Thương Sao Hình Ảnh Bạc Giấy Xa Xưa

 

Giấy bạc 100 đồng. Tên thường gọi trong giới sưu tầm: Máy cày.
Năm phát hành: 1955. Nhà in: American Banknote Company (Mỹ).

THƯƠNG SAO HÌNH ẢNH BẠC GIẤY XA XƯA

Đinh trọng Phúc

CHÀO BẠN ĐỌC

Thật sự mà nói hình ảnh bạc giấy ngày xưa thời VNCH tôi thích nhất là hình ảnh những tờ giấy bạc thời Đệ Nhất Cộng Hòa tức là thời Cụ Ngô Đình Diệm làm tổng thống. 

Người viết hi vọng chúng ta đồng quan niệm rằng không phải nó mất đi rồi mà ta khen đẹp nhưng khách quan mà nói những tờ giấy bạc thời Cụ Ngô từ kích thước cho đến hình ảnh màu sắc đều thanh lịch, bắt mắt và nhất là đưa ta đến một cảm giác rằng...

- ƯA CẤT VÀO BỌC !

Đúng vậy, người viết lại dùng chữ "BỌC" thay cho chữ TÚI do ngày xưa người Quảng Trị hay người trung đều nói "bọc" thôi. Nghe sao nói vậy thưa bạn đọc.

Một ngày xưa, hình ảnh những tờ bạc Đệ Nhất Cộng Hòa cũng là lúc người viết còn nhỏ tuổi. Đứa bé được sinh ra và lớn lên dưới vùng trời chở che của quê ngoại. Biết bao kỷ niệm êm đềm như cất mãi trong mảnh tâm hồn từ một vùng trời dấu ái êm đềm khó lòng phai nhạt.

Trong những hình ảnh để hôm nay  tuổi đã xế lưng còng vai mõi mới ngồi viết lại hầu mong "tỉ tê" kể lại cho quý bạn bè, độc giả đọc cho vui "đỡ buồn".

Người kể chỉ nhớ hình ảnh tờ bạc 100 là tờ bạc lớn nhất vào hồi đó. Còn những tờ bạc 200 hay 500 có chứ theo sưu tầm, còn người viết chưa cầm hay thấy lần nào? Nhớ làm sao thân phụ lảnh lương về, người viết không quên là người ta tức là ngân khố họ ghim lại cứ 10 tờ trăm làm thành 1000 đồng. Rồi một ngàn đồng đó, có một đầu được giấy mẫu giấy bao quanh và một cái kim GHIM lại tức xâu qua để giữ xấp bạc 1000 đồng.

Bởi thế cho nên người quê mình mỗi khi hỏi:

- RĂNG? (sao) MI MUỐN MẤY GHIM? (tức là sao mi muốn bao nhiêu ngàn? ) 

(từ "GHIM" còn có thể gọi là "XẤP" tức là xấp bạc gồm mười tờ 100 x 10=1000)

còn có thể nói là "mấy xấp" tức là mấy ngàn nữa. Chuyện mấy ghim là do mỗi ngàn đồng có cái kim bạc ghim qua ở đầu xấp bạc 

MỘT TRĂM BẠC GIÁ TRỊ RA SAO?

Giá trị 100 ra sao? theo trí nhớ người viết ngày xưa...

Ở dưới làng ngày xưa người làm nông có trồng loại lúa trái. Thứ này thời nay gọi là "đặc sản" cũng nên. Khi xay xong, người dưới quê quảy đôi gánh thứ gạo trái này lên bán dạo trên tỉnh. Mạ tôi có ngày kêu người bán gạo vào. Một trăm mạ mua được 55 lon gạo ruộng, đó là trí nhớ người viết lúc chưa tới 10 tuổi để tính giá trị 100 đồng thời Cụ Ngô ra sao? 

Lan man qua chuyện khác gạo ruộng gạo trái mùa, hồi đó mua cất để nấu cháo gạo ruộng. Ít khi nấu cơm thường ngày. Nấu cơm thường ngày người thành phố mua gạo tạ (100 ký) từ trong nam chở ra. Rõ thật gạo ruộng là đặc sản. Có thứ gạo "De" màu hơi đỏ nấu cháo bữa sáng ăn cá bóng kho khô thì ngon và tốt lắm.

Rõ thật, lúc này người viết ít có dịp thấy tờ 50 Đồng. Tờ Năm Chục màu tím, sắc màu "dễ thương" làm sao ấy?!

Còn nữa chứ tờ Mười Đồng 

Giấy bạc 10 đồng. Tên thường gọi trong giới sưu tầm: Cá hóa long. Năm phát hành: 1955. Nhà in: Thomas De La Rue (Anh Quốc).

Màu hồng phấn của tờ 10$ một sắc màu cũng dễ thương, bắt mắt không kém. Có một điều tờ 10$ có kích thước bắt đầu lớn hơn. Chỉ có tờ 100$ như đã viết trên nó hẹp và dài dài dễ cất và gọn. Nhất là cái màu xam xám của tờ 100$ nó bình dị làm sao?

