Gavin Newsom: 20 Tỷ Nợ Chưa Thanh Toán

 

Gavin Newsom: 20 TỶ NỢ CHƯA THANH TOÁN

Nguyễn Văn Thông dịch

Gavin Newsom nhận được tin rất, rất xấu: 20 tỷ đô-la nợ chưa thanh-toán.

December 22, 2025 By: Stephen Dietrich

Tuần này, Thống đốc Gavin Newsom và tham-vọng tranh cử tổng-thống của ông nhận được tin xấu, do liên-quan đến vụ nợ khổng-lồ của tiểu-bang.

Các doanh-nghiệp ở California đang gặp khó khăn trong việc tuyển dụng lao-động do thuế lương liên-bang tăng cao sau khi tiểu-bang không trả được khoản vay liên-bang 20 tỷ đô-la.

California là tiểu-bang duy nhất trên toàn quốc chưa trả khoản nợ bảo-hiểm thất-nghiệp do đại dịch cho chính-phủ liên-bang, khoản vay được thực-hiện dưới thời Newsom.

Chính-quyền Trump đầu tiên năm 2020 đã cung cấp cho tiểu-bang khoản vay 20 tỷ đô-la để trang-trải chi-phí bảo-hiểm thất-nghiệp của California trong thời kỳ COVID-19. Các nhà lãnh-đạo đảng Dân Chủ California đã đóng cửa tất cả các trường học và hầu hết các doanh-nghiệp trên toàn tiểu-bang, dẫn đến nhu-cầu lớn về sự hỗ-trợ của liên-bang đối với bảo-hiểm thất-nghiệp.

Tất cả các tiểu-bang khác đã trả khoản vay bằng tiền kích-thích kinh-tế của liên-bang, một chiến-lược trả nợ do chính-quyền Biden đề xuất. Newsom đã chọn giữ lại số tiền đó và sử-dụng chúng để trả các khoản nợ khác, thay vì dùng để trả khoản vay.

Vì Newsom không trả hết nợ trong vòng hai năm, luật liên-bang yêu-cầu các chủ doanh-nghiệp của tiểu-bang phải trả. Mỗi chủ doanh-nghiệp trong năm tới, bất kể số lượng nhân-viên và liệu họ làm việc bán thời gian hay toàn thời gian, sẽ phải trả thêm 42 đô-la cho mỗi nhân-viên vào thuế lương do khoản nợ này. Đến năm 2027, con số này tăng lên 63 đô-la, và tăng thêm 21 đô-la cho mỗi nhân-viên mỗi năm cho đến khi khoản nợ được trả hết.

Rob Lapsley, Chủ tịch của Hiệp hội doanh-nghiệp California, gọi khoản nợ của Newsom là “khoản thuế ẩn lớn nhất”.

“Vì vậy, bây giờ chúng ta đang ở mức 130 đô-la cho mỗi nhân-viên, và khi bạn xem xét các hình-phạt tiềm-tàng mà chính-phủ liên-bang, chính-quyền Trump có thể áp đặt, nếu chúng ta không giải-quyết được việc trả hết khoản nợ này, chúng ta có thể phải trả hơn 400 đô-la cho mỗi nhân-viên”, Lapsley nói. “Điều này tạo ra một trở-ngại khác cho việc mở rộng quy-mô và trở-ngại tạo thêm việc làm ở đây,” Lapsley nói.

Có khoảng 16,4 triệu người lao-động - cả toàn thời gian và bán thời gian - ở California. Điều đó có nghĩa là sẽ phải đến ít nhất năm 2035 mới trả hết khoản nợ 20 tỷ đô-la.

Theo báo-cáo gần đây nhất của tiểu-bang, nợ của California sẽ đạt 23,2 tỷ đô-la vào cuối năm nay. Tiểu-bang cũng phải gánh khoản lãi hơn 600 triệu đô-la mỗi năm. Hiện tại, tiểu-bang có tỷ-lệ thất-nghiệp cao nhất cả nước ở mức 5,9%.

Ông Lapsley cho biết các doanh-nghiệp đã yêu cầu ông Newsom sử-dụng 10 tỷ đô-la từ gói kích-thích kinh-tế liên-bang để trả một phần khoản vay, nhưng điều đó đã không xảy ra.

“Chúng tôi hoàn toàn không hy-vọng. Các nhà lãnh-đạo tiểu-bang đã cố tình quyết-định để các doanh-nghiệp trả khoản này,” ông Lapsley nói khi được hỏi liệu các nhà lãnh-đạo tiểu-bang có trả một phần tiền gốc của khoản vay hay không.

Văn phòng Phân tích Lập pháp của California đã công-bố một báo-cáo vào tháng 12, gọi hệ thống bảo-hiểm thất-nghiệp của tiểu-bang là “hỏng hóc”. Báo-cáo nêu rõ rằng hệ-thống “không thể theo kịp lạm phát hoặc cung cấp mức lương thay thế dự-kiến là một nửa tiền lương của người lao động”. “Triển-vọng này chưa từng có tiền-lệ: mặc dù trước đây tiểu-bang đã không thể xây dựng được nguồn dự-trữ vững chắc trong các thời kỳ tăng trưởng kinh-tế, nhưng chưa bao giờ tiểu-bang lại thâm hụt ngân-sách kéo dài trong một trong những thời-kỳ này,” báo-cáo nêu rõ.

Đó là tin xấu cho triển-vọng chính-trị cấp quốc-gia của Newsom.

—-------

Stephen Dietrich là cựu chiến-binh Quân đội Hoa Kỳ với hơn một thập-kỷ kinh-nghiệm trong lĩnh-vực bình-luận chính-trị, kinh-tế và tin-tức.

Nguyễn V Thông (dịch)