Những người ủng hộ cho rằng Prop. 38 hỗ trợ nghiên cứu miễn dịch có thể cứu sống nhiều người vì chữa trị hoặc ngăn ngừa các bệnh như ung thư, bệnh tim, và Alzheimer’s. Đề luật này còn bảo đảm trách nhiệm bằng cách kiểm toán tự do, bắt buộc giảm giá 20% cho thuốc kê toa, không tốn tiền thuế của cư dân.
Phía phản đối cho rằng California nên tiếp tục ủng hộ nghiên cứu y sinh học, nhưng Prop. 38 không phải là cách đúng. Đề luật này sẽ làm cư dân kẹt vào nợ trái phiếu kéo dài mấy thập niên trong khi giới hạn khả năng ứng phó với những thay đổi về ưu tiên y tế của tiểu bang. Họ cũng nhấn mạnh chi phí nghiên cứu phải đi ra từ ngân sách chứ không phải các dự luật trên phiếu bầu.
Prop. 39: Cấm công dân bỏ phiếu trừ khi trình căn cước do chính phủ ban hành
Đề luật này sẽ hủy bỏ những phiếu bầu qua thư không có bốn số cuối của căn cước do chính phủ ban hành trên phong bì, và cấm bỏ phiếu tại các phòng phiếu mà không trình căn cước.
Ảnh hưởng tài chính của Prop. 39 là làm tiểu bang tốn hàng chục triệu đến cả trăm triệu đô la mỗi năm để áp dụng những yêu cầu bầu cử mới.
Những tổ chức ủng hộ gồm có Quỹ Minh Bạch, Hiệp Hội Chính Trị Người Mỹ gốc Latino, Hiệp Hội Người Đóng Thuế Howard Jarvis, và Hiệp Hội Phụ Nữ Lãnh Đạo California.
Phía phản đối gồm có Liên Đoàn Tự Do Dân Quyền Mỹ, California Common Cause, và Liên Đoàn Nữ Cử Tri California.
Nếu được thông qua, cử tri phải trình căn cước mỗi khi đi bỏ phiếu. Nếu không được thông qua, cử tri vẫn tiếp tục chứng minh danh tánh bằng chữ ký.
Bên ủng hộ cho rằng dự luật này tạo ra căn cước cử tri, có sự ủng hộ của nhiều cử tri lưỡng đảng và tự do, sẽ củng cố niềm tin vào những cuộc bầu cử.
Phía phản đối cho rằng đề luật này sẽ thúc đẩy mục tiêu đàn áp cử tri của Tổng Thống Donald Trump bằng cách tạo ra nhiều rào cản tốn kém và không cần thiết, có thể ngăn chặn những cử tri đủ điều kiện, làm hàng triệu người bị lộ thông tin cá nhân, và lãng phí hàng trăm triệu đô la tiền thuế của dân.
Prop. 40: Đánh thuế người giàu một lần
Đề luật này sẽ đánh thuế 5% những người có tài sản hơn $1 tỷ, với doanh thu được sử dụng cho y tế, miễn doanh thu khỏi những yêu cầu về chi phí cho trường học, và giới hạn chi tiêu.
Ảnh hưởng tài chính của Prop. 40 là tăng doanh thu thuế mấy chục tỷ đô la nhờ đánh thuế tỷ phú. Doanh thu từ thuế thu nhập của tỷ phủ có thể tiếp tục giảm dưới $1 tỷ/năm.
Phía ủng hộ gồm có Thượng Nghị Sĩ Liên Bang Bernie Sanders (Độc Lập-Vermont) và SEIU Uniter Healthcare Workers West.
Phía phản đối gồm có Hiệp Hội Chăm Sóc Ban Đầu California, Hiệp Hội Quản Trị Trường Học California, và Hiệp Hội Người Đóng Thuế California.
Nếu được thông qua, California sẽ đánh thuế tỷ phú một lần, tương đương với 5% của tài sản của họ.
Nếu không được thông qua, California sẽ không thu thuế tương đương với 5% của tài sản của họ.
Bên ủng hộ cho biết Tổng Thống Trump cắt giảm y tế để giảm thuế cho tỷ phú, làm hàng triệu cư dân California mất bảo hiểm và giá bảo hiểm bị tăng gấp đôi đối với hàng triệu người khác. Đây là lúc để bắt các tỷ phú trả phần tiền của họ và không gây thiệt thòi cho giới trung lưu nữa.
Bên phản đối cho rằng Prop. 40 là một âm mưu thuế sai lầm và làm hại đến kinh tế, ngân sách tiểu bang, và có một kẽ hở làm mọi cư dân California phải đóng thuế mà họ không kham nổi, nhưng lại không có cách nào giảm giá cả y tế. Đề luật này không có cách bảo vệ cư dân, không có cách chịu trách nhiệm.
Prop. 41: Cấm thuế mới của tiểu bang loại trừ doanh thu khỏi giới hạn chi tiêu
Đề luật này cấm các loại thuế của tiểu bang có hiệu lực sau ngày 1 Tháng Giêng, 2026, loại trừ doanh thu khỏi giới hạn chi tiêu của tiểu bang được cử tri chấp thuận, phải có kiểm toán trước bầu cử và kiểm toán định kỳ đối với các chương trình bảo trợ qua các thuế đặc biệt mới.
Phía ủng hộ gồm có Hiệp Hội Kế Toán Viên Công Cộng California, Phòng Thương Mại Á Châu California, và Hiệp Hội Người Đóng Thuế California.
Bên phản đối gồm có Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders và SEIU United Healthcare Workers West.
Nếu được thông qua, khi những dự luật về thuế đặc biệt được đưa ra trước cử tri, tiểu bang sẽ kiểm tra những chương trình lấy tiền từ thuế này trước khi cho đề luật lên phiếu bầu. Tiểu bang còn thường xuyên kiểm tra những chương trình lấy tiền từ thuế đặc biệt do cử tri hoặc Quốc Hội California chấp thuận. Tiểu bang còn không được loại trừ thuế đặc biệt mới khỏi giới hạn chi tiêu.
Nếu không thông qua, trách nhiệm của Cơ Quan Kiểm Toán California không thay đổi và giới hạn chi tiêu của tiểu bang cũng không thay đổi.
Phía ủng hộ cho rằng cư dân California cần biết tiền thuế của họ được sử dụng tốt hơn vì hàng tỷ đô la được bỏ ra cho nhiều chương trình mà không có kết quả. Prop. 41 yêu cầu các nhà kiểm toán tự do phải kiểm tra công khai những chương trình có tiền từ thuế mới để minh bạch hơn, có trách nhiệm hơn với tiền thuế của cư dân.
Bên phản đối thì cho rằng đề luật này không có mục đích kiểm toán, mà là một mánh khóe của các tỷ phú để tránh thuế tỷ phú của California. Các tỷ phú thà để hàng triệu cư dân mất bảo hiểm y tế chứ không muốn đóng thuế đàng hoàng.
Prop. 42: Cấm thuế tài sản cá nhân mới của tiểu bang và cấm một số thuế có hiệu lực từ trước
Đề luật này cấm tiểu bang ban hành bất kỳ thuế mới nào đụng đến quyền sở hữu tài sản cá nhân (bao gồm tất cả những gì người dân sở hữu không phải là bất động sản), hoặc áp dụng ngược thời gian dựa trên các hoạt động trong quá khứ của người nộp thuế. Đề luật cũng sẽ vô hiệu hóa các loại thuế có hiệu lực sau ngày 1 Tháng Giêng, 2026.
Ảnh hưởng tài chính của Prop. 42 là doanh thu từ thuế không tăng nhiều trong tương lai.
Phía ủng hộ gồm có Hiệp Hội Nhân Viên Cứu Hỏa California, Hội Đồng Thương Mại Xây Dựng California, Cựu Chiến Binh Hoa Kỳ (American Veterans).
Bên phản đối gồm có Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders và SEIU United Healthcare Workers West.
Nếu Prop. 42 được thông qua, tiểu bang sẽ không được phép tạo ra các loại thuế mới đụng đến quyền sở hữu tài sản tài chính hoặc các tài sản cá nhân khác.
Nếu không thông qua, tiểu bang sẽ tiếp tục có quyền lựa chọn để ban hành các loại thuế mới đối với quyền sở hữu tài sản tài chính hoặc các tài sản cá nhân khác.
Những người ủng hộ cho rằng đề luật này bảo vệ người dân California khỏi tình trạng bị “đánh thuế hai lần” đối với các khoản hưu trí và tiền tiết kiệm, vì đây là những khoản tiền mà cư dân phải đóng thuế khi kiếm được.
Người phản đối cho rằng đây chỉ là một mánh khóe do các tỷ phú tài trợ nhằm mục đích xóa bỏ thuế tỷ phú California, giúp những người giàu tránh đóng thuế cho tài sản của họ
Prop. 43: Giới hạn khả năng tạo doanh thu cho các dịch vụ của chính phủ địa phương
Đề luật này giới hạn khả năng của cử tri trong việc bỏ phiếu thông qua thuế đặc biệt của địa phương do cử tri đề xuất bằng cách tăng tỉ lệ đa số để thông qua các dự luật từ hơn 50% lên mức 2/3, bắt đầu từ ngày 1 Tháng Giêng, 2027.
Bên ủng hộ gồm có Hiệp Hội Người Đóng Thuế California, Hiệp Hội Doanh Nghiệp Gia Đình California, và Phòng Thương Mại Hispanic California.
Phản đối gồm có Hiệp Hội Nhân Viên Cứu Hỏa California, Liên Đoàn Giáo Viên California, và Liên Đoàn Y Tá California.
Nếu Prop. 43 được thông qua, một số loại thuế của chính quyền địa phương cần phải có sự chấp thuận của 2/3 cử tri.
Nếu không thông qua, một số loại thuế của chính quyền địa phương có thể tiếp tục được cử tri thông qua với đa số phiếu hơn 50%.
Người ủng hộ cho rằng Prop. 43 bảo vệ người đóng thuế bằng cách khôi phục yêu cầu tỉ lệ 2/3 số phiếu của Prop. 13 để thông qua các loại thuế đặc biệt của địa phương (như thuế doanh thu, thuế bất động sản, thuế tiện ích). Điều này giúp đóng lại lỗ hổng pháp lý mà các nhóm lợi ích đặc biệt đã lợi dụng để tăng thuế chỉ với đa số phiếu đơn giản (simple majority), bảo vệ người nộp thuế, chủ nhà, và người thuê nhà.
Những người phản đối cho rằng Prop. 43 hạn chế khả năng của cử tri trong việc gây quỹ cho các dịch vụ thiết yếu của địa phương như cứu hỏa, 911, trường học, đường sá, bệnh viện, và nhà ở giá rẻ. Họ cho rằng dự luật này không làm giảm thuế mà lại cho phép một thiểu số (33.4% cử tri) bác bỏ ý muốn của gần 67% cử tri còn lại.
Prop. 44: Yêu cầu phòng khám địa phương sử dụng 90% doanh thu cho các chương trình dịch vụ
Đề luật này áp đặt các hình phạt đối với các trung tâm y tế bất vụ lợi đạt tiêu chuẩn liên bang (các phòng khám cộng đồng cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho các khu vực và cộng đồng thiếu dịch vụ y tế) nếu chi tiêu dưới 90% doanh thu cho các chương trình dịch vụ có mục đích từ thiện (bao gồm nhưng không giới hạn ở các dịch vụ cho bệnh nhân).
Prop. 44 có ảnh hưởng tài chính là tăng chi phí quản trị của tiểu bang khoảng vài chục triệu đô la mỗi năm. Số tiền này sẽ do phí thu từ các cơ sở y tế chi trả.
Bộ Hành Chánh California cho biết không có ai thông báo ủng hộ, và phía phản đối gồm có Học Viện Nhi Khoa Mỹ California, Tổ Chức Y Tá Trường Học California, Học Viện Bác Sĩ Gia Đình California, và Hiệp Hội Y Tế California.
Nếu thông qua, một số phòng khám bất vụ lợi tư nhân sẽ phải chi ít nhất 90% doanh thu hàng năm của họ cho việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Nếu Prop. 44 không được thông qua, yêu cầu đó sẽ không có hiệu lực.
Những người ủng hộ cho rằng Prop. 44 bắt các phòng khám cộng đồng và các nhà điều hành có trách nhiệm nhiều hơn bằng cách buộc 90% doanh thu phải phục vụ cho mục đích từ thiện và chăm sóc bệnh nhân. Biện pháp này giúp tăng tính minh bạch, giảm lãng phí của những người quản lý, và bảo đảm ngân sách y tế được sử dụng đúng chỗ.
Phía phản đối cho rằng đây là một biện pháp nguy hiểm có thể buộc hàng trăm phòng khám cộng đồng phải đóng cửa và làm mất các dịch vụ y tế thiết yếu của hàng triệu người dân.
Prop. 45: Sửa đổi quy trình đánh giá môi trường đối với một số dự án
Đề luật này sửa đổi Đạo Luật Phẩm Chất Môi Trường California (CEQA), có mục đích thúc đẩy quy trình đánh giá môi trường cho một số dự án (bao gồm hầu hết các dự án nhà ở, giao thông, nguồn nước, và y tế) bằng cách quy định thời hạn hoàn tất đánh giá môi trường và giải quyết các vụ kiện phản đối việc thông qua dự án.
Ảnh hưởng tài chính của Prop. 45 là chi phí ban đầu cho tiểu bang và địa phương ước tính ở mức vài chục triệu đô la, có khả năng vượt quá $100 triệu mỗi năm, và một phần được bù đắp bằng lệ phí. Ảnh hưởng tài chính lâu dài chưa chắc chắn, có thể mang lại kết quả tích cực hoặc tiêu cực đáng kể hơn.
Bên ủng hộ gồm có Hiệp Hội Bệnh Viện Trẻ Em Califonria, Hiệp Hội Thủy Cục California, và Hội Đổng Nhà Ở Giá Rẻ California.
Phía phản đối gồm có Liên Đoàn Không Khí Sạch, Cử Tri Môi Trường California, Bác Sĩ Vì Trách Nhiệm Xã Hội Los Angeles, và Liên Đoàn Cháy Rừng Quốc Gia.
Nếu Prop. 45 được thông qua, một số dự án công cộng và tư nhân sẽ đủ điều kiện áp dụng quy trình đánh giá và thủ tục khiếu nại pháp lý mới, ví dụ như siết chặt thời hạn đánh giá môi trường và thu hẹp phạm vi xem xét của tòa án đối với các khiếu nại.
Nếu không được thông qua, các dự án sẽ tiếp tục sử dụng quy trình hiện nay.
Những người ủng hộ cho rằng đề luật giúp giảm chi phí sống đắt đỏ của California bằng cách cắt giảm thủ tục rắc rối để xây dựng nhà ở, hệ thống nước, trường học, bệnh viện, năng lượng sạch, và phòng chống cháy rừng nhanh hơn, trong khi vẫn duy trì các quy định bảo vệ môi trường mạnh mẽ của tiểu bang.
Những người phản đối cho rằng Prop. 45 hạn chế việc đánh giá môi trường và quyền giám sát của công chúng đối với các dự án xây dựng tại cộng đồng. Đề luật làm suy yếu CEQA để ưu tiên lợi nhuận của các tập đoàn hơn là sức khỏe cộng đồng, phẩm chất không khí, và nguồn nước.
Kq Le Van Hai
