Dư Mậu Xuân, cố vấn về Trung Quốc của cựu Ngoại trưởng Mỹ Pompeo, đã nhận trả lời phỏng vấn độc quyền với chương trình “Nhà lãnh đạo tư tưởng Mỹ” của Epoch Times (Ảnh: chụp màn hình video của Epoch Times).
CHUYÊN GIA KÊU GỌI MỸ CHUẨN BỊ CHO KHẢ NĂNG ĐCSTQ SỤP ĐỔ ĐỘT NGỘT
Dorothy Li, Luo Ya•Thứ Hai, 21/09/2026
Các nhà hoạch định chính sách tại Washington đã dành rất nhiều nỗ lực để đối phó với những mối đe dọa do Trung Quốc gây ra, nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu chế độ cộng sản này đột ngột sụp đổ?
Dư Mậu Xuân, cố vấn về Trung Quốc của cựu Ngoại trưởng Mỹ Pompeo, đã nhận trả lời phỏng vấn độc quyền với chương trình “Nhà lãnh đạo tư tưởng Mỹ” của Epoch Times (Ảnh: chụp màn hình video của Epoch Times).
Đó là câu hỏi được ông Dư Mậu Xuân, giám đốc Trung tâm Trung Quốc thuộc Viện Hudson, đặt ra trong một bài bình luận gần đây trên The Washington Times.
“Thách thức chiến lược lớn nhất mà Trung Quốc đặt ra có thể không phải là điều gì xảy ra nếu Đảng Cộng sản Trung Quốc [ĐCSTQ] thành công, mà là điều gì xảy ra nếu đảng này đột ngột thất bại và sụp đổ,” ông viết trong bài bình luận được đăng ngày 14/9.
Ông Dư không dự đoán một cuộc sụp đổ sắp xảy ra, cũng không đưa ra bất kỳ mốc thời gian nào cho sự thay đổi chế độ. Thay vào đó, ông nhấn mạnh rằng việc lập kế hoạch cho kịch bản như vậy hiếm khi xuất hiện trong các cuộc thảo luận công khai của các nhà hoạch định chính sách phương Tây.
“Đó là một thất bại nguy hiểm về trí tưởng tượng,” ông Dư viết.
Đề cập đến hàng loạt chế độ sụp đổ ở Đông Âu vào năm 1989 và sự tan rã của Liên Xô hai năm sau đó, ông Dư cho rằng các chế độ độc tài có thể dường như “tồn tại vĩnh viễn” cho đến khoảnh khắc chúng biến mất.
“ĐCSTQ có thể tồn tại trong nhiều thập niên, hoặc có thể sụp đổ với tốc độ chóng mặt như các chế độ cộng sản năm 1989,” ông Dư, người từng là cố vấn cho Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo dưới thời nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, viết. “Chúng ta không thể biết khi nào điều đó xảy ra, nhưng lịch sử không cho chúng ta lý do để lại bất ngờ một lần nữa.”
Chế độ cộng sản kiểm soát lực lượng quân đội lớn nhất thế giới về quân số, một bộ máy an ninh và tình báo rộng lớn, các phòng thí nghiệm sinh học tiên tiến và vũ khí hạt nhân. Các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc hiện diện sâu rộng trong các chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo ông Dư, nhiều thập niên cai trị hà khắc, từ đàn áp tôn giáo đến lao động cưỡng bức, đồng nghĩa với việc sẽ có rất nhiều vấn đề cần được giải quyết nếu ĐCSTQ đột ngột sụp đổ.
Ông Dư lập luận rằng sự sụp đổ đột ngột của ĐCSTQ có thể châm ngòi cho các cuộc khủng hoảng quân sự, tài chính, nhân đạo, chính trị và phổ biến vũ khí, đồng thời kêu gọi Washington thành lập một cơ chế liên cơ quan để điều phối các kế hoạch ứng phó với tình huống hậu ĐCSTQ.
“Chuẩn bị cho một Trung Quốc thời hậu cộng sản không phải là một chính sách thay đổi chế độ. Đó là sự bảo hiểm trước tình huống chính trị có hệ quả lớn nhất của thế kỷ 21,” ông viết.
“Hồi kết”
Các nhà phân tích cho rằng khả năng ĐCSTQ bất ngờ sụp đổ là điều đáng được xem xét nghiêm túc.
“Có nhiều lý do khiến người ta cho rằng chế độ này có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Một trong số đó là chế độ thiếu tính chính danh—nó không còn có được niềm tin hay sự tín nhiệm bình thường của người dân nữa,” ông Phùng Sùng Nghĩa, phó giáo sư tại Đại học Công nghệ Sydney, nói với The Epoch Times.
“Chế độ đang ở trong một tình thế bấp bênh. Có thể nói rằng nó đã bước vào ‘hồi kết’, hay như cách người Trung Quốc gọi, là ‘thời gian rác’.”
Cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm, đã bào mòn khoản tiền tiết kiệm cả đời của hàng triệu gia đình, không cho thấy dấu hiệu kết thúc. Trong bối cảnh nhu cầu yếu và cạnh tranh gay gắt, sự siết chặt của chính quyền tiếp tục thu hẹp lợi nhuận của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, dẫn đến làn sóng cắt giảm việc làm và phá sản. Dữ liệu chính thức gần đây nhất cho thấy gần 1/5 thanh niên Trung Quốc đang thất nghiệp.
“Không ai biết liệu có xảy ra một sự kiện châm ngòi cho một cuộc nổi dậy quy mô lớn trên toàn quốc hay không,” ông Phùng nói.
“Nếu điều đó xảy ra, chính quyền có thể triển khai quân đội để đàn áp. Nếu quân đội từ chối tuân lệnh, điều đó có thể gây ra sự chia rẽ trong giới tinh hoa cầm quyền, từ đó có khả năng dẫn đến việc lật đổ chế độ.”
Tại Bắc Kinh, các cuộc thanh trừng đang diễn ra đã quét qua hàng ngũ quan chức cấp cao với quy mô và tốc độ chưa từng thấy kể từ thời Mao Trạch Đông. 3 quan chức cấp cao đã thực tế bị khai trừ khỏi Bộ Chính trị, cơ quan quyền lực lớn thứ hai của ĐCSTQ.
Trong quân đội, hàng chục tướng lĩnh đã bị mất chức và mất danh dự trong 3 năm qua. Tại Quân ủy Trung ương, cơ quan ra quyết định cao nhất của quân đội, 5 trong số 6 thành viên đã bị thanh trừng. Chỉ còn 2 người trong cơ quan này: lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và một vị tướng thực thi cuộc thanh lọc chính trị.
“Ít nhất, những cuộc thanh trừng liên tiếp cho thấy Tập Cận Bình cảm thấy ông ấy không thể tin tưởng những người xung quanh mình,” ông Phùng nói. “Cuộc đấu tranh quyền lực và sự nghi kỵ lẫn nhau trong giới lãnh đạo cũng có thể leo thang thành xung đột nội bộ ngoài dự kiến, cuối cùng dẫn đến việc ông Tập bị phế truất.”
“Tất cả vật liệu dễ bắt lửa đều đã nằm sẵn ở đó. Không ai biết đâu sẽ là giọt nước cuối cùng làm tràn ly.”
“Khoảng trống quyền lực”
Ông Tập Cận Bình đã tập trung quyền lực trong suốt 13 năm cầm quyền. Ở tuổi 73, ông Tập hầu như không có dấu hiệu sẽ rời khỏi vị trí. Ông đã mở đường cho việc cầm quyền vô thời hạn bằng cách xóa bỏ giới hạn hai nhiệm kỳ đối với chức vụ Chủ tịch nước khỏi hiến pháp vào năm 2018.
“Giả sử một ngày nào đó có chuyện xảy ra với ông Tập—dù vì sức khỏe suy yếu hay vì một lý do nào khác—và ông ấy không còn có thể ban hành mệnh lệnh, thì chính xác ai sẽ là người đứng đầu Đảng?” bà Thịnh Tuyết, một nhà văn và nhà bình luận sinh sống tại Toronto, đã theo dõi Trung Quốc hơn 2 thập niên, nói.
