bầu cử sơ bộ (primary) bởi những đối thủ cứng rắn hơn. Người Mỹ đòi hỏi sự đồng thuận, nhưng nhiều khi lại trao cho người đại diện của mình những thanh gươm chẳng bao giờ chịu tra vào vỏ.
Nghịch lý thứ hai: Lòng trung thành với đảng phái va chạm với sự 'phản bội' giữa nhiệm kỳ
Người Mỹ thường gắn chặt bản sắc chính trị của mình với một đảng. Nhưng đến giữa nhiệm kỳ, một bộ phận cử tri vẫn có thể đảo chiều.
Có những người từng hân hoan bỏ phiếu đưa một vị tổng thống vào Tòa Bạch Ốc hai năm trước, giờ lại sẵn sàng dùng lá phiếu giữa nhiệm kỳ để hạn chế quyền lực của chính tổng thống ấy. Vì sao?
Bởi sâu trong tiềm thức, người Mỹ luôn mang nỗi lo sợ trước quyền lực tuyệt đối. Họ bầu một tổng thống để hành động, nhưng hai năm sau lại dùng midterm để đánh giá chính hành động ấy, kích hoạt cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực.
Nghịch lý thứ ba: Chia rẽ sâu sắc, nhưng vẫn kéo nhau đi bỏ phiếu
Nước Mỹ vốn không xa lạ với những chiến hào văn hóa và chính trị. Sự phát triển của truyền thông xã hội trong những năm gần đây lại càng làm những khác biệt ấy hiện ra rõ nét: gia đình tranh luận trên bàn ăn, bạn bè cãi nhau trên mạng chỉ vì hai nhãn mác: Xanh – Dân chủ; Đỏ – Cộng hòa.
Thế nhưng, sự chia rẽ không nhất thiết dẫn tới thờ ơ chính trị, quay lưng tẩy chay hệ thống. Ngược lại, khi cả hai phía đều tin rằng đất nước đang đứng trước một lựa chọn quan trọng, họ càng có động lực đi bỏ phiếu. Nghịch lý nằm chính ở đó: càng chia rẽ, người Mỹ càng quyết liệt dùng lá phiếu để bảo vệ quan niệm của mình về nước Mỹ.
Nghịch lý thứ tư: Thống kê vĩ mô đối chọi với 'kinh tế túi tiền'
Tại Washington, các cố vấn chính sách thường đưa ra những biểu đồ về GDP, thị trường chứng khoán, thất nghiệp hay lạm phát. Nhưng cử tri sống trong một thế giới gần gũi hơn: "kinh tế túi tiền" (pocket economics).
Điều đó dẫn tới một khái niệm mà tôi gọi là "lạm phát cá nhân" (personal inflation). Chỉ số lạm phát quốc gia được xây dựng từ một rổ hàng hóa và dịch vụ rất rộng; Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ ghi nhận giá của khoảng 80.000 mặt hàng và dịch vụ mỗi tháng. Nhưng mỗi gia đình lại sống với một "rổ hàng hóa" nhỏ hơn nhiều của riêng mình.
Người lớn tuổi quan tâm đến thuốc men, bảo hiểm và y tế; gia đình trẻ lo tiền thuê nhà, thực phẩm và giữ trẻ; người phải lái xe đi làm mỗi ngày đặc biệt nhạy cảm với giá xăng.
Vì vậy, chính phủ có thể nói tốc độ lạm phát đã giảm, nhưng cử tri vẫn hỏi: "Nếu lạm phát đã giảm, tại sao hóa đơn đi chợ của tôi vẫn cao như vậy?"
Câu trả lời khá đơn giản: lạm phát giảm nghĩa là giá tăng chậm hơn, không có nghĩa mức giá quay trở lại nơi nó từng đứng. Đối với cử tri, con số trên báo cáo kinh tế cuối cùng vẫn phải đi qua chiếc ví của chính họ.
Nghịch lý thứ năm: Lo lạm phát, nhưng lời hứa 5.000 đô la vẫn có sức hút
Khi ngày 3/11/2026 đang đến gần, tôi cảm thấy mình đang chứng kiến một nghịch lý đặc biệt. Người dân Mỹ vẫn lo lắng về giá cả và chi phí sinh hoạt.
Trong bối cảnh ấy, Tổng thống Donald Trump đưa ra một lời hứa rất cụ thể: nếu Đảng Cộng hòa giữ được cả Hạ viện lẫn Thượng viện, mỗi công dân Mỹ trưởng thành sẽ nhận một khoản "Trump Dividend" trị giá 5.000 đô la (130 triệu đồng).
Đối với một cá nhân, 5.000 đô la là một số tiền hấp dẫn; đối với một cặp vợ chồng, đó là 10.000 đô la. Nhưng trên quy mô cả nước, nếu áp dụng rộng rãi cho công dân Mỹ trưởng thành, tổng chi phí được ước tính vào khoảng 1.200 tỷ đô la – một khoản tiền khổng lồ.
Và chính ở đây xuất hiện một nghịch lý kinh tế còn lớn hơn. Nếu một phần lớn số tiền ấy nhanh chóng chuyển thành tiêu dùng trong khi khả năng cung ứng hàng hóa và dịch vụ không tăng tương ứng, tổng cầu có thể tăng và tạo thêm áp lực lên giá cả.
Nói cách khác, một chính sách nhằm giúp người dân đối phó với giá sinh hoạt cao cũng có thể, tùy cách tài trợ và phản ứng của nền kinh tế, tạo thêm áp lực lạm phát.
2026: Trump không có tên trên lá phiếu, nhưng cuộc đua khó tách khỏi Trump
Nếu năm 2026 có một điểm khác với nhiều kỳ midterm trước mà tôi đã chứng kiến, thì đó là vai trò đặc biệt của Tổng thống Donald Trump.
Ông không phải ứng cử viên Quốc hội, nhưng theo một số cuộc thăm dò gần đây, sự đánh giá về ông Trump đối với nhiều cử tri lại là một phần quan trọng trong quyết định bỏ phiếu giữa nhiệm kỳ.
Tính đến cuối tháng 9/2026, một số cuộc thăm dò toàn quốc cho thấy mức tín nhiệm của Tổng thống Trump dao động trong khoảng 32–39%: Reuters/Ipsos ghi nhận 32%, CNN/SSRS 33%, trong khi CBS News/YouGov ghi nhận 39%.
Tuy nhiên, không nên biến bất kỳ cuộc thăm dò nào thành lời tiên đoán. Những kết quả này chỉ chụp lại tâm trạng cử tri tại một thời điểm; kết quả của nó có thể thay đổi tùy mẫu khảo sát, cách đặt câu hỏi và nhóm người được khảo sát.
Quan trọng hơn, bầu cử Quốc hội không phải một cuộc bầu cử toàn quốc duy nhất: ngày 3/11/2026, toàn bộ 435 ghế Hạ viện và 35 ghế Thượng viện được đưa ra bầu.
Vì vậy, câu hỏi đáng quan tâm không phải là "cuộc thăm dò nào đúng?" mà là: trong những tuần cuối, vấn đề nào sẽ quan trọng nhất đối với những cử tri thực sự đi bỏ phiếu? Giá xăng và giá sinh hoạt? 5.000 đô la? Iran? Di dân? Thuế quan? Trump? Chính sách đối ngoại? Hay mong muốn thay đổi hoặc duy trì cán cân quyền lực tại Washington?
