- Mức tái định cư chậm lại do Hoa Kỳ đình chỉ chương trình định cư tị nạn
BPSOS, ngày 4 tháng 5, 2025 http://machsongmedia.org Do bị cắt giảm ngân sách, văn phòng Cao Ủy Tị Nạn LHQ ở Thái Lan sẽ phải cắt nhân viên đáng kể; bị ảnh hưởng nặng nề nhất là đơn vị bảo vệ, chuyên can thiệp cho những người đã có hoặc đang xin quy chế tị nạn khi bị cảnh sát Thái Lan bắt. Hiện nay, văn phòng CUTN/LHQ này có khoảng 120 nhân viên, với các bộ phận chính gồm có: ghi danh, cứu xét đơn xin quy chế tị nạn, bảo vệ, và tìm giải pháp bền vững. Đơn vị ghi danh gồm 12 nhân viên. Đơn vị cứu xét quy chế tị nạn có 9 nhân viên. Các con số này có nguy cơ bị cắt xuống đáng kể do khoản viện trợ từ chính phủ Hoa Kỳ giảm đi bắt đầu ngày 1 tháng 10 tới đây. Trong khi đó, số người đến Thái Lan xin tị nạn năm nay được CUTN/LHQ dự phóng sẽ tăng 30% so với năm 2024. Trong năm 2024, có khoảng 2 nghìn người ghi danh xin quy chế tị nạn với văn phòng CUTN/LHQ; năm nay con số dự phóng là 2,600. 
Hình 1 – Các đồng bào Thượng bản địa cầu nguyện cho sự bình an sau khi bị bắt, ngày 23/02/2025
Bị cắt giảm nhiều nhất có lẽ là bộ phận bảo vệ. Hiện nay, bộ phận này đã bị cắt xuống chỉ còn vài nhân viên và có vẻ đã gây hậu quả: Trong mấy tuần gần đây, nhiều đồng bào tị nạn cho chúng tôi biết là họ không nhanh chóng nhận được hồi âm khi cầu cứu CUTN/LHQ xin can thiệp vì bị cảnh sát Thái Lan bắt. CUTN/LHQ chưa cho biết thông tin về tình trạng của bộ phận tìm giải pháp bền vững, bao gồm tái định cư và hồi hương, sẽ ra sao. Cảnh sát Thái gia tăng bố ráp Trong 3 tháng qua, gần cả trăm người Việt xin tị nạn bị cảnh sát Thái Lan bắt; một số ít được thả do có sự can thiệp kịp thời, còn phần lớn bị đưa ra tòa vì nhập cư bất hợp pháp, phải đi tù và bị chuyển ra trại giam của sở di trú (IDC). Nhiều chục người đã được lập hồ sơ với giới chức IDC để xin tại ngoại. Diễn biến này đặt ra 2 vấn đề quan ngại. Thứ nhất, cảnh sát Thái Lan đang quan tâm đặc biệt đến người Việt, bao gồm người lánh nạn và người lao động bất hợp pháp, ở tỉnh Nonthaburi (khu vực Bang Yai và các khu vực quanh đó). Vì số người Việt tăng, các mâu thuẫn và xung đột với cư dân địa phương cũng tăng nên một số người Thái đã báo cảnh sát địa phương để can thiệp. Cảnh sát địa phương thường không chủ động tìm bắt người mà chỉ can thiệp khi người dân khiếu nại. Các cuộc bố ráp, bắt bớ thường do cảnh sát di trú thực hiện và có dấu hiệu hợp tác của công an Việt Nam. Công an Việt Nam viện cớ truy tìm đường dây đưa lậu người từ Việt Nam vào Thái Lan, nhưng thực ra nhắm vào các thành phần họ cho là chống đối. Cảnh sát di trú thường vặn hỏi số người bị bắt về tung tích của vài cá nhân cụ thể. Khi bắt được các cá nhân này, cảnh sát di trú sắp xếp cho nhân viên tòa đại sứ Việt Nam tiếp xúc để “làm việc” và kêu gọi hồi hương. Trong một số trường hợp, công an từ Việt Nam đã được cảnh sát Thái Lan dàn xếp “phỏng vấn” người bị bắt trong IDC. Có một số trường hợp, giữa đêm cảnh sát di trú áp lực người bị bắt ký giấy hồi hương, cho biết là đã có sẵn vé máy bay một chiều về Việt Nam. Hiện nay, có 3 đồng bào Thượng ở IDC bị từ chối tại ngoại vì có sự can thiệp của công an Việt Nam. Ngày 31 tháng 3 vừa qua, một người Hmong tị nạn đã bị mất tích. Sau một tuần, thân nhân ở Việt Nam được công an báo tin là người này đã về đến Việt Nam nhưng không được gặp mặt. Trước đó, 2 lần cảnh sát Thái đã tìm bắt nhưng người này chạy thoát. Vợ con vẫn còn ở Thái Lan. Tuần qua, Tổ Công Tác LQH Về Mất Tích Cưỡng Bức Hoặc Không Tình Nguyện đã thực hiện buổi họp tại Thái Lan. Trường hợp của những người Việt bị bắt cóc đã được nêu lên. Quan ngại thứ hai là, một số đồng bào Hmong sau khi được tại ngoại đã không trình diện IDC cách tuần theo quy định. Làm vậy là gây thiệt hại cho người ứng tiền thế chân, khoảng 1500 USD một hồ sơ, vì số tiền này bị cảnh sát Thái Lan tịch thu không hoàn trả. Đồng thời, người vi phạm quy định lần sau bị bắt sẽ không thể xin tại ngoại được nữa. Đó là chưa kể luật sư của chúng tôi hoặc của tổ chức khác phải bỏ công lao lập hồ sơ xin tại ngoại. Con số tái định cư chỉ còn nhỏ giọt Năm 2024, Hoa Kỳ tái định cư 113 nghìn người tị nạn, con số cao nhất trong hơn 30 năm qua. Ngày 20 tháng 1, 2025, Tổng Thống Donald Trump ký lệnh đình chỉ 90 ngày để cứu xét lại chương trình tái định cư tị nạn. Nay đã quá 90, vẫn chưa có quyết định về mở lại chương trình. Đối lại, CUTN/LHQ tăng nỗ lực giới thiệu người tị nạn sang các quốc gia đệ tam khác như Canada và Úc nhưng không thể bù đắp cho lượng cắt giảm của Hoa Kỳ. Gần đây, có tin đồn về cơ hội định cư Canada mà không cần quy chế tị nạn. Quả thực là chính sách tái định cư tị nạn của Canada cho phép điều này nhưng không đơn giản vì: - Số chỗ rất ít và chỉ dành cho số tổ chức có quy chế Sponsorship Agreement Holder (SAH) với Bộ Di Trú, Tị Nạn và Công Dân Canada. Để duy trì quy chế, các tổ chức này phải tuyệt đối tuân thủ các quy định rất khắt khe của chương trình. Một quy định là phải lọc lựa những người có đầy đủ tư cách tị nạn chiếu theo luật tị nạn của Canada.
- Hồ sơ được Bộ Di Trú, Tị Nạn và Công Dân Canada xét là hợp lệ phải qua cuộc phỏng vấn về quy chế tị nạn. Những ai qua được cuộc phỏng vấn này mới được cứu xét tái định cư. Toàn bộ thủ tục có thể kéo dài từ 3 đến 5 năm.
- Chi phí bảo lãnh tùy theo tổ chức có quy chế SAH ấn định dựa trên khung sườn do chính phủ Canada đề ra: khoảng 20 nghìn dollar Canada cho một người, 28 nghìn cho 2 người; 34 nghìn cho 2 vợ chồng và một con nhỏ. Danh sách các tổ chức có quy chế SAH: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/refugees/sponsor-refugee/private-sponsorship-program/agreement-holders/holders-list.html
Hiện nay, không một tổ chức người Việt nào có quy chế SAH. Trong thời gian qua, BPSOS đã hợp tác với một tổ chức Công giáo ở Canada có quy chế SAH để thực hiện hồ sơ bảo lãnh theo diện này, nhưng rất hạn chế vì số chỗ ít ỏi và phải có những cá nhân trong giáo xứ hoặc giáo phận nhận trách nhiệm về chi phí và về hướng dẫn tái định cư. Hơn nữa, việc lập hồ sơ rất công phu – mỗi hồ sơ phải mất nhiều tuần lễ để thực hiện. Các lời khuyên Dưới đây là một số lời khuyên của chúng tôi: - Trong tình cảnh CUTN/LHQ giảm cán sự bảo vệ, đồng bào càng phải thận trọng để tránh bị cảnh sát Thái Lan bắt. Tránh tụ tập đông người, tránh gây ồn hoặc tạo xung đột với hàng xóm.
- Giữ số điện thoại khẩn cấp của văn phòng Center for Asylum Protection (CAP): 086 398 1016Văn phòng này do BPSOS đồng sáng lập và tài trợ. Chúng tôi hiện có 2 luật sư người Thái chuyên trách bảo vệ, có thể bổ sung phần nào cho bộ phận bảo vệ của CUTN/LHQ bị cắt giảm. Thông tin về các dịch vụ khác của CAP có thể tìm kiếm tại: https://capthailand.org/tieng-viet/
- Có 5 tổ chức khác cũng là đối tác chính thức với CUTN/LHQ; mỗi tổ chức có những lĩnh vực chuyên trách. Nên giữ số điện thoại của họ để liên lạc khi nhỡ ngại: https://help.unhcr.org/thailand/our-partners/
- Tuyệt đối tuân thủ quy định tại ngoại để tránh gây thiệt hại cho ân nhân ứng tiền thế chân, làm mất uy tín cho người đứng tên bảo đảm, và mất cơ hội tại ngoại cho chính mình khi bị cảnh sát bắt lần sau.
- Chấp nhận bất kỳ quốc gia đệ tam nào nếu được CUTN/LHQ giới thiệu tái định cư. Mặc dù BPSOS và nhiều tổ chức bảo vệ tị nạn tiếp tục vận động chính phủ Hoa Kỳ, chương trình tái định cư tị nạn của Hoa Kỳ chưa biết đến khi nào mới mở lại và khi mở lại chắc chấn sẽ bị hạn chế và cắt giảm đáng kể.
- Cần phối kiểm thông tin trước lời kêu gọi đóng tiền để lo tái định cư mà không cần CUTN/LHQ công nhận tư cách tị nạn, để tránh tiền mất tật mang. Nếu có thắc mắc, xin liên lạc bpsos@bpsos.org. Chúng tôi có thể phải mất một thời gian để tìm hiểu vấn đề và phối kiểm nguồn tin trước khi trả lời.
- Theo dõi thông tin cập nhật về người tị nạn tại trang Facebook của BPSOS: https://www.facebook.com/BPSOSTiNanThaiLan
Bài liên quan: Cập nhật về số 65 đồng bào Thượng bản địa bị bắt ngày 23 tháng 2, 2025 | 
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét