Theo USA Today và Fox News, kế hoạch được Mỹ hậu thuẫn sẽ triển khai trong sáu tháng, gồm 66 dự án nhằm khởi động quá trình phục hồi Gaza. Các lĩnh vực trọng tâm bao gồm hạ tầng, giáo dục, y tế, phát triển kinh tế, chuyển đổi số, pháp lý, hòa bình và an ninh.
Một trong các mục tiêu của chương trình là đưa “kế hoạch 20 điểm” của Tổng thống Trump nhằm chấm dứt chiến sự giữa Israel và Hamas sang giai đoạn thực thi.
Kế hoạch được công bố tại một sự kiện bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Theo đề xuất, tiến trình chuyển tiếp tại Gaza sẽ do Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (National Committee for the Administration of Gaza) đảm nhiệm — một cơ quan chuyển tiếp được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc trao thẩm quyền.
Ông Nickolay Mladenov, đại diện cấp cao của Hội đồng Hòa bình phụ trách Gaza, viết trên mạng xã hội X: “Hôm nay, bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Hội đồng Hòa bình đã trình bày cách kế hoạch hòa bình Gaza sẽ chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang giai đoạn thực hiện.”
Ông nói thêm: “Một năm trước, chúng ta không có khuôn khổ, không có lộ trình, cũng không có một Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza do người Palestine dẫn dắt và sẵn sàng đảm nhận trách nhiệm tại Gaza. Hôm nay, chúng ta đã có cả ba.” Các tài liệu liên quan cho biết 66 chương trình, trị giá khoảng 2,45 tỷ USD, có thể khởi động khi có đủ tài trợ và điều kiện tiếp cận phù hợp.
Hạ tầng và phục hồi dân sinh
Kế hoạch bao gồm xây dựng nơi ở tạm thời, dọn dẹp đống đổ nát, sửa chữa bệnh viện, trường học, hệ thống điện, nước và đường sá; đồng thời tạo việc làm thông qua các nhà thầu và kỹ sư Gaza.
Đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff cho biết hiện đã có “tiến triển thực sự”. Ông nói: “Tất cả các con tin đã trở về. Lệnh ngừng bắn, dù chưa hoàn hảo, vẫn đang tồn tại.”
Ông cũng cho biết công tác nhân đạo đã đạt các kết quả lớn; hàng tỷ USD đã được cấp, quyên góp hoặc cam kết dành cho nhu cầu cấp bách và hỗ trợ phục hồi dài hạn. Ông Witkoff mô tả đây là “một trong những nỗ lực quan trọng nhất” ông từng chứng kiến.
Ông Jared Kushner nói ông vui vì cuộc họp tập trung vào tìm kiếm giải pháp thay vì tranh cãi về việc ai phải chịu trách nhiệm cho vấn đề Gaza. Trong phần giới thiệu hôm thứ Tư, ông ví tiến trình này như “xây dựng một công ty khởi nghiệp quy mô rất lớn”.
Những trở ngại chính
Dù vậy, tương lai của kế hoạch vẫn không chắc chắn, do Israel và Hamas cần đạt được thỏa thuận về các điều kiện của lệnh ngừng bắn do Mỹ hậu thuẫn. Các bên đàm phán hiện chưa thống nhất được về việc quân đội Israel rút khỏi Gaza và Hamas giải giáp.
Tiến trình hòa bình Gaza còn đối mặt với một biến số khác: Israel dự kiến tổ chức bầu cử vào tháng tới. Ông Mladenov cho biết do Israel đang trong thời kỳ bầu cử, việc thảo luận giữa các bên trở nên khó khăn hơn vì “mọi thứ đều cảm tính hơn và nhạy cảm hơn về chính trị”.
Chỉ vài giờ trước cuộc họp, Israel lại không kích Gaza. Các quan chức y tế Palestine cho biết cuộc không kích làm bốn người thiệt mạng. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz nói một trong các đợt tấn công nhắm vào một quan chức tài chính cấp cao của Hamas.
Ông Katz nói: “Chúng tôi sẽ không cho phép Hamas khôi phục sức mạnh, và chúng tôi sẽ không dừng lại cho đến khi Gaza không còn Hamas.”
Lập trường của Mỹ
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng bày tỏ ủng hộ kế hoạch phục hồi Gaza. Ông nói giải pháp cuối cùng là Gaza phải thoát khỏi Hamas, được điều hành bởi một ban lãnh đạo Palestine có thể đại diện cho người dân địa phương và không thuộc Hamas, đồng thời kiểm soát tình hình an ninh tại Gaza.
Ông Rubio cũng đề cập sự gia tăng bạo lực tại Bờ Tây. Ngày 23/9, con trai của Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter, một quân nhân dự bị của Lực lượng Phòng vệ Israel, bị thương nặng trong vụ tấn công bằng xe tại một trạm kiểm soát ở Bờ Tây. Ông Rubio nói Bờ Tây và Israel hiện không cần thêm một điểm nóng xung đột mới.
Lộ Khắc / Vision Times