Có lẽ câu trả lời không nằm ở một hay hai vấn đề, mà là một sự pha trộn khác nhau trong đầu từng cử tri. Một người có thể là Cộng hòa, đồng ý với ông Trump về di dân nhưng không hài lòng với giá sinh hoạt.
Một người khác có thể là Dân chủ, phản đối ông Trump nhưng đồng ý với một số chính sách cụ thể của ông. Một cử tri độc lập có thể không thích cả hai đảng nhưng quan tâm trước hết đến giá xăng, tiền nhà và 5.000 đô la.
Đó mới là cử tri thật – và cũng là lý do bầu cử giữa nhiệm kỳ thường khó hiểu nếu ta chỉ nhìn cử tri qua hai màu đỏ và xanh.
Sau 17 lần bầu cử giữa kỳ, tôi đã thấy gì?
Từ Eisenhower đến Kennedy; từ Johnson và Việt Nam đến Nixon và Watergate; từ Reagan đến Clinton; từ Bush và Iraq đến Obama, Trump, Biden, rồi trở lại Trump – tôi đã nhiều lần chứng kiến một nước Mỹ tưởng như chia rẽ đến mức không thể tìm được tiếng nói chung.
Nhưng rồi mùa midterm lại đến, và cử tri lặng lẽ sắp xếp lại cán cân: đảng nào thắng nhiều ghế hơn sẽ nắm quyền kiểm soát Hạ viện hay Thượng viện; đảng nào thua trở thành phe đối lập, chuẩn bị cho chu kỳ bầu cử hai năm sau.
Tôi không thể rút ra một công thức đơn giản rằng cử tri Mỹ luôn nghiêng về bên này hay bên kia.
Điều tôi thấy bền bỉ hơn là khả năng điều chỉnh cán cân quyền lực bằng lá phiếu: có khi sự điều chỉnh rất lớn, như năm 1994 dưới thời Clinton hay 2010 dưới thời Obama; có khi nhỏ, như năm 2022 dưới thời Biden; và đôi khi, như 1998 dưới thời Clinton hay 2002 dưới thời George W. Bush, đảng của tổng thống đương nhiệm lại đi ngược khuynh hướng thông thường và giành thêm ghế Hạ viện.
Chụp lại hình ảnh,Một công dân Mỹ bỏ phiếu tại Tòa án Quận Arlington ở thành phố Arlington, bang Virginia vào ngày 18/9/2026, ngày bắt đầu bỏ phiếu sớm tại Virginia trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ
Sự ổn định kỳ diệu nằm ngay trong những mâu thuẫn
Mùa thu năm 1958, kỳ midterm đầu tiên tôi chứng kiến trên đất Mỹ, có một điều tôi không hiểu nổi. Tổng thống Eisenhower là vị tướng từng dẫn quân Đồng minh tới chiến thắng trong Thế chiến II, là người vẫn được đa số dân Mỹ kính trọng, vậy mà Đảng Cộng hòa của ông mất 48 ghế Hạ viện và 13 ghế Thượng viện chỉ trong một đêm.
Nền kinh tế vừa qua một cơn suy thoái, vệ tinh Sputnik của Liên Xô vừa khiến nước Mỹ giật mình, và cử tri đã lên tiếng – không xuống đường, không lật đổ ai, chỉ lặng lẽ bỏ phiếu.
Phải mất nhiều năm tôi mới hiểu: đó không phải sự vô ơn, mà là cách người Mỹ nhắc nhở những người cầm quyền rằng quyền lực ở Washington chỉ là quyền lực được ủy thác, và có kỳ hạn.
Từng ấy nghịch lý cho tôi thấy nước Mỹ chưa bao giờ đi theo một đường thẳng. Nhiều nhà quan sát bên ngoài – và không ít người Mỹ bi quan – nhìn những mâu thuẫn ấy như triệu chứng của một hệ thống đang suy yếu.
Tôi lại thấy điều ngược lại: chính những lực "kéo" và "đẩy" đối nghịch ấy đã nhiều lần buộc hệ thống phải tự điều chỉnh.
Nền dân chủ Mỹ chưa bao giờ là một cỗ máy êm ả; nó giống một động cơ ồn ào, rung lắc, đôi khi tưởng như sắp vỡ tung.
Nhưng sau mỗi cuộc tranh cãi, mỗi cuộc khủng hoảng, quyền quyết định cuối cùng lại trở về tay cử tri – những người có thể giữ nguyên cán cân quyền lực hoặc lật ngược nó, có thể thưởng cho đảng cầm quyền hoặc trừng phạt chính đảng ấy.
Ngày 3/11/2026, sau khi nhiều người đã bỏ phiếu qua bưu điện, hàng triệu người Mỹ khác sẽ bước vào phòng phiếu – một phòng tập thể dục ở trường học, một trung tâm cộng đồng, một nhà thờ nhỏ bên đường.
Mỗi người mang theo những nghịch lý của riêng mình: chán ghét chính trị nhưng vẫn tham gia chính trị; chia rẽ sâu sắc nhưng cuối cùng vẫn trở lại lá phiếu để phân định quyền lực; muốn Washington hợp tác nhưng không muốn phe mình nhượng bộ; nghe những con số vĩ mô khả quan nhưng chấm điểm nền kinh tế bằng hóa đơn đi chợ, tiền nhà và giá xăng.
Riêng năm nay, những lo lắng về giá sinh hoạt, nhà ở, y tế và kinh tế vẫn đè nặng lên nhiều gia đình. Chính trong hoàn cảnh ấy, cử tri lại phải cân nhắc lời hứa về tấm chi phiếu 5.000 đô la – một số tiền rất hấp dẫn đối với nhiều gia đình, nhưng đi cùng những câu hỏi lớn về nguồn tài trợ, ngân sách và lạm phát.
Vì vậy, câu hỏi của midterm 2026 không đơn giản là Cộng hòa hay Dân chủ, mà là: trong tất cả những lực kéo và lực đẩy đang giằng co trong lòng cử tri Mỹ, lực nào sẽ mạnh hơn vào chính khoảnh khắc họ thực sự cầm lá phiếu trong tay?
Đó sẽ là kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ thứ 18 trong đời tôi. Vấn đề đã đổi, ứng cử viên đã đổi, và nước Mỹ hôm nay khác rất xa nước Mỹ mà tôi đặt chân đến năm 1958.
Sau 17 lần chứng kiến, tôi không còn cố đoán cử tri Mỹ sẽ bỏ phiếu ra sao. Tôi chỉ chờ xem – với gần như nguyên vẹn sự tò mò của chàng thanh niên năm ấy.
Nhìn lại gần 70 năm, có lẽ nghịch lý lớn nhất tôi học được về cử tri Mỹ là thế này: họ có thể bất đồng về gần như mọi điều – nước Mỹ là gì, và phải đi về đâu – nhưng cứ đến ngày bầu cử, họ lại cùng đồng ý về một điều duy nhất: tranh cãi thì để lá phiếu phân xử. Đó là lý do cử tri Mỹ vẫn luôn có thể làm ngạc nhiên cả những người tưởng rằng mình đã hiểu họ.
Và đó cũng là bài học tôi chưa hiểu nổi vào mùa thu năm 1958: ở Washington, quyền lực chỉ là quyền lực được ủy thác – và cứ hai năm một lần, vào đúng ngày thứ Ba sau ngày thứ Hai đầu tiên của Tháng Mười Một, cử tri Mỹ lại đến đòi lại.
* Giáo sư Nguyễn Tiến Hưng sinh năm 1935 ở Thanh Hóa, từng giữ chức Tổng trưởng Kế hoạch của Chính phủ Việt Nam Cộng hòa kiêm cố vấn của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu trước 1975 ở Sài Gòn. Ông là tác giả cuốn Khi Đồng minh Tháo chạy và là đồng tác giả cuốn The Palace Files- Hồ sơ Dinh Độc Lập, viết cùng Jerrold L. Schecter bằng tiếng Anh. Hiện ông định cư tại Virginia, Hoa Kỳ.
|
Đại Hội Lần Thứ 16 Kỷ Niệm 40 Năm Thành Lập Tổng Hội Cựu Tù Nhân Chính Trị VN (CTNCTVN) (1987-2027) Tại Nam California
ĐẠI HỘI LẦN THỨ 16 KỶ NIỆM 40 NĂM THÀNH LẬP TỔNG HỘI CỰU TÙ NHÂN CHÍNH TRỊ VN (CTNCTVN) 1987-2027 TẠI NAM CALIFORNIA
Phạm Gia Đại (T/M BTC)
Đại Hội lần thứ 16 Kỷ Niệm 40 Năm Thành Lập Tổng Hội Cựu Tù Nhân Chính Trị VN (CTNCTVN) (1987-2027) tại Nam California
Sẽ được long trọng tổ chức vào hai ngày 03 và 04 tháng 4 năm 2027 tại nhà hàng Golden Sea, Anaheim, Ca để đánh dấu 40 năm thành lập Tổng Hội CTNCTVN và thành lập Đoàn Hậu Duệ VNCH.
Xin quý vị xem Poster và xem Thư Mời và thu xếp về nam California phó hội.
Xin liên lạc mua vé tham dự: $50.00/vé
Nguyễn Văn Vui (504) 355-6783/
Cao Xuân Thanh Ngọc (818) 274-7462
Phạm Gia Đại (714) 797-3392
Trân trọng cám ơn,
Phạm Gia Đại (T/M BTC)
Bà Von Der Leyen: EU Phải Tăng Cường Biên Giới Để Chống "Di Cư Bị Vũ Khí Hóa"
Chisinau, Moldova, ngày 10/11/2022. Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen tham dự cuộc họp báo chung cùng Tổng thống Moldova Maia Sandu. (Ảnh: Ducu Rodionoff/Shutterstock)
Bà Von Der Leyen: EU PHẢI TĂNG CƯỜNG BIÊN GIỚI ĐỂ CHỐNG "DI CƯ BỊ VŨ KHÍ HÓA"
Victoria Friedman
Bà von der Leyen: EU phải tăng cường biên giới để chống “di cư bị vũ khí hóa”
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen hôm thứ Tư (21/10) cho biết Liên minh châu Âu (EU) phải tăng cường biên giới bên ngoài để đối phó với tình trạng “di cư bị vũ khí hóa”.
Theo bà, khối này nhiều năm nay phải đối mặt với tình trạng nhập cư bất hợp pháp, một phần được cho là do Belarus và Nga tiếp tay.
Phát biểu trước Hội đồng châu Âu, bà von der Leyen cho biết để ứng phó với các mối đe dọa nhằm vào biên giới bên ngoài, Ủy ban châu Âu sẽ trình đề xuất Khung Ứng phó Khẩn cấp châu Âu vào cuối năm nay.
“Chúng ta đã thấy Nga và Belarus vũ khí hóa di cư như thế nào”, bà nói. “Cả nhà nước lẫn các lực lượng phi nhà nước đang cố tình tạo ra những dòng người di chuyển ồ ạt.
“Mục đích rất rõ ràng: làm chính quyền quá tải, gieo rắc nỗi sợ hãi và chia rẽ chúng ta”.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu đưa ra phát biểu này khi các nước thành viên ở Đông Âu bắt đầu ghi nhận dòng người nhập cư bất hợp pháp từ Trung Đông và châu Phi tăng lên.
Latvia, Litva và Ba Lan cáo buộc Belarus cùng đồng minh Nga dàn dựng các dòng người di cư qua biên giới của họ nhằm gây bất ổn cho các nước ở sườn phía đông của NATO. Minsk và Moscow bác bỏ cáo buộc này.
Mùa hè vừa qua, Latvia ghi nhận nhiều vụ người di cư tìm cách xâm nhập. Binh sĩ Latvia đã dùng hơi cay và bắn một phát súng cảnh cáo để ngăn những người nhập cư bất hợp pháp vượt biên từ Belarus.
Trong bài đăng trên X hôm 22/7, quân đội Latvia cho biết trong lúc hỗ trợ Lực lượng Biên phòng Quốc gia, binh sĩ đã phát hiện ít nhất 5 người tìm cách vượt biên trái phép từ Belarus.
Thấy quân lính, nhóm người di cư tỏ ra hung hăng và ném khúc gỗ vào binh sĩ, buộc quân đội phải có biện pháp phòng vệ.
Quân đội Latvia khi đó gọi vụ việc là “thêm một ví dụ về việc dùng di cư bất hợp pháp làm công cụ chiến tranh lai”, và là một “hành động khiêu khích có chủ đích” nhằm vào Latvia cùng các nước EU, NATO có biên giới bên ngoài.
Các lực lượng vũ trang nước này khẳng định sẽ “tiếp tục hỗ trợ Lực lượng Biên phòng Quốc gia” dọc biên giới với Belarus và Nga, để cùng ứng phó với di cư bất hợp pháp và các mối đe dọa lai.
Nhiều năm đối phó với người di cư vượt biên
Latvia, thành viên của EU và NATO, đã phải đối phó với tình trạng di cư bất hợp pháp ở biên giới với Belarus từ năm 2021. Nước này cáo buộc Minsk và Moscow dùng máy bay đưa người di cư từ Trung Đông và châu Phi sang rồi đẩy họ vào lãnh thổ EU.
Tháng 11/2021, lực lượng an ninh Ba Lan đã dùng vòi rồng xịt vào những người nhập cư bất hợp pháp tìm cách vào EU qua biên giới Ba Lan-Belarus.
Khi đó, hàng ngàn người tụ tập ở biên giới, tìm cách vào EU. Vì khu vực Schengen không kiểm soát biên giới nội khối, người đã vào được EU có thể đến mọi nơi khác trong khối mà không cần thị thực.
Nhiều năm sau, Ba Lan vẫn ghi nhận các vụ người di cư xâm nhập. Tháng 12/2025, nhà chức trách nước này cho biết hơn 180 người đã vào Ba Lan qua một đường hầm giấu trong rừng ở biên giới với Belarus.
Đến tháng 8 năm nay, Latvia thông báo phát hiện một đường hầm dưới biên giới với Belarus.
Thủ tướng Latvia Andris Kulbergs khi đó cho biết các mạng lưới tội phạm đang tiếp tay cho di cư bất hợp pháp, đưa người di cư vào khu vực Schengen để từ đó họ đi tiếp sang những nơi khác trong khối.
Hồi tháng 7, Litva cũng tìm thấy một đường hầm mà người nhập cư bất hợp pháp dùng để vào lãnh thổ EU từ Belarus.
Cả Belarus và Nga đều phủ nhận việc khuyến khích người nhập cư bất hợp pháp vượt biên.
Theo Victoria Friedman / The Epoch Times
Dân Chủ Xã Hội DSA Muốn Biến Hoa Kỳ Thành Xã Hội Chủ Nghĩa
DÂN CHỦ XÃ HỘI DSA MUỐN BIẾN HOA KỲ THÀNH XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
Gia Phạm
Special Report/VCALTV: “Dân Chủ Xã Hội DSA Muốn Biến Hoa Kỳ Thành Xã Hội Chủ Nghĩa”
-Lịch sử Hoa Kỳ 250 năm phải được bảo vệ chống lại thế lực DSA muốn biến nước Mỹ thành XHCN- Cần phải đi bầu đông cho các UCV bảo vệ truyền thống và chủ nghĩa tư bản của Hoa Kỳ. Poster về Derek Tran cho thấy ông đã tiếp đón phái đoàn Hồi Giáo cực đoan tại văn phòng Quốc Hội Mỹ và chủ trương theo DSA, quay lưng lại với cộng đồng người Việt tỵ nạn Cộng Sản. Chương Võ UCV địa hạt 45, CA nêu cao Tổ Quốc-Danh Dự- Trách Nhiệm với lập trường Quốc Gia- được huy chương can đảm South Bay bảo vệ dân.
-Dân Biểu Ilhan Omar bị điều tra về man khai di trú và về tài sản. Tạm ngưng cấp $1.2 tỷ cho California Medicaid vì nghi co gian lận
-Phó TT Vance với Anti-Fraud Task Force: đã thâu hồi được $260 tỷ từ Jan 2025- tiếp tục phanh phui các gian lận vì tham nhũng tràn lan từ nhiều năm trước để lại. 1,296 Tren de Aragua băng đảng nguy hiểm đã bị bắt. 17 tháng qua biên giới an toàn.
-Elon Musk sẽ tặng $10.5 tỷ cho quỹ dành cho trẻ em Trump's Accounts đã lên tới 70 triệu accounts-là số tiền lớn nhất
-Pháp biểu tình bạo động đốt phá chưa từng có- TT Trump: "hãy đóng cửa ngay biên giới, kẻo sẽ quá muộn"
-China chiếm lĩnh thị trường xe điện EV trên thế giới- nhất là tại Chạu Âu- Hoa Kỳ không bị vì hàng ráo quan thuế- Nhật chú tâm sản xuất xe hybrid- không chú trọng EV.
-BT Năng Lượng Chris Wright: TT Trump mua diesel của Nga là củ cà rốt để kéo Nga vào ngưng bắn.
PGĐ
Trân trọng
NHHN
Kính mời quý vị theo dõi
Dấu Chấm Hết Cho Gavin Newsom Và Đảng Dân Chủ... Mọi Thứ Đã Sụp Đổ Hoàn Toàn!
DẤU CHẤM HẾT CHO GAVIN NEWSOM VÀ ĐẢNG DÂN CHỦ... MỌI THỨ ĐÃ SỤP ĐỔ HOÀN TOÀN!
TRACY USA
https://youtu.be/SD8brvssYJ0?is=2TR6UX55OYu9Uqho
Trân trọng
NHHN
Kính mời quý vị theo dõi
20 Năm Âm Nhạc Việt Nam Cộng Hòa
20 NĂM ÂM NHẠC VIỆT NAM CỘNG HÒA
Trịnh Khải Hoàng
20 NĂM ÂM NHẠC VIỆT NAM CỘNG HÒA
Tiến trình sinh sống của nhân loại phải trải qua hằng nhiều triệu năm tự thời hồng hoang, lúc bấy giờ giống hầu nhân sống theo bầy đàn, trú ẩn trong hang động tránh thời tiết nóng bức, mưa gió bão bùng, giá rét lạnh lẽo… kinh qua cảnh ngộ và thời gian dài đăng đẳng … đến khi biết tạo dựng gia đình, tư hữu của cải, thành lập xã hội, quốc gia… biết tôn thờ Thần Linh hình tượng Người, rồi bỏ dần bái vật, thực nghiệm hiện tượng, hiểu lý luật tắc thiên nhiên là đã tiến rất xa… tới thời có Tôn Giáo tất yếu nhân loại đã Văn Minh rất nhiều. Trên tiến trình văn minh đó thì Văn Hoá đồng hành với dòng sinh mệnh con người,
Văn Hoá có khác biệt, cần đãi lọc và học hỏi, cầu tiến để giúp cho con người sống hướng thượng trên tiến trình là người và làm Người. Nhưng Văn Hoá chưa phải là đích điểm để loài người hướng tới. Chúng ta sẽ còn bước tới tương lai xa hơn nữa. Trên lộ trình đó, mỗi dân tộc có nền tảng Văn Hóa khác nhau, song Văn Hóa vẫn là một dòng sinh mệnh của Dân Tộc bắt nguồn từ quá khứ, đang diễn tiến trong hiện tại và hướng tới tương lai. Để sống còn, tiếp nối và tiến hóa, Văn Hóa cần phải được rao giảng, truyền bá, phát huy. Mức độ lớn mạnh của Văn Hóa tỷ lệ thuận với số người thông hiểu và thực hành qua cách sống, suy nghĩ, ảnh hưởng và làm theo những mô thức mà Văn Hóa đã và đang thể hiện trên tiến trình văn minh của nhân loại cũng gần như là đã qui định. Âm Nhạc – Nghệ Thuật là tố chất trong nền Văn Hóa . Do vậy Âm Nhạc – Nghệ Thuật cũng phải bị chịu chung số phận thăng trầm của Văn Hóa theo vận nước . Lịch Sử Nhân Loại đã hoài niệm biết bao nền Văn Hóa suy tàn và tất nhiên Âm Nhạc – Nghệ Thuật của nền Văn Hóa đó cũng bị mai một, biến mất.
Đặc tính dân Việt là nòi tình, tuy phải chiến đấu với tất cả kẻ thù muốn chiếm hữu, đồng hóa và hủy diệt chúng ta, phải phòng bị, tranh đấu, hài hòa với thiên nhiên để tồn tại cho mãi tới thời văn minh như hiện nay; song đời sống tình cảm thì luôn luôn sinh tình thi vị với lời ca, tiếng hát, âm điệu, văn chương, thi phú từ thôn làng tới thành thị và non nước trữ tình… Thời nào và ở đâu, cho dù trong gian nan, loạn lạc, hưng phế nổi trôi theo vận nước, thì người Việt vẫn cảm chiêu thân phận với cảnh ngộ mà sinh tình, lãng mạn dệt nên thi ca, âm nhạc để lại cho đời sau thành Văn, thành Vết son như điểm trang cho cuộc đời thêm hương sắc, phong phú mà chúng ta thường nói câu “góp mật cho đời” .
Chúng ta đã có nền Cổ Nhạc – Thi Ca Dân Tộc đặc thù Việt Nam từ dân gian, và dòng Cổ Nhạc có dấu ấn đặc biệt biết tri ơn những bậc tiền nhân có công dựng nước, mở nước và giữ nước, khi thác đi, được dân chúng tôn lên hàng thánh vị, thần nhân và phụng thờ ở đền miếu, giỗ kỵ, đàn tế với Âm Nhạc tán thán vô lượng công đức khác gì Nhã Nhạc ở cõi trời cao siêu như : Văn Hát Tứ Mẫu, Cô Đôi Thượng Ngàn, Văn Hiển Thánh, Bà Chúa Liễu Hạnh,… Nền Cổ Nhạc cũng đã được chọn lựa, đãi lọc kinh qua thời gian hằng nhiều thế kỷ, đã tự có giá trị và người đời sau soạn thảo, ghi chép thành tác phẩm, học thuật và phổ biến trên mặt tầng giáo dục, văn hóa, tư tưởng và là gia tài Âm Nhạc - Văn Học - Nghệ Thuật là nét kết tinh Văn Hóa trên dòng sinh mệnh dân tộc Việt.
Dân Việt chúng ta là một Dân Tộc vốn bản chất đã có:
- Chân nên dễ đón nhận điều Thật,
- Thiện nên dễ đón nhận điều Lành,
- Mỹ nên dễ đón nhận điều tốt Đẹp
Do vậy từ nhiều thế kỷ qua, dân Việt chúng ta đã có giao tiếp với những quốc gia phương xa, và đón nhận học thuật Âm Nhạc Tây Phương là một trong nét Văn Minh mới lạ có sức hấp dẫn, lôi cuốn trở thành một trong phong trào Cách Tân, và dân ta mau chóng học tập môn nghệ thuật âm nhạc với những qui luật nhạc lý, nhịp điệu, cung bậc Tone trưởng – thứ, ký tự: Do Ré Mi Fa Sol La Si và nhạc cụ: kèn Trumpet, Saxophone, Mandolin, Guitar, Violin, Piano, Drum… mới lạ gọi là Tân Nhạc. Nền tảng Tân Nhạc này lớn mạnh như Phù Đổng, bay cao như Phượng Hoàng và phát triển rộng rải khắp mọi nơi, mọi chốn, từ thành thị tới thôn làng hẻo lánh, ai ai cũng nghe ca sĩ hát những bài hát và tiếng hát hòa điệu với cung đàn tuyệt diệu hài hòa, người người hâm mộ cũng hay hát một vài câu hát quen thuộc Tân Nhạc. Phong trào Tân Nhạc này dần theo thời gian đã Hóa Việt hay là Việt Hóa và trở thành nền Âm Nhạc Việt Nam, Tân Nhạc đã lấn lướt Cổ Nhạc và Cổ Nhạc vô hình chung đã trở thành Âm Nhạc Dân Gian. Các điệu Hò, điệu Lý , Ca Trù, Chầu Văn, Nam Ai, Nam Xuân, Bình Bán, Bài Chòi, Vọng Cổ (Cải Lương), Hát Bội … dần dần bị trào lưu tân tiến làm cho như dần vào hối tàn… Cũng may thay, một số người trí thức biết mộ chuộng nền tảng Âm Nhạc – Nghệ Thuật Cổ Nhạc mà góp nhặt gìn vàng, giữ ngọc và giảng dạy từ những lớp Cổ Nhạc bình dân cho tới học viện Quốc Gia Âm Nhạc, để bảo tồn nền Cổ Nhạc nước nhà.
Việt Nam ở trong thời Quân Chủ - Phong Kiến xa xưa … Nhưng Vua, Quan nước ta lấy đạo lý trị nước Bảo Quốc – An Dân làm Chính nên không có hà chính, đời sống người dân có tự do mưu cầu hạnh phúc, Âm Nhạc cũng được xem trọng và tự do sáng tác, tự do trình diễn, học tập, phổ biến tới quảng đại quần chúng, không bị triều đình cấm đoán.
Thời Pháp độ hộ Việt Nam ngót 1 thế kỷ và cho tới thập niên 1920 – 1930 thì tại miền Bắc Việt Nam đã có nhiều nhạc sĩ tiêu biểu sáng tác Âm Nhạc thành danh như:
Văn Cao sáng tác nhạc phẩm: Buồn Tàn Thu, Bến Xuân, Thiên Thai, Suối Mơ, Thu Cô Liêu,…
Đoàn Chuẩn sáng tác nhạc phẩm: Thu Quyến Rũ, Ánh trăng mùa thu, Tình Nghệ Sĩ , Lá Thư, Chuyển Bến, Gửi Gió Cho Mây Ngàn Bay, Dạ Lan Hương, Lá Đổ Muôn Chiều, Tà Áo Xanh,…
Nguyễn Văn Tí sáng tác nhạc phẩm: Dư Âm.
Vũ Thành sáng tác nhạc phẩm: Giấc mơ hồi hương, Nhặt Cánh Sao Rơi, Say Nhạc Canh Tàn, Nhớ Bạn, Tình Xuân,…
Nhưng, như trường hợp của nhạc sĩ Văn Cao, Đoàn Chuẩn, Tô Vũ, Hoàng Giác, … bị kẹt lại ở miền Bắc sau 1954 thì tài âm nhạc bị mai một, hai nhạc sĩ tài hoa này không có sáng tác một nhạc phẩm nào cho ra hồn ! Ngay như người thường dân là ông “Lộc Vàng” (Lộc hát nhạc Vàng), chỉ vì hâm mộ và hát “Nhạc Vàng” của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn mà bị nhà cầm quyền bắt xử tội và giam tù nhiều năm ! Điều này minh chứng dưới chế độ Xã Hội Cộng Sản do Đảng và Nhà Nước Cộng Sản Bắc Việt độc tài cai trị thì Âm Nhạc – Học Thuật – Văn Hóa không thể tồn tại, phát triển mà chỉ có tàn lụi đi mà thôi !
Chúng ta lấy mốc điểm từ năm 1954 chia đôi đất nước và chỉ đề cập tới nền Âm Nhạc Miền Nam trong chủ đề này. Tại miền Nam, tuy chỉ mới vừa thoát khỏi chế độ thực dân Pháp và lại phải cưu mang gần 1 000 000 (một triệu) đồng bào miền Bắc di cư vào miền Nam sinh sống, làm lại cuộc đời trên phần đất phì nhiêu đầy hứa hẹn đời sống ấm no, sung túc và tự do lập nghiệp dưới sự chở che, bảo vệ của Chính Phủ Việt Nam Cộng Hòa và dân chúng miền Nam hiền hòa, mộc mạc, hiếu khách đãi ngộ, cho dù trong kiến thức thô thiển, khiếm khuyết về địa lý chính trị, đồng bào miền Nam cũng ngờ ngợ, là lạ khi nhìn thấy và giao tiếp với “Người Bắc”: “ Ơ hay người Bắc Kỳ cũng là Việt từ miền “Bắc di cư” vào “Nước Nam” mình…” !
Nhạc sĩ Lam Phương đã tiên phong hân hoan, đón tiếp đồng bào “ Bắc Kỳ di cư” với tiếng hát, cung đàn qua các nhạc phẩm đậm nét tâm tư, tình cảm chan hòa như : Hương Thanh Bình, Khúc Ca Ngày Mùa, Lá Thư Xuân, Mùa Hoa Phượng, Nắng Đẹp Miền Nam, Nhạc Rừng Khuya, Tình Cố Đô, Trăng Thanh Bình, Bức Tâm Thư, Buồn Chi Em Ơi, Chiều Hành Quân, Chiều Thu Ấy, Chuyến Đò Vĩ Tuyến, Chuyến Tàu Thống Nhất, Duyên Kiếp, Đèn khuya,…
Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ với nhạc phẩm: Đường Xưa Lối Cũ, Chiều Cố Đô, Duyên Quê, Đẹp Chiều Thôn Dã, Gạo Trắng Trăng Thanh, Múc Ánh Trăng Vàng, Trăng Rụng Xuống cầu, …
Ở trong “đám” người “Bắc di cư” vào Nam trên những chuyến “tàu há mồm” vừa mới chân ướt, chân ráo tạm cư ở những vùng đồn điền cao su ngút ngàn Quản Lợi , Quản Hớn, đất đỏ Hố Nai, Gia Kiệm, ruộng đồng phì nhiêu Bùi Môn, Cái Sắn, Rạch Giá, ven biển Phước Tỉnh, Phan Thiết, vùng cao nguyên Ban Mê Thuột, Gia Lai, Kon Tum, Bảo Lộc, Đà Lạt, vùng ven đô ngoại thành Saigon như Phú Thọ, Bà Quẹo, Thủ Đức, Biên Hòa, Phú Nhuận, Tân Bình, Vườn Xoài… Họ thành lập các họ đạo và giáo xứ: Tân Sa Châu, Tân Chí Linh, Bùi Phát, An Lạc, Hòa Bình… Trong tập thể “Người Bắc Di Cư” này có những Văn Thi Sĩ , Nhạc Sĩ tài hoa gần như là tinh hoa của nền Văn Chương – Âm Nhạc – Nghệ Thuật của Hà Nội hay miền Bắc thu nhỏ từ trước 1954, và nay tại miền Nam Tự Do từ mốc thời gian chia đôi đất nước này… Những con người tài hoa đất Bắc này đã như tìm được một sinh lộ mới, một quê hương tự do tươi sáng tại miền Nam nắng ấm, chan chứa tình người và họ đã sáng tác rất nhiều tác phẩm văn chương, thi ca, âm nhạc, nghệ thuật như trăm hoa đua nở dưới ánh sáng bình minh miền Nam. Họ hoài niệm và tiếc nhớ ngày tháng Hà Nội với 36 phố phường, có đường Cổ Ngư, Chùa Trấn Quốc, Hồ Gươm đầy sương mù giăng giăng của Thăng Long Hoài Cổ và có em đến thăm anh chiều mưa gió, đường xa lạnh lùng…!
.Nhà thơ Hoàng Anh Tuấn và Phạm Đình Chương đã đem đến cho đời nhạc phẩm bất hủ Mưa Saigon Mưa Hà Nội, Hội Trùng Dương, Xóm Đêm, Ly Rượu Mừng,…
.Phạm Duy với Con Đường Cái Quan, Tình Ca, Thuyền Viễn Xứ, Nghìn Trùng Xa Cách, Bên Cầu Biên Giới, Nhớ Người Thương Binh,…
.Cung Tiến với âm điệu cổ điển buồn xa vắng như Thu Vàng, Nguyệt Cầm, Hoài Cảm,…
.Văn Phụng vui tươi yêu đời với Tình, Tiếng Hát Với Cung Đàn, Các Anh Đi, Bức Họa Đồng Quê,…
.Ngô Thụy Miên với tình ca buồn vương nhẹ nhẹ mà ray rức tâm hồn với Mắt Biếc, Bây Giờ Tháng Mấy, Mùa Thu Cho Em ,…
.Y Vân đã bước trên thang bậc tài hoa hàn lâm âm nhạc và lịch lãm như “tay chơi” sành điệu với những sáng tác bất hủ: Lòng Mẹ, Ảo Ảnh, Đêm Huyền Diệu, Ngăn Cách, Thôi, Hai Mươi Bốn Mươi, Năm Cửa Ô Xưa, Anh Về Thủ Đô, Biển Sầu, Cánh Hoa Thời Loạn, Bóng Người Cùng Thôn, Đêm Giã Từ, Đêm Tái Ngộ, Thúy Đã Đi Rồi, Đêm Đô Thị, Về Dưới Mài Nhà, Kim, Sáu Mươi Năm Cuộc Đời,… Như một định mệnh, Ông giã từ thế gian cõi mộng trần và chia tay thế giới Âm Nhạc đã gắn liền với sinh hoạt nhộn nhịp của riêng thành phố Saigon về đêm, nơi chốn có nhiều phòng trà ca nhạc, vũ trường và nơi đó nhạc sĩ Y Vân hằng đêm với điếu thuốc trên môi, ôm cây Contrebasse buông thả những note nhạc như một cõi riêng mình…
.Nhật Ngân với Tôi Đưa Em Sang Sông,…
.Huỳnh Anh với điệu Blue Jazz Đời Tôi Chỉ Yêu Một Người, Thuở Ấy Có Em và Mưa Rừng,…
.Nguyễn Ánh 9 với nhạc phẩm Không, Tình Khúc Chiều Mưa, Đêm Nay Ai Đưa Em Về,…
.Anh Bằng với Sầu Lẽ Bóng, Chuyện Một Đêm, Thương Vùng Hỏa Tuyến,…
.Khánh Băng – Phùng Trọng với Tiếng Mưa Rơi, Có Nhớ Đêm Nào,…
.Đỗ Lễ với Sang Ngang, Tình Phụ, …
.Nguyễn Trung Cang – Lê Hựu Hà với Tôi Muốn, Thương Nhau Ngày Mưa, Yêu Người Yêu Đời,…
.Nguyễn Hiền với Anh Cho Em Mùa Xuân, Chuyện Đêm Mưa, Hoa Bướm Ngày Xưa, Về Đây Anh,…
.Trường Sa với Một Mai Em Đi, Xin Còn Gọi Tên Nhau, Mùa Thu Trong Mưa,…
.Anh Việt Thu với Tám Điệp Khúc, Đa Tạ, Hai Vì Sao Lạc, Cuốn Theo Chiều Gió,…
.Lê Trọng Nguyễn với Nắng Chiều, Bến Giang Đầu, Chiều Bên Giáo Đường,…
.Thông Đạt với Ai Về Sông Tương, Đôi Mắt Huyền,…
.Hoàng Trọng với Dừng Bước Giang Hồ, Ngàn Thu Áo Tím, Một Thuở Yêu Đàn, Nhạc Sầu Tương Tư,…
.Hoài Linh với Hai Kỷ Niệm Một Chuyến Đi, Về Đâu Mái Tóc Người Thương,…
.Minh Kỳ với Nha Trang, Cánh Buồm Chuyển Bến, Chuyến Tàu Hoàng Hôn, Biệt Kinh Kỳ, Ai Nói Với Em, Mưa Trên Phố Huế,…
.Lê Dinh với Nếu Anh Đừng Hẹn, Đôi Bóng, Thương Đời Hoa, Hà Tiên,…
.Tuấn Khanh với Quán Nửa Khuya, Hoa Soan Bên Thềm Cũ, Chiếc Lá Cuối Cùng,…
.Trường Hải với Nhịp Đàn Vui, Chuyện Tình Mimosa, Những Cánh Hoa Dù, Nếu Nhớ Đến Em, Hai Cánh Phượng Buồn,…
.Xuân Tiên với Hận Đồ Bàn,Lửa Rừng, Khúc Nhạc Đồng Xanh, Mong Chờ, Ngát Hương Thanh Bình, Ngày Đầu Năm, Bóng Người Xưa,…
.La Hối bất hủ với nhạc phẩm Xuân Và Tuổi Trẻ,…
.Châu Kỳ với Con Đường Xưa Em Đi, Đón Xuân Này Nhớ Xuân Xưa, Em Không Buồn Nữa Chị Ơi, Đừng Nói Xa Nhau,…
.Thăng Long với Quen Nhau Trên Đường Về, Giọt Mưa khuya, Giã Biệt Tình Yêu, Lá Thư Đầu Năm,…
.Duy Khánh với Xin Anh Giữ Trọn Tình Quê, Ai Ra Xứ Huế, Biết Trả Lời Sao,Người Anh Giới Tuyến, Lối Về Đất Mẹ,…
.Song Ngọc với Chúng Mình Ba Đứa, Chiều Thương Đô Thị, Chuyện Buồn Năm Cũ, Xin Gọi Nhau Là Cố Nhân,…
.Y Vũ với Thủy Thủ Và Biển Cả, Ngày Cưới Em, Lính Dù, Chuyện Loài Hoa Dang Dỡ, Ngày Mai Không Có Anh,…
.Trần Trịnh với Lệ Đá, Tiếng Hát Nữa Vời, Hai Sắc Hoa Tigôn,…
.Ngọc Bích với Mộng Chiều Xuân, Bản Đàn Xưa, Khúc Nhạc Tương Tư, Tiếng Hát Chiều Thu, Trở Về Bến Mơ,…
.Hoàng Nguyên với Ai Lên Xứ Hoa Đào, Anh Đi Về Đâu, Cho Người Tình Lỡ, Đừng Trách Gì Nhau, Tình Người Miền Nam,Tà Áo Tím, Lá Rụng Ven Sông,…
.Dzũng Chinh với Những Đồi Hoa Sim, Tha La Xóm Đạo, Hai Màu Hoa, Đêm Dài Chưa Muốn Sáng, Lời Tạ từ, Hoa Trắng Tình Yêu,…
.Anh Thy với Đừng Gọi Anh Bằng Chú, Hoa Biển, Lính Mà Em, Tâm Tình Người Lính Thủy, Biển Tuyết, Anh Về Một Chiều Mưa,…
.Trịnh Hưng với Lối Về Xóm Nhỏ, Biên Kia Bến Hải, Lúa Mùa Duyên Thắm, Đất Đẹp Miền Nam, Miền Nam Mưa Nắng Hai Mùa,…
.Hùng Lân với Sầu Lữ Thứ, Tiếng Gọi Lên Đường, Mùa Hợp Tấu, Vườn Xuân, Khỏe Vì Nước, Rạng Đông, Hận Trương Chi, Việt Nam Minh Châu Trời Đông,…
.Vũ Thành An với những tuyển tập nhạc Tình Khúc Không Tên (Bài Không Tên Số 2,3,4,…).
