THƠ CỦA LÝ BẠCH - BÀI 132 VÀ 133
Thầy Dương Anh Sơn
THƠ CỦA LÝ BẠCH
Bài 132
THU PHỐ CA 秋浦歌
(KỲ THẬP NGŨ) (其 十五)
Bạch phát tam thiên trượng, 白髮三千丈,
Ly sầu tự cá trường. 離愁似個長。
Bất tri minh kính lý, 不知明鏡裡,
Hà xứ đắc thu sương! 何處得秋霜。
(năm 754)
Dịch nghĩa:
Tóc trắng dài cả ba ngàn trượng! – Mối sầu chia phôi dài biết bao!. – Có biết chăng trong tấm gương sáng, - Sương thu sao lại vào được?!
Tạm chuyển lục bát:
BÀI CA Ở THU PHỐ.
(Bài thứ mười lăm)
Ba ngàn trượng tóc trắng phau,
Mãi dài như thể mối sầu chia phôi!
Biết trong gương chiếu sáng soi,
Sương thu vào được ở nơi chốn nào?!
Chú thích:
- Thu Phố 秋浦: tên một bến sông ,một địa danh xưa là nơi Lý Bạch thường ghé qua ở huyện Thanh Dương,An Huy , gần với dãy Hoàng Sơn,miền Giang Nam, Trung Hoa. Nghĩa đen là bến sông mùa thu hay là con sông thu.
- tam thiên trượng 三千丈: trượng: đơn vị đo lường của người Trung Hoa xưa,cứ mười thước là một trượng. Đây là cách nói phóng đại giàu thi vị của Lý Bạch để nói về mái tóc trắng bạc đi theo nỗi sầu ,so cùng với sự chia lìa, xa cách trong câu kế tiếp.
- tự 似: như thể, giống như, tựa như...
- cá trường 個長: không có nghĩa là “cái”, ”riêng lẻ”. v.v... mà là trợ ngữ cho chữ “trường” phía sau nằm nhấn mạnh nỗi sầu chia phôi dài biết bao, dài không xiết. Đó là lời cảm thán tự nhiên trong cách nói của nhà thơ.....
- minh kính lý 明鏡裡: trong (lý) tấm gương sáng...
Bài 133
THU PHỐ CA (KỲ NHỊ) 秋 浦 歌 (其二)
Thu Phố viên dạ sầu, 秋浦猿夜愁,
Hoàng Sơn kham bạch đầu. 黃山堪白頭。
Thanh khê phi Lũng thuỷ, 青溪飛隴水,
Phiên tác đoạn trường lưu. 翻作斷腸流。
Dục khứ bất đắc khứ, 欲去不得去,
Bạc du thành cửu du. 薄遊成久遊。
Hà niên thị quy nhật, 何年是歸日?
Vũ lệ hạ cô chu. 雨淚下孤舟。
(năm 754)
Dịch nghĩa:
Chốn Thu Phố tiếng vượn kêu đêm nghe buồn sầu! – Dãy Hoàng Sơn cam chịu mái đầu bạc phơ! – Con suối trong chảy xiết bay vào dòng sông Lũng, - Biến thành dòng nước chảy làm đứt gan ruột. (c.1-4)
Muốn rời đi nhưng không đi được! – Cuộc chơi ít ỏi lại trở thành cuộc chơi lâu dài! – Năm nào đây sẽ có ngày quay về lại quê nhà? – Cơn mưa nước mắt tuôn xuống nơi chiếc thuyền con lẻ loi. (c.5-8)
Tạm chuyển lục bát:
BÀI CA Ở THU PHỐ
(Bài thứ hai)
Vượn đêm Thu Phố kêu sầu!
Hoàng Sơn cam chịu mái đầu bạc phau.
Suối trong, sông Lũng chảy ào,
Thành dòng nước xiết đứt trào ruột gan!
Muốn đi ,đi được cho chăng!
Cuộc chơi ngắn ngủi lại giăng lâu dài.
Năm nào quê cũ có ngày?
Cơn mưa tuôn nước, lệ bày thuyền đơn!
Chú thích:
- Hoàng Sơn 黃山: Hoàng Sơn là dãy núi nằm ở tỉnh An Huy miền Giang Nam,giáp vùng Giang Tây và Chiết Giang bên Trung Hoa mang ý nghĩa núi cao rừng thẳm cách trở con đường về quê cũ...
- phi 飛: bay, chảy xiết, chảy ào ạt từ trên cao xuống. Lý Bạch trong bài thơ “Vọng Lô Sơn bộc bố thủy 望廬山瀑布水“ (ngóng về thác nước ở Lô Sơn) có câu “...Phi lưu trực hạ tam thiên xích, Nghi thị Ngân hà lạc cửu thiên 飛流直下三千尺, 疑是銀河落九天 “ (Dòng nước bay thẳng xuống ba ngàn thước, Tưởng nhưsông Ngân rơi xuống từ chín tầng trời)
- Lũng Thủy 隴水: sông Lũng nằm ở vùng Quan Trung, giáp vùng biên giới phía tây Trung Hoa là nơi biểu tượng cho nỗi sầu chia phôi của kẻ ra quan ải hay đi xa nơi hiểm trở không hẹn ngày về...
- Câu 4: Phiên tác đoạn trường lưu 翻作斷腸流: biến thành dòng nước làm đứt gan đứt ruột, chỉ nỗi sầu chia biệt ,cách trở bao năm chưa có ngày về cố hương...
(Lần đến: THƠ CỦA LÝ BẠCH -Bài 134, 135 và 136)
Dương Anh Sơn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét