VIỆT NAM THẬT SỰ ĐÃ LÀ MỘT QUỐC GIA VĂN MINH VÀ PHÁT TRIỂN CHƯA?
Nhìn những tòa nhà cao tầng mọc lên giữa Hà Nội, Sài Gòn, Đà Nẵng; nhìn đường cao tốc kéo dài, xe hơi sang trọng chen kín phố phường, điện thoại thông minh xuất hiện trong mọi bàn tay, nhiều người tin rằng Việt Nam đã bước vào hàng ngũ những quốc gia văn minh và phát triển.
Nhưng một đất nước có thể xây được những tòa nhà rất cao mà phẩm giá con người vẫn còn thấp. Có thể sở hữu những đại lộ rộng lớn nhưng con đường đi đến công lý vẫn chật hẹp. Có thể phủ sóng Internet khắp nơi nhưng sự thật vẫn khó lên tiếng. Có thể tăng trưởng kinh tế rất nhanh nhưng người dân vẫn bất an trước bệnh tật, thất nghiệp, tuổi già và tương lai của con cái.
Vì vậy, muốn trả lời Việt Nam đã thật sự văn minh và phát triển hay chưa, chúng ta không thể chỉ nhìn vào những gì lấp lánh bên ngoài. Phải nhìn sâu vào chất lượng cuộc sống, nền tảng đạo đức, hiệu lực pháp luật và cách một quốc gia đối xử với những con người yếu thế nhất.
- Phát triển không chỉ là có nhiều tiền
Không thể phủ nhận những thay đổi lớn của Việt Nam trong nhiều thập niên qua. Từ một đất nước nghèo nàn sau chiến tranh, Việt Nam đã mở rộng sản xuất, thu hút đầu tư, phát triển xuất khẩu và xây dựng nhiều cơ sở hạ tầng mới. Đời sống vật chất của một bộ phận đông đảo người dân đã được cải thiện. Nhiều gia đình có nhà cửa tốt hơn, con cái được học hành, phương tiện và công nghệ trở nên phổ biến.
Những thành tựu ấy cần được nhìn nhận công bằng.
Nhưng phát triển kinh tế chưa đồng nghĩa với trở thành một nước phát triển. Nhà máy có thể tăng nhanh, nhưng nếu phần lớn giá trị cao vẫn nằm trong tay doanh nghiệp nước ngoài; nếu người lao động chủ yếu bán sức với đồng lương thấp; nếu công nghiệp hỗ trợ, nghiên cứu, sáng chế và năng lực làm chủ công nghệ còn hạn chế, nền kinh tế ấy vẫn dễ bị tổn thương.
Một quốc gia phát triển không thể chỉ tự hào vì có nhiều hàng hóa được sản xuất trên lãnh thổ mình. Câu hỏi quan trọng hơn là: người Việt Nam làm chủ được bao nhiêu công nghệ, tạo ra được bao nhiêu thương hiệu có giá trị, sở hữu bao nhiêu phát minh và được hưởng bao nhiêu thành quả từ sự tăng trưởng đó?
Nếu nền kinh tế tăng trưởng nhưng người lao động vẫn phải chật vật với tiền nhà, học phí, viện phí và thực phẩm; nếu một căn nhà bình thường trở thành giấc mơ ngoài tầm với của nhiều gia đình trẻ; nếu người nông dân làm lụng quanh năm vẫn có thể trắng tay chỉ sau một mùa mất giá, thì sự phát triển ấy chưa thật sự đi vào đời sống con người.
- Văn minh không nằm ở những tòa nhà
Văn minh trước hết là ý thức tôn trọng con người và không gian chung.
Một đô thị không thể được gọi là văn minh chỉ vì có nhiều trung tâm thương mại, trong khi người ta vẫn vượt đèn đỏ, chạy xe trên vỉa hè, xả rác xuống sông và mở loa gây ồn giữa khu dân cư. Một khu du lịch không thể được xem là hiện đại nếu còn nạn chặt chém, lừa đảo và phá hoại môi trường. Một thành phố không thể khoác lên mình danh hiệu đáng sống khi chỉ cần một trận mưa lớn, đường phố đã biến thành sông.
Nhưng cũng không nên chỉ đổ lỗi cho ý thức người dân. Ý thức xã hội không tự nhiên xuất hiện. Nó được hình thành bởi giáo dục, pháp luật và cách nhà nước quản trị.
Nếu luật lệ không được thực thi công bằng, người tuân thủ sẽ cảm thấy mình chịu thiệt, còn người vi phạm lại nghĩ rằng chỉ cần có tiền hoặc quan hệ là có thể thoát khỏi trách nhiệm. Khi cái sai không bị xử lý nghiêm minh, nó dần trở thành thói quen. Khi sự tùy tiện được lặp lại đủ lâu, nó biến thành một thứ “văn hóa” nguy hiểm.
Vì thế, văn minh không chỉ là hành vi của từng cá nhân. Văn minh còn là năng lực của thể chế trong việc thiết lập trật tự công bằng và khiến mọi người—dù giàu hay nghèo, có chức hay không có chức—đều phải đứng dưới pháp luật.
- Thước đo quan trọng nhất là công lý
Một đất nước chỉ thật sự văn minh khi người dân không phải sợ người có quyền, mà người có quyền phải sợ vi phạm pháp luật.
Công lý không thể phụ thuộc vào địa vị, tiền bạc, quan hệ hay lý lịch. Một người dân bình thường phải có quyền đòi lại lẽ phải trước một cán bộ, một doanh nghiệp lớn hoặc bất kỳ tổ chức quyền lực nào. Một vụ án phải được xét xử dựa trên chứng cứ, không phải dựa trên áp lực hay thân thế của những người liên quan.
Nếu người nghèo phạm lỗi thì bị xử lý nhanh chóng, còn người có quyền lực lại được kéo dài, né tránh hoặc xử lý nội bộ, niềm tin vào pháp luật sẽ bị bào mòn. Khi người dân không còn tin rằng sự thật sẽ được bảo vệ, họ sẽ tìm đến quan hệ, tiền bạc và quyền lực để tự bảo vệ mình. Chính lúc ấy, xã hội rơi vào vòng luẩn quẩn: người ta không sống theo luật mà sống theo khả năng “chạy”.
Một quốc gia có thể giàu lên trong khi công lý còn yếu. Nhưng quốc gia ấy chưa thể được gọi là văn minh.
- Giáo dục phải đào tạo con người, không chỉ sản xuất bằng cấp
Một đất nước muốn phát triển bền vững phải bắt đầu từ giáo dục. Nhưng giáo dục không chỉ là xây trường, tổ chức thi cử và cấp thật nhiều văn bằng.
Giáo dục văn minh phải dạy học sinh biết tư duy độc lập, đặt câu hỏi, tôn trọng sự thật, chịu trách nhiệm và hợp tác với người khác. Một đứa trẻ không thể trở thành công dân tự do nếu từ nhỏ chỉ được dạy học thuộc, nghe lời và sợ sai.
Khi thành tích được đặt cao hơn năng lực, điểm số cao hơn nhân cách, bằng cấp cao hơn sự trung thực, nhà trường sẽ tạo ra những con người giỏi đối phó hơn là giỏi sáng tạo. Gian lận trong học tập rồi sẽ trở thành gian dối trong nghề nghiệp. Bệnh thành tích trong trường học rồi sẽ lan sang bệnh báo cáo trong xã hội.
Một nền giáo dục thật sự tiến bộ không sợ học sinh phản biện. Bởi phản biện không phải là chống đối; đó là cách trí tuệ kiểm tra sự thật. Một đất nước không khuyến khích tư duy độc lập sẽ khó tạo ra khoa học lớn, công nghệ mới và những công dân có khả năng bảo vệ lợi ích quốc gia.
- Bệnh viện là nơi nhìn thấy rõ nhất trình độ phát triển
Read more....https://vietorg.com/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét