Nước Mỹ đang trải qua một "cuộc cách mạng" toàn diện dưới thời Tổng thống Donald Trump - một sự chuyển mình mạnh mẽ không chỉ về chính sách đối nội mà còn về chiến lược toàn cầu. Đây không phải là sự điều chỉnh đơn thuần trong chính sách, mà là một sự tái cấu trúc có hệ thống, có chủ đích của chính quyền Trump, nhằm loại bỏ những yếu tố - theo tư duy mới của họ - khiến Mỹ bị kìm hãm suốt nhiều thập kỷ qua: Nợ công chồng chất, bộ máy quan liêu trì trệ, những quy định cứng nhắc bóp nghẹt sáng tạo, và hệ thống đối ngoại không còn phục vụ lợi ích cốt lõi của quốc gia.
Trong khi đó, thế giới đã thay đổi. Trung Quốc trỗi dậy mạnh mẽ, thách thức vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ trên mọi mặt trận, từ kinh tế, công nghệ, quân sự đến ảnh hưởng chính trị. Còn châu Âu? Lục địa già vẫn đang bị mắc kẹt trong tư duy cũ, không thể thích ứng với một thực tế mới rằng trật tự thế giới mà họ từng biết đã không còn tồn tại. Bài viết này không bàn đến chuyện đúng, sai hoặc hay, dở của chính sách này mà cố gắng phác họa bức tranh chân thực những gì đang diễn ra trên thực tế để có cái nhìn khách quan, toàn diện nhất có thể.
Nước Mỹ của Trump không đơn thuần muốn duy trì vị thế siêu cường, mà còn định hình, "làm mới" lại chính mình để đối mặt với thách thức lớn nhất của thế kỷ XXI. Washington hiểu rõ: Muốn chiến thắng trong cuộc cạnh tranh chiến lược này, Mỹ cần phải mạnh hơn, chủ động hơn, và linh hoạt hơn.
Nhưng quan trọng hơn cả, Mỹ dưới thời ông Trump 2.0 không chỉ tái cấu trúc dựa trên lợi ích kinh tế và an ninh, mà còn trên nền tảng ý thức hệ bảo thủ. Điều này khiến Mỹ xác định lại bạn và thù theo tiêu chí mới. Nếu như trong quá khứ, Mỹ ưu tiên hợp tác với các đồng minh phương Tây trên cơ sở lịch sử và thể chế chung, thì nay, yếu tố ý thức hệ bảo thủ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chiến lược ngoại giao của Washington.
Suốt nhiều thập kỷ, Mỹ đóng vai trò là người bảo vệ các thể chế toàn cầu, một hệ thống mà Mỹ và các nước phương Tây chi phối và do đó, họ "sẵn sàng" đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng. Nhưng nước Mỹ dưới thời ông chủ Nhà Trắng thứ 47 đã đặt lại câu hỏi: Liệu mô hình này có còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay, hay đang làm suy yếu chính nước Mỹ?
Câu trả lời rõ ràng là Mỹ cần một mô hình mới, không từ bỏ vị thế siêu cường nhưng cũng không chấp nhận gánh vác những trách nhiệm vô ích.
Quan hệ đồng minh không còn là mặc định. Mỹ không còn tập hợp đồng minh dựa trên lịch sử, mà dựa trên tiêu chí ai có thể đóng góp thực sự vào lợi ích chung, cả về kinh tế, quân sự lẫn ý thức hệ.
Về tái cấu trúc NATO và các quan hệ an ninh, các đồng minh, đặc biệt là châu Âu, không còn được hưởng sự bảo trợ vô điều kiện. Họ buộc phải chứng minh vai trò của mình trong hệ thống mới, nếu không, Mỹ sẽ tìm kiếm những đối tác khác phù hợp hơn.
Việc mở rộng ảnh hưởng của Mỹ theo hướng linh hoạt hơn. Nếu trước đây Mỹ tập trung vào các thể chế đa phương như EU hay WTO, thì nay Washington ưu tiên hợp tác song phương, nơi có thể đảm bảo tính hiệu quả cao hơn và tránh những ràng buộc chính trị không cần thiết.
Sự thay đổi này đặt châu Âu vào thế bị động. Mỹ giờ đây không còn coi châu Âu là "người anh em" tư tưởng như trước, mà xem họ như một thực thể rời rạc bị chi phối bởi chủ nghĩa cấp tiến, khó có thể đóng góp thực chất vào chiến lược mới của Mỹ. Đức, Anh, và Pháp – ba đồng minh chủ chốt của Mỹ – hiện đều nằm dưới sự lãnh đạo của các đảng cánh tả hoặc bị ảnh hưởng mạnh bởi chủ nghĩa cấp tiến. Trong khi đó, ông Trump và phe bảo thủ Mỹ nhìn nhận thế giới qua một lăng kính khác: Ý thức hệ bảo thủ là trụ cột để xác định đối tác chiến lược.
Dưới thời ông Trump 2.0, kinh tế Mỹ đang trải qua một cuộc tái cấu trúc toàn diện nhằm gia tăng sức mạnh nội tại và giảm thiểu sự lệ thuộc vào các nền kinh tế khác. Chính quyền mới xác định rằng một siêu cường thực sự không thể dựa dẫm vào nguồn lực từ bên ngoài, mà phải tự chủ và chi phối chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nổi bật là chính sách thương mại không khoan nhượng. Tất cả các hiệp định thương mại, dù là với đồng minh hay đối thủ, đều được đặt lên bàn để đánh giá lại. Nếu các hiệp định này không mang lại lợi ích trực tiếp cho Mỹ, chúng sẽ được điều chỉnh, đàm phán lại hoặc bị hủy bỏ bỏ. Mỹ cũng áp dụng các biện pháp thuế quan mạnh mẽ đối với những quốc gia mà Washington cho rằng đang "lợi dụng" hệ thống thương mại quốc tế.
Nhằm bảo vệ ngành công nghiệp chiến lược, Washington chủ trương ngăn chặn các doanh nghiệp nước ngoài tiếp cận những lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp quân sự của Mỹ. Các chính sách bảo hộ này nhằm đảm bảo rằng những ngành then chốt của nền kinh tế Mỹ không bị kiểm soát bởi các quốc gia bên ngoài.
Xứ cờ hoa từng bước giảm phụ thuộc vào các đồng minh truyền thống. Châu Âu không còn là đối tác không thể thay thế trong chiến lược kinh tế của Mỹ. Washington đã mở rộng quan hệ với các thị trường mới tại châu Á, Mỹ Latinh và châu Phi, tạo ra một mạng lưới kinh tế linh hoạt hơn, ít rủi ro hơn.
Tất cả những điều này phản ánh một tư duy kinh tế bảo thủ, đó là tự chủ, ít phụ thuộc và đặt lợi ích dân tộc lên trên tất cả. Mỹ đang cố gắng xây dựng một nền kinh tế không chỉ mạnh mẽ hơn mà còn chủ động hơn trong cuộc cạnh tranh quyền lực toàn cầu.
Thế kỷ XXI không còn là cuộc đối đầu Đông - Tây truyền thống, mà là một cuộc cạnh tranh khốc liệt để xác định ai sẽ dẫn dắt trật tự thế giới mới.
Trong bối cảnh đó, Mỹ không chỉ là một cường quốc phòng thủ mà còn chủ động định hình luật chơi. Mỹ tái định nghĩa quan hệ với Nga, thay vì coi Moscow là đối thủ truyền thống, Washington nay đang xem xét Nga như một đối tác chiến lược nhằm cân bằng quyền lực trước sự trỗi dậy của Trung Quốc. Với chủ trương mở rộng ảnh hưởng tại các khu vực trọng yếu, Mỹ đang củng cố các vị trí chiến lược, từ việc gia tăng kiểm soát kênh đào Panama cho đến ý định mua Greenland, nhằm kiểm soát tốt hơn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Dù không tuyên bố công khai, nhưng chính sách của Mỹ dưới thời ông Donald Trump 2.0 đều hướng tới một mục tiêu duy nhất: Tạo ra một hệ thống liên minh mới, một vị thế chiến lược tối ưu giúp Washington đối phó hiệu quả nhất với cái họ gọi là "mối đe doạ" hay "nguy cơ" lớn và nguy hiểm nhất, đó là Trung Quốc. Nói một cách khác, Trung Quốc là mục tiêu bao trùm mọi sách lược, chiến lược từ đối nội đến đối ngoại của chính quyền Trump 2.0, cũng như cách tiếp cận "mọi con đường đều dẫn đến Bắc Kinh".
***
Dưới chính quyền ông Donald Trump 2.0, Mỹ không chỉ tìm cách duy trì vị thế siêu cường mà còn quyết liệt tái cấu trúc để gia tăng sức mạnh nội tại và kiểm soát trật tự toàn cầu. Từ điều chỉnh chính sách kinh tế, thương mại đến chiến lược đối ngoại, Washington đặt mục tiêu giảm phụ thuộc, củng cố vị thế độc lập và thiết lập một hệ thống đồng minh mới dựa trên lợi ích thực tế hơn là ràng buộc lịch sử và gánh nặng của quá khứ.
Tuy nhiên, quá trình này không hề dễ dàng. Trong nước, chính quyền Trump đang đối mặt với không ít sự phản kháng từ giới chính trị, doanh nghiệp và cả những nhóm lợi ích đã hưởng lợi từ trật tự cũ. Trên trường quốc tế, các đồng minh truyền thống như EU, Canada, Nhật Bản không che giấu sự hoài nghi về hướng đi mới của Mỹ, trong khi các đối thủ như Trung Quốc, Nga đang tận dụng cơ hội để mở rộng ảnh hưởng.
Để hiện thực hóa các tham vọng này, Washington không chỉ cần quyết tâm, sức mạnh, tầm nhìn mà còn phải có sự linh hoạt cũng như chiến lược dài hạn để đảm bảo không đi chệch mục tiêu trong một thế giới đầy biến động. Washington không chờ đợi ai, nhưng sự chậm trễ trong việc ra quyết sách hoặc bỏ lỡ cơ hội sẽ khiến cả đồng minh lẫn kẻ thù phải trả giá rất đắt.
TS. Hoàng Anh Tuấn
09:56 | 16/02/2025
Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược, Học viện Ngoại giao
Tuần này chúng ta cùng điểm lại những thành quả kinh tế mà TT Trump đã đạt được trong hai năm đầu của nhiệm kỳ hai trong khi truyền thông dòng chính đả kích các hoạt động quân sự của ông tại Venezuela và Iran. Đây là những tính toán lâu dài và thay đổi có tính chiến lược để mang một nước Mỹ hùng cường trở lại vị trí lãnh đạo thế giới.
Theo những nghiên cứu của GS Peter Navarro, cố vấn thương mại của TT Trump, người đã bị TT Biden bỏ tù vì không chịu hợp tác truy tố Trump, thì kinh tế thế giới đang bị Iran khống chế, xuất phát từ vị trí địa lý của Eo Biển Hormuz, cửa ngõ lưu thông duy nhất ra vào vịnh Ba Tư. Iran nghiễm nhiên trở thành tên sen đầm du đãng, hung hăng kiểm soát giao thông của vịnh. Cộng với sở hữu vũ khí nguyên tử, càng ngày Iran càng hung hãn biến các nước lân bang và thế giới thành con tin ngoan ngoãn phải chịu vạ lây.
Theo ước tính thì thế giới phải gánh phí tổn thêm từ 5-15đ/thùng dầu trên 40 năm nay vì những yêu sách của Iran. Ông Trump gọi phí tổn này là “terror premium”. Hoa Kỳ chẳng mua một xị dầu từ Trung Đông, nhưng đơn phương dẹp loạn Iran. Nếu chấm dứt được sự ngông cuồng Iran thì cả thế giới sẽ được hưởng lợi và nhân loại cũng phải mang ơn TT Trump và người Mỹ vì ông Trump dám đánh đổi sự an toàn chính trị trong mùa bầu cử vốn đầy bất trắc để mang lại sự ổn định kinh tế của thế giới.
Ngoài dầu thô, người Mỹ cũng đang đối diện với những khó khăn cụ thể khác là giá tiền điện đang tăng 13% từ 4/2020-4/2025. Sang 2026 chúng ta sẽ phải gánh thêm 6% nữa. Tháng 4/2020, hàng triệu người mất việc hoặc phải ở nhà xem TV, internet vì cúm Vũ Hán. Những năm kế tiếp giá điện nhà vẫn vùn vụt tăng vì chính sách gián cách: cha mẹ thất nghiệp hoặc làm việc ở nhà cùng lúc các con ghi danh học hàm thụ qua máy tính. Tuy nhiên sự việc trầm trọng hơn nữa khi TT Biden nhân danh những biến đổi khí hậu lập lại các chính sách tai hại của Obama. Đạo luật Inflation Reduction Act [là một bộ luật rất dài với nhiều luật kèm theo chẳng ăn nhập gì đến giảm lạm phát, trái lại còn hại kinh tế hơn như việc trợ cấp y tế để cứu vãn Obamacare], tiếp tục ném tiền qua cửa sổ, yểm trợ các chương trình năng lượng xanh thất bại của Obama. TT Biden dùng IRA để nhử các đại công ty điện lực bỏ xăng, than đá chuyển qua năng lượng có thể tái tạo sẽ được giảm thuế 15%, kèm thêm cách khai khấu hao máy móc (capital equipment depreciation) để giảm thuế thu nhập công ty xuống gần 0% và tăng lệ phí khí thải carbon và methane cũng như giảm tiền điện cho dân [bất hợp pháp] nghèo.
– https://www.cruxclimate.com/
– https://home.treasury.gov/
Nhiều công ty điện lực đã bỏ bớt máy phát điện chạy bằng diesel và than đá chuyển sang năng lượng mặt trời, gió và pin với công suất yếu trong khi nhu cầu xài điện của người dân không giảm mà còn tăng đến từ chính sách mở cửa biên giới. Trong 4 năm bỗng dưng Mỹ gánh thêm gần 20 triệu miệng ăn tiêu, cộng thêm mấy triệu cái xe hơi, điện thoại chạy pin của giới tinh hoa cần sạc là một thực tế mà chẳng cơ quan nào thèm chiết tính. Cung thì ít, mà cầu lại tăng, chính chúng ta đang phải trả phần thiệt hại của các chương trình năng lượng thất bại lần thứ hai của Obama.
Cán cân cung ứng điện năng lại càng thiên lệch hơn khi 4.100 trung tâm chứa máy AI mọc lên khắp nơi trên đất Mỹ. Những cái máy tính này chạy rất nhanh liên tục ngày đêm ngốn hết điện để tìm ra đáp án trong vài giây toả nhiệt kinh khủng cần máy điều hòa nhiệt độ cỡ lớn, nếu không sẽ bốc cháy. Thời tin học, nếu không nắm bắt kịp sẽ bị đào thải nên các tiểu bang cạnh tranh tạo điều kiện những công ty tin học này đầu tư bằng nhiều luật dễ dãi trong đó có luật giảm thuế và tiền điện rẻ. 38 tiểu bang đang bị khủng hoảng năng lượng và lỗ vì những trung tâm này xài điện quá mức trong khi các luật gia vừa già vừa lề mề chỉ lo cái ghế chưa nghĩ ra cách giải quyết.
Lý do nữa khiến giá điện đắt là các chương trình “Green New Deal” của ông Biden. EPA Biden buộc các nhà máy điện chạy than đá phải thu hồi 90% khí thải CO2 vào năm 2032. Tức là cho nướng BBQ bằng than nhưng không được quạt ra khói!
Và sang đến 2035, chín năm nữa, thì Biden-Obama buộc toàn bộ hệ thống cung cấp điện cho nước Mỹ xả ít khói hơn điếu thuốc lá.
Nghĩa là dân Mỹ sẽ phải trả giá đắt để TT Obama tiếp tục thực hiện giấc mơ hão năng lượng sạch đã thất bại, trong khi Trung cộng (TC) sẽ là nguồn cung cấp pin và solar panel chính, thủ lợi nhiều.
Trước tình trạng này, TT Trump đã ban lệnh Hành Pháp trong ngày đầu tiên chấp chánh buộc các công ty tin học phải tự túc xây máy phát điện, và hạ tầng cơ sở điện lực riêng, gia tăng nguồn điện từ các nhà máy điện chạy bằng nguyên tử, than đá, và diesel giúp người Mỹ và các cơ sở sản xuất có điện xài với giá phải chăng.
Muốn đánh giá sự thành công của một công ty, ví dụ như Apple, chúng ta phải nhìn vào số lượng điện thoại, máy tính được sản xuất ra hàng tháng và bán được bao nhiêu chứ không phải nhìn vào số nhân viên mới được tuyển dụng thêm để chào bán sản phẩm mới.
Từ 1975 trở đi kinh tế Hoa Kỳ thiên về dịch vụ và phục vụ (service and supportive role) như văn phòng, các dịch vụ y tế, giáo dục,… là những ngành phục vụ tiêu thụ ngân sách, mà không tạo được món hàng nào. Nhưng nếu Hoa Kỳ chế và bán được máy bay, máy cầy, xe hơi, máy hàn, máy tiện (goods producing) thì những sản phẩm này sẽ giúp cho người dân có tiền từ công việc để có thể mua bảo hiểm y tế, thuốc men và đi học tự túc, đỡ sống bám chính phủ. Thật vậy, chỉ có 13% dân lao động trực tiếp tạo ra sản phẩm trong khi 87% số người lao động hiện nay chỉ bán nước bọt, ngồi rung đùi trong văn phòng.
– https://www.brookings.edu/
Ông Trump khuyến khích kỹ nghệ nặng, chủ trương phát triển kinh tế cá thể, đặt nặng sản xuất nội hoá, xuất cảng, và nhất là không bị phụ thuộc vào TC. TT Trump đã mời Thái Tử bin Salman của Saudi hứa và ký kết sẽ mua các sản phẩm AI, vũ khí quốc phòng và năng lượng nguyên tử của Mỹ trị giá khoảng một ngàn tỷ, cùng lúc TC hứa mua 200 máy bay Boeing. Để đạt được những yêu cầu này, qua chính sách thuế quan yểm trợ nội hóa, năm 2025, Hoa Kỳ đã gia tăng sản xuất thép (tăng 3.1%) nhôm (tăng 190%) là những nguyên liệu chính để làm máy bay xe cộ, và mở lại các mỏ graphite (than chì cho các cục biến thế và pin) vốn đóng cửa từ 40 năm nay. Những thúc đẩy này đã tạo nên 100% của 687.000 việc làm từ khu vực cá thể trong hai năm qua. Đây là những thành quả sản xuất tạo sản phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế, thoát khỏi sự lệ thuộc TC và tăng tổng sản lượng quốc gia.
Về y tế, TT Trump ký hai Sắc Lệnh Regulatory Relief to Promote Domestic Production of Critical Medicines và Strategic Active Pharmaceutical Ingredients Reserve năm 2025 bắt EPA và Công Binh Kiến Tạo phải giảm luật lệ giúp xây những nhà máy chế biến hoá chất nhanh chóng và giúp các hãng bào chế thuốc có đủ những hoá chất cần thiết cho nhiều loại thuốc quan trọng dự trữ trong sáu tháng. Ông dùng thuế quan ép một số hãng lớn phải bào chế thuốc trên đất Mỹ để tạo công việc làm và giảm bớt sự lệ thuộc vào nước ngoài khi chữa bệnh cho dân Mỹ.
Ông Trump đúng là tổng thống vì dân và do dân và cực kỳ năng động. Cám ơn ông!
F-5
Nước Mỹ đang trải qua một "cuộc cách mạng" toàn diện dưới thời Tổng thống Donald Trump - một sự chuyển mình mạnh mẽ không chỉ về chính sách đối nội mà còn về chiến lược toàn cầu. Đây không phải là sự điều chỉnh đơn thuần trong chính sách, mà là một sự tái cấu trúc có hệ thống, có chủ đích của chính quyền Trump, nhằm loại bỏ những yếu tố - theo tư duy mới của họ - khiến Mỹ bị kìm hãm suốt nhiều thập kỷ qua: Nợ công chồng chất, bộ máy quan liêu trì trệ, những quy định cứng nhắc bóp nghẹt sáng tạo, và hệ thống đối ngoại không còn phục vụ lợi ích cốt lõi của quốc gia.
Trong khi đó, thế giới đã thay đổi. Trung Quốc trỗi dậy mạnh mẽ, thách thức vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ trên mọi mặt trận, từ kinh tế, công nghệ, quân sự đến ảnh hưởng chính trị. Còn châu Âu? Lục địa già vẫn đang bị mắc kẹt trong tư duy cũ, không thể thích ứng với một thực tế mới rằng trật tự thế giới mà họ từng biết đã không còn tồn tại. Bài viết này không bàn đến chuyện đúng, sai hoặc hay, dở của chính sách này mà cố gắng phác họa bức tranh chân thực những gì đang diễn ra trên thực tế để có cái nhìn khách quan, toàn diện nhất có thể.
Nước Mỹ của Trump không đơn thuần muốn duy trì vị thế siêu cường, mà còn định hình, "làm mới" lại chính mình để đối mặt với thách thức lớn nhất của thế kỷ XXI. Washington hiểu rõ: Muốn chiến thắng trong cuộc cạnh tranh chiến lược này, Mỹ cần phải mạnh hơn, chủ động hơn, và linh hoạt hơn.
Nhưng quan trọng hơn cả, Mỹ dưới thời ông Trump 2.0 không chỉ tái cấu trúc dựa trên lợi ích kinh tế và an ninh, mà còn trên nền tảng ý thức hệ bảo thủ. Điều này khiến Mỹ xác định lại bạn và thù theo tiêu chí mới. Nếu như trong quá khứ, Mỹ ưu tiên hợp tác với các đồng minh phương Tây trên cơ sở lịch sử và thể chế chung, thì nay, yếu tố ý thức hệ bảo thủ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chiến lược ngoại giao của Washington.
Suốt nhiều thập kỷ, Mỹ đóng vai trò là người bảo vệ các thể chế toàn cầu, một hệ thống mà Mỹ và các nước phương Tây chi phối và do đó, họ "sẵn sàng" đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng. Nhưng nước Mỹ dưới thời ông chủ Nhà Trắng thứ 47 đã đặt lại câu hỏi: Liệu mô hình này có còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay, hay đang làm suy yếu chính nước Mỹ?
Câu trả lời rõ ràng là Mỹ cần một mô hình mới, không từ bỏ vị thế siêu cường nhưng cũng không chấp nhận gánh vác những trách nhiệm vô ích.
Quan hệ đồng minh không còn là mặc định. Mỹ không còn tập hợp đồng minh dựa trên lịch sử, mà dựa trên tiêu chí ai có thể đóng góp thực sự vào lợi ích chung, cả về kinh tế, quân sự lẫn ý thức hệ.
Về tái cấu trúc NATO và các quan hệ an ninh, các đồng minh, đặc biệt là châu Âu, không còn được hưởng sự bảo trợ vô điều kiện. Họ buộc phải chứng minh vai trò của mình trong hệ thống mới, nếu không, Mỹ sẽ tìm kiếm những đối tác khác phù hợp hơn.
Việc mở rộng ảnh hưởng của Mỹ theo hướng linh hoạt hơn. Nếu trước đây Mỹ tập trung vào các thể chế đa phương như EU hay WTO, thì nay Washington ưu tiên hợp tác song phương, nơi có thể đảm bảo tính hiệu quả cao hơn và tránh những ràng buộc chính trị không cần thiết.
Sự thay đổi này đặt châu Âu vào thế bị động. Mỹ giờ đây không còn coi châu Âu là "người anh em" tư tưởng như trước, mà xem họ như một thực thể rời rạc bị chi phối bởi chủ nghĩa cấp tiến, khó có thể đóng góp thực chất vào chiến lược mới của Mỹ. Đức, Anh, và Pháp – ba đồng minh chủ chốt của Mỹ – hiện đều nằm dưới sự lãnh đạo của các đảng cánh tả hoặc bị ảnh hưởng mạnh bởi chủ nghĩa cấp tiến. Trong khi đó, ông Trump và phe bảo thủ Mỹ nhìn nhận thế giới qua một lăng kính khác: Ý thức hệ bảo thủ là trụ cột để xác định đối tác chiến lược.
Dưới thời ông Trump 2.0, kinh tế Mỹ đang trải qua một cuộc tái cấu trúc toàn diện nhằm gia tăng sức mạnh nội tại và giảm thiểu sự lệ thuộc vào các nền kinh tế khác. Chính quyền mới xác định rằng một siêu cường thực sự không thể dựa dẫm vào nguồn lực từ bên ngoài, mà phải tự chủ và chi phối chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nổi bật là chính sách thương mại không khoan nhượng. Tất cả các hiệp định thương mại, dù là với đồng minh hay đối thủ, đều được đặt lên bàn để đánh giá lại. Nếu các hiệp định này không mang lại lợi ích trực tiếp cho Mỹ, chúng sẽ được điều chỉnh, đàm phán lại hoặc bị hủy bỏ bỏ. Mỹ cũng áp dụng các biện pháp thuế quan mạnh mẽ đối với những quốc gia mà Washington cho rằng đang "lợi dụng" hệ thống thương mại quốc tế.
Nhằm bảo vệ ngành công nghiệp chiến lược, Washington chủ trương ngăn chặn các doanh nghiệp nước ngoài tiếp cận những lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp quân sự của Mỹ. Các chính sách bảo hộ này nhằm đảm bảo rằng những ngành then chốt của nền kinh tế Mỹ không bị kiểm soát bởi các quốc gia bên ngoài.
Xứ cờ hoa từng bước giảm phụ thuộc vào các đồng minh truyền thống. Châu Âu không còn là đối tác không thể thay thế trong chiến lược kinh tế của Mỹ. Washington đã mở rộng quan hệ với các thị trường mới tại châu Á, Mỹ Latinh và châu Phi, tạo ra một mạng lưới kinh tế linh hoạt hơn, ít rủi ro hơn.
Tất cả những điều này phản ánh một tư duy kinh tế bảo thủ, đó là tự chủ, ít phụ thuộc và đặt lợi ích dân tộc lên trên tất cả. Mỹ đang cố gắng xây dựng một nền kinh tế không chỉ mạnh mẽ hơn mà còn chủ động hơn trong cuộc cạnh tranh quyền lực toàn cầu.
Thế kỷ XXI không còn là cuộc đối đầu Đông - Tây truyền thống, mà là một cuộc cạnh tranh khốc liệt để xác định ai sẽ dẫn dắt trật tự thế giới mới.
Trong bối cảnh đó, Mỹ không chỉ là một cường quốc phòng thủ mà còn chủ động định hình luật chơi. Mỹ tái định nghĩa quan hệ với Nga, thay vì coi Moscow là đối thủ truyền thống, Washington nay đang xem xét Nga như một đối tác chiến lược nhằm cân bằng quyền lực trước sự trỗi dậy của Trung Quốc. Với chủ trương mở rộng ảnh hưởng tại các khu vực trọng yếu, Mỹ đang củng cố các vị trí chiến lược, từ việc gia tăng kiểm soát kênh đào Panama cho đến ý định mua Greenland, nhằm kiểm soát tốt hơn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Dù không tuyên bố công khai, nhưng chính sách của Mỹ dưới thời ông Donald Trump 2.0 đều hướng tới một mục tiêu duy nhất: Tạo ra một hệ thống liên minh mới, một vị thế chiến lược tối ưu giúp Washington đối phó hiệu quả nhất với cái họ gọi là "mối đe doạ" hay "nguy cơ" lớn và nguy hiểm nhất, đó là Trung Quốc. Nói một cách khác, Trung Quốc là mục tiêu bao trùm mọi sách lược, chiến lược từ đối nội đến đối ngoại của chính quyền Trump 2.0, cũng như cách tiếp cận "mọi con đường đều dẫn đến Bắc Kinh".
***
Dưới chính quyền ông Donald Trump 2.0, Mỹ không chỉ tìm cách duy trì vị thế siêu cường mà còn quyết liệt tái cấu trúc để gia tăng sức mạnh nội tại và kiểm soát trật tự toàn cầu. Từ điều chỉnh chính sách kinh tế, thương mại đến chiến lược đối ngoại, Washington đặt mục tiêu giảm phụ thuộc, củng cố vị thế độc lập và thiết lập một hệ thống đồng minh mới dựa trên lợi ích thực tế hơn là ràng buộc lịch sử và gánh nặng của quá khứ.
Tuy nhiên, quá trình này không hề dễ dàng. Trong nước, chính quyền Trump đang đối mặt với không ít sự phản kháng từ giới chính trị, doanh nghiệp và cả những nhóm lợi ích đã hưởng lợi từ trật tự cũ. Trên trường quốc tế, các đồng minh truyền thống như EU, Canada, Nhật Bản không che giấu sự hoài nghi về hướng đi mới của Mỹ, trong khi các đối thủ như Trung Quốc, Nga đang tận dụng cơ hội để mở rộng ảnh hưởng.
Để hiện thực hóa các tham vọng này, Washington không chỉ cần quyết tâm, sức mạnh, tầm nhìn mà còn phải có sự linh hoạt cũng như chiến lược dài hạn để đảm bảo không đi chệch mục tiêu trong một thế giới đầy biến động. Washington không chờ đợi ai, nhưng sự chậm trễ trong việc ra quyết sách hoặc bỏ lỡ cơ hội sẽ khiến cả đồng minh lẫn kẻ thù phải trả giá rất đắt.