Về mặt kỹ thuật, chế độ có những quy trình nhất định cho một tình huống như vậy, nhưng “về cơ bản ông Tập đã thay thế những thể chế đó bằng phong cách cai trị mang tính cá nhân của riêng mình,” bà Thịnh nói với The Epoch Times.
Theo bà Thịnh, ngay cả khi các quy định giúp xác định ai sẽ đảm nhận trách nhiệm, điều đó không có nghĩa là các quan chức đó có quyền lực hoặc ảnh hưởng thực tế trong Đảng. “Vào thời điểm đó, Đảng sẽ không có nhân vật trung tâm nào, trong khi quân đội cũng không có một tổng tư lệnh tối cao rõ ràng. Điều đó sẽ tạo thành một khoảng trống quyền lực kép.”
Bà Thịnh cho rằng dưới thời ông Tập, ĐCSTQ đã chuyển hướng sang “mô hình độc tài và toàn trị cực đoan”.
“Nếu Đảng đột ngột sụp đổ, điều đó có thể dẫn đến một tình huống hết sức hỗn loạn. Đó là lý do tôi cho rằng Hoa Kỳ nên có một lộ trình cho kịch bản như vậy,” bà Thịnh nói.
Đầu đạn hạt nhân
Ông Thẩm Minh Thất, một chuyên gia quân sự Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Đài Loan, cho biết, “những rủi ro lớn nhất” khi các cơ quan trung ương của ĐCSTQ đột ngột tan rã sẽ là việc mất kiểm soát đối với các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Theo đánh giá mới nhất của Lầu Năm Góc, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc có hơn 600 đầu đạn hạt nhân tính đến giữa năm 2024, và con số này được dự kiến sẽ tăng lên 1.000 vào năm 2030.
“Ai sẽ chịu trách nhiệm đối với những đầu đạn này nếu bất ổn xảy ra trong quá trình chuyển tiếp sang thời kỳ hậu ĐCSTQ?” ông Thẩm đặt câu hỏi.
“Nếu khi đó đất nước rơi vào nội chiến và các phe phái quân sự hoặc chính trị khác nhau giành quyền kiểm soát những vũ khí hạt nhân đó, nguy cơ cuộc đấu tranh quyền lực nội bộ leo thang thành một cuộc xung đột hạt nhân sẽ lớn hơn.”
Ông cảnh báo rằng mặc dù tương lai chính trị của Trung Quốc nên do người dân nước này quyết định, cộng đồng quốc tế vẫn cần chuẩn bị.
“Hoa Kỳ và các đồng minh, cũng như các quốc gia láng giềng của Trung Quốc, cần có một kế hoạch dự phòng,” ông Thẩm nói.
Mục tiêu chính là ngăn chặn vũ khí hạt nhân và công nghệ nhạy cảm rơi vào tay những đối tượng không phù hợp, dù là mạng lưới chợ đen toàn cầu hay thậm chí các nhóm cực đoan ở những nơi khác, ông Thẩm nói với The Epoch Times.
Ông Henry Gao, giáo sư luật tại Đại học Quản lý Singapore, kêu gọi Hoa Kỳ và các đồng minh xây dựng một lộ trình rõ ràng.
“Chuẩn bị để hội nhập một Trung Quốc dân chủ, hòa bình và thịnh vượng, hoặc đối mặt với một nước Nga khác—hay tệ hơn, nhiều nước Nga,” ông viết trên X ngày 16/9.
Ông Gordon Chang, nhà bình luận về Trung Quốc và là tác giả cuốn “Plan Red: China’s Project to Destroy America”, cũng đưa ra thông điệp tương tự trên mạng xã hội.
“Chế độ Trung Quốc rất mong manh. Chúng ta đừng cứu chủ nghĩa cộng sản Trung Quốc—lần thứ tư,” ông nói.
Tỷ lệ thanh niên Trung Quốc thất nghiệp tháng 8 tăng lên 18,9%, cao nhất năm
Theo Dorothy Li, Luo Ya, The Epoch Times