Nói thế nhưng cũng có tờ Mười Đồng kích cỡ gọn hơn như dưới đây

Giấy bạc 10 đồng. Tên thường gọi: Đỏ Lăng Ông. Năm phát hành: 1962. Nhà in: American Banknote Company (Mỹ).

Tờ 10 đồng này hẹp gọn hơn không lớn như tờ 10 $ ở trên

Nhưng thôi, tôi xin nói đến những tờ bạc 1$, 2$, 5$ gắn liền với tuổi thơ của mình do bạc này là những khúc kẹo kéo, ổ mỳ nóng bán ban đêm hay cây cà rem trong mùa nắng hạ. Cũng có khi có 1$ đứa bé đó còn mua được lát chả lụa ngon lành do tay Mệ Lý Nem Chả bán cho hay có 2$ còn ăn được tô bún xáo nho nhỏ của O Đức cùng thôn...những kỷ niệm ăn hàng tuổi nhỏ còn bạc tiền là mấy đồng ba mạ cho "bỏ bọc tiêu chơi" 

Đúng rứa, tiêu chơi hay ăn hàng chơi thôi. Còn bạc trăm bạc ngàn là chuyện người lớn của thân sinh phụ mẫu không dính chi đến một lớp tuổi thơ ngày hai buổi cắp sách đến trường (áo cơm thì có ba mạ lo)

Giấy bạc 5 đồng. Tên thường gọi: Con Phụng. Năm phát hành: 1955. Nhà in: Thomas De La Rue (Anh Quốc).

Giấy bạc 2 đồng. Tên thường gọi trong giới sưu tầm: Chiếc buồm. Năm phát hành: 1955. Nhà in: American Banknote Company (Mỹ).

Giấy bạc 1 đồng. Tên thường gọi: Đập lúa. Năm phát hành: 1955. Nhà in: American

 Banknote Company (Mỹ).

(hình ảnh bạc nguồn: Nguyễn Huệ Hải Ngoại: Tiền Giấy Phát Hành Thời Đệ Nhất Cộng Hòa VNCH

Phần kết

Dù sao chăng nữa, hôm nay chúng ta một lớp tuổi già xa xứ nếu ai còn lại đang ngồi hoài vọng cố hương, thương về kỷ niệm. Đó là những ngày xưa vô vàn điều đáng nhớ, trong đó có hình ảnh mấy tờ giấy bạc của một thời son trẻ. Những tờ bạc của áo cơm cùng bao công lao tảo tần của cha mẹ hay sự chăm nom dân chúng của một nền cộng hòa cao đẹp. Càng về sau này khi so sánh với hiện tại chúng ta mới thấy tờ bạc xưa sao quá khiêm cung do bạc xưa chẳng hề "tôn sùng cá nhân, tung hô lãnh tụ", những tờ bạc chân chất chứa đựng bao hình ảnh quê hương yêu mến mà thôi. Thế mà lịch sử vẫn phũ phàng làm cho một miền nam có "nắng thanh bình có lòng lúa đẹp" bị xóa đi một cách tức tưởi bi thương? Càng về sau những ai có tấm lòng với đất nước, coi trọng nền tự do dân chủ cho dân tộc mới luyến tiếc cho một thời hay một cơ hội vuột khỏi tầm tay của những ai có cái tâm hay hoài bão dựng xây, trong đó có chúng ta dày công đóng góp hay mơ ước mong cầu. Cay đắng cùng buồn đau thay, tất cả đã không còn cho chúng ta cơ hội nào nữa!

Nhớ về Hình ảnh những tờ giấy bạc bình dị thân thương nhưng chứa đựng cả một di sản quý báu từ hai nền Cộng Hòa đã qua, chỉ còn chút gì còn tồn đọng trong tâm tư bao kẻ lưu hương thất sở.

Hướng về quê nhà, nay bao lớp người mới, chế độ mới hình ảnh bạc tiền của họ là những tờ đô la xanh đỏ và vàng bạc xa hoa, một quê hương ngụp lặn trong thế lực kim tiền, tranh giành địa vị cùng ngập ngụa trong tham ô gian trá. Một xã hội nay tha hóa đến tột cùng thì chẳng biết nói chi thêm nữa rồi chỉ còn thất vọng thở dài...

Chỉ còn chúng ta, lớp người ra đi, nay còn lại ngồi đây để nhớ về kỷ niệm vơi đầy, một ngày xưa một Việt Nam Cộng Hòa nhân vị coi trọng dân quyền trong đó có hình ảnh cùng những tờ giấy bạc bình dị và thanh cao cùng khiêm cung, gần gũi.

Nhớ và tiếc làm sao, nói sao cho hết những hình ảnh thân yêu, cao đẹp giờ nay đã mất/.

Đinh Trọng Phúc

San Jose USA  

Mùa Đón Giáng Sinh 2025 - 4 am 22/12/2025