.Bảo Thu với Giọng Ca Dĩ Vãng, Cho Tôi Được Một Lần, Đừng Hỏi Vì Sao Tôi Buồn, Lời Chinh Nhân,…
.Hàn Châu với Những Đóm Mắt Hỏa Châu, Thư Người Lính Trận, Ngõ Hồn Qua Đêm, Nỗi Lòng Chinh Nhân, Chuyến Xe Cuối Cùng, Lời Trần Tìn
.Tú Nhi với Đêm Buồn Tỉnh Lẻ, Đếm Bước Cô Đơn, Đoạn Buồn Đêm Mưa, Bài Ca Kỷ Niệm, Đoạn Cuối Tình Yêu,…
.Vinh Sử với Bạc Màu Áo Trận, Chuyến Xe Lam Chiều, Đêm Lang Thang, Đếm Giọt Sầu Rơi, Đêm Hỏa Châu, ...
.Mạnh Phát với Bước Chân Kỷ Niệm. Áo Tím Ngày Xưa, Bến Nước Tình Quê, Chuyến Đi Về Sáng, Đợi Sáng, Đường Tơ Chưa Dứt, Ngày Xưa Anh Nói, Nỗi Buổn Gát Trọ, …
Và còn nhiều nữa những nhạc sĩ tài hoa đã sáng tác nhiều nhạc phẩm để đời như: Vũ Đức Sao Biển, Vũ Huyến, Ban AVT với Lữ Liên, Vân Sơn, Tuấn Đăng, Lê Uyên Phương, … Trong số sáng tác có nhiều loại nhạc Hùng Ca như: Hội Nghị Diên Hồng, Bạch Đằng Giang,… và nhiều bài hát của Cục Chính Huấn VNCH như: Trên Đầu Súng, Thề Không Bội Quê Hương, Bình Long Anh Dũng, Trị Thiên Kiêu Hùng, Thề Chiến Thắng Quân Thù,…
Đặc biệt trong suốt 20 năm Cuộc Chiến Quốc – Cộng đã hình thành một nền Âm Nhạc Bolero rất đặc thù với tình cảnh của giới quân nhân đang cầm súng ngày đêm chiến đấu với giặc thù Cộng Sản Bắc Việt để bảo vệ dân chúng và xã hội miền Nam được yên bình. Dân miền Nam gọi là Nhạc Lính. Trong “thế giới” Nhạc Lính này, có nhạc sĩ Trúc Phương với những ca khúc để đời và xứng danh “Ông Hoàng Nhạc Bolero” như: Nửa Đêm Ngoài Phố, Tàu Đêm Năm Cũ, Trên Bốn Vùng Chiến Thuật, 24 Giờ Phép, Bông Cỏ May, Bóng Nhỏ Đường Chiều Cuối Tuần, Chiều Làng Em, Chuyện Chúng Mình, Để Trả Lời Một Câu Hỏi, Đêm Tâm Sự, Đò Chiều, Hai Chuyến Tàu Đêm, Kẻ Ở Miền Xa,…
Phạm Thế Mỹ với Những Ngày Xưa Thân Ái, Trăng Tàn Trên Hè Phố, … Trầm Tử Thiên với Đưa Em Vào Hạ, Chuyện Một Chiếc Cầu Đã Gãy,…
Đặc biệt nhạc sĩ Trần Thiện Thanh sáng tác rất nhiều nhạc phẩm viết theo thể điệu Bolero, và ông cũng được xem như là tiêu biểu cho dòng Nhạc Lính Bolero bất hủ với thời gian từ 1954 mãi cho tới nay như: Biển Mặn, Chuyến Đi Về Sáng, Rừng Lá Thấp, Tạ Từ Trong Đêm, Chuyện Tình Mộng Thường, Anh Không Chết Đâu Em, Tâm Sự Người Lính Trẻ, Người Ở Lại Charlie, Hoa Trinh Nữ, Từ Đó Em Buồn, Anh Về Với Em, Đám Cưới Đầu Xuân, Mùa Đông Của Anh, Tình Thư Của Lính,…
Riêng trường hợp nhạc sĩ Trịnh Công Sơn ôm cây đàn đỏ, hắn là người nhạc sĩ tài hoa đã có đóng góp nhiều bản tình ca có giá trị trong kho tàng nhạc Việt. Nhưng công đấy mà tội cũng đấy ! Hắn được dân chúng miền Nam yêu mến, mộ chuộng tài hoa Âm Nhạc và nhận lại sự phản bội. Hiện nay số đông người Việt tại hải ngoại có ý thức không muốn nghe, hát những bài nhạc của hắn nữa ! Ngay trong nước hiện tại, phần lớn nhạc của hắn vẫn còn bị nhà cầm quyền cấm đoán quyết liệt!
Trong kho tàng Âm Nhạc Miền Nam với hằng chục ngàn bản nhạc của nhiều nhạc sĩ thời danh từ 1954 – 1975 mà hầu hết dân chúng miền Nam đã nghe qua, và quen thuộc như in hằn trong tâm tưởng khó phai mờ dù đã trải qua thời gian dài với tình huống biển dâu thay đổi …! Trong đó tiếng hát thiên phú, tài tình của người Ca Sĩ thành danh đã đem nhạc phẩm tới khán thính giả mộ điệu, ắt hẳn chúng ta khó quên những giọng hát quen thuộc và tính chất đặc biệt cách riêng với những bản nhạc thể hiện tài hoa của họ như: Thái Thanh, Lệ Thu, Thanh Thúy, Mai Hương, Châu Hà, Quỳnh Giao, Khánh Ly, Dạ Hương, Thanh Mai, Hoàng Oanh, Thanh Tuyền, Kim Loan, Khánh Hà, Hương Lan, Giao Linh, Thiên Hương, Carol Kim, Mai Lệ Huyền, Lê Uyên Phương, Bạch Yến, Giáng Thu, Trang Mỹ Dung, Elvis Phương, Anh Ngọc, Phượng Bằng, Duy Trác, Thanh Hùng, Jo Marcel, Chế Linh, Giang Tử, Nhật Trường, Thái Châu, Tuấn Ngọc, Anh Khoa, Duy Quang, Julie Quang,…
Trong tham vọng nhuộm đỏ thế giới, Đế quốc Nga – Tàu đã xử dụng Việt Cộng để xâm chiếm miền Nam và trong chủ trương của những nhà lãnh đạo khối Cộng Sản, chiến tranh chỉ thực sự chấm dứt khi toàn thể thế giới bị đặt dưới sự cai trị, nô lệ hóa trong chế độ Xã Hội Chủ Nghĩa với thuộc tính chuyên chính vô sản.
Tại miền Nam Việt Nam sau ngày 30 – 4 – 1975, bọn Việt Cộng ban nghị quyết ghép, buột tội toàn thể Văn Hóa Miền Nam là đồi trụy và thi hành quốc sách Tiêu Diệt Văn Hóa Phẩm Miền Nam. Chúng cho cán bộ truy lùng, tịch thu tất cả: sách, báo, băng nhạc, nhạc phẩm luôn cả những máy thu phát thanh và ngay những máy móc in ấn, photo copy cũng cùng chung số phận, chúng cấm đoán và qui định tội ca hát, phổ biến “Văn Hóa Ngụy” ngay trong dân chúng với nhiều tội danh qui chụp mơ hồ và phi lý ! Nhưng đó là lý lẽ của kẻ mạnh, mang thuộc tính loài thú hoang dã còn ở hang ổ, và leo trèo cây rừng hái trái với lớp lông rậm che thân trần truồng… loài Cộng Sản Bắc Việt. Để thay thế loại Nhạc Vàng mà chúng gọi xách mé đểu cáng là “nhạc Sến”, chúng chỉ thị và khuyến khích các nhạc sĩ, văn thi sĩ có thành tích bưng bô, liếm giường chiếu vốn là thuộc hạ của tên thi nô Tố Hữu, cố gắng rặn ra và tru sủa những “sản phẩm” có âm điệu, thổ ngữ buôn làng hoặc lơ lớ cao xuân sơn: Tiếng Chày Trên Sóc Bambo, Qua Miền Tây Bắc, Bác Đang Cùng Chúng Cháu Hành Quân, Việt Nam Trung Hoa Núi Liền Núi Sông Liền Sông , Nắng Nông Trường, Em Ở Nông Trường Em Ra Biên Giới, Cô Gái Vót Chông, Cô Gái Mở Đường, Rừng Xanh Vang Tiếng Ta Lư, Gặp Nhau Trên Đỉnh Trường Sơn, Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây, Chào Em Cô Gái Lam Hồng, Tiếng “Gào” Giữa Rừng Pắc Pó, … Loại nhạc nghe như tra tấn nhục hình tội nhân, có hàng hàng cờ đỏ và biểu ngữ với những khẩu hiệu kêu gọi phá núi, phá rừng, đốt phá xóm làng, giết người, cướp của gọi là cách mạng với lời hát sắt máu “thề phanh thây, uống máu quân thù…” đậm tính chất loài thú dã man nào có tính người… Đấy là loại nhạc “đỏ” của bọn chiến thắng ! Phần lớn loại nhạc phải có chỉ tiêu bần nông với bản làng và tình đồng chí chung chạ xã hội chủ chuồng là như thế …!
Với hệ thống cán bộ tư tưởng, tuyên giáo và 800 cơ quan quản trị thông tin nhà nước chỉ đạo hơn 800 tờ báo, 300 đài truyền hình chính qui, hơn 200 kênh Video Clip bán chính quí và hệ thống “bò đỏ” Dư Luận Viên năng nỗ hoạt động hết “công xuất” để tuyên truyền triệt hạ Nhạc Vàng là Nhạc Tiền Chiến, Nhạc Bolero của Miền Nam, và chúng bị thất bại chua cay … !
Từ cả thế kỷ qua Người Việt Nam đã tiếp xúc với nền Văn Minh Tây Phương và cũng bởi dân Việt rất ham học và biết mộ chuộng học thuật Chân – Thiện – Mỹ cho dù là xuất phát từ bất cứ nền văn minh nào, miễn đấy là Tố Chất là nét Đẹp làm phong phú cho con người trên tiến trình làm Người hướng thượng. Trong số có Âm Nhạc theo thể điệu Tây Phương đã được dân Việt ta học tập và phát triển rất phổ thông trong xã hội Việt Nam hài hòa. Bây giờ nếu chúng ta nghe một vài bản nhạc Việt viết theo thể điệu Âm Nhạc Tây Phương thì chúng ta quen thuộc là “nhạc Việt” nước mình, chẳng ai còn cảm thấy xa lạ vì âm nhạc của Tây Phương nữa cả .
Muốn biết chân giá trị của học thuật Âm Nhạc qua nhạc phẩm của những nhạc sĩ tài hoa, thì có lẽ chỉ có kinh qua thời gian dài lâu và từ hằng thập niên qua thập niên sau, từ thế kỷ này qua thế kỷ sau với gian nan chìm nổi trôi theo vận nước, mà nhạc phẩm đã thẩm thấu trong tâm hồn người mộ điệu vẫn còn được tồn tại … Đó chính là Nhạc Phẩm và Nền Nhạc Vàng Miền Nam của chúng ta với thực chất xứng danh Nhạc Hàn Lâm mà thế giới đã qui định thang bậc. Hiện tại, không chỉ có Cộng Đồng Người Việt Tỵ Nạn Cộng Sản tại các quốc gia Tự Do nhân bản, đã rời khỏi quê hương Mẹ trong cơn biến loạn, và trong tình thế thập tử nhất sinh, mà vẫn cưu mang theo nền Âm Nhạc Miền Nam như gia tài quí báu đồng nghĩa với “Chúng ta ra đi mang theo quê hương” tinh thần 20 Năm Âm Nhạc Miền Nam – Việt Nam Cộng Hòa. Đã 45 năm qua, nền Âm Nhạc Miền Nam vẫn luôn được đồng bào miền Nam trân quí, yêu thương và lan truyền thẩm thấu tới đồng bào miền Bắc, đồng nghĩa với tính cách công nhận giá trị Âm Nhạc cũng là tố chất nhân tính là nhân phẩm của người Lính Việt Nam Cộng Hòa với trọng trách, lý tưởng Tổ Quốc – Danh Dự - Trách Nhiệm bảo quốc – an dân và mãi tới ngày nay tình cảm trân quí ấy vẫn còn đậm sâu trong tâm khảm. Vinh Dự thay ! Trong khi đó thứ loại “nhạc Đỏ” được cả thế quyền ra hết sức quảng bá khắp nước như cơn mưa rào, chưa được thấm vào mặt đất thì “nó” đã bị khô chết mau vì sao ? Đơn giản, vì tồi. Vậy hỏi Ai giải phóng Ai ?
Trịnh Khải Hoàng
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)