Thực & Ảo – Mùa Lễ Tạ Ơn 2025 -02
Phần 1 của loạt bài này chúng tôi đã đề cập đến hai vấn đề thuộc TB California, trong đó người dân đã bị chơi khăm, bị mắc lỡm hay nôm na bị … lừa. Sở dĩ chúng tôi dám nói như vậy vì như Dự luật 19, chỉ được thông qua với một tỷ số quá bán mong manh (51%). Nếu tất cả dân Cali đều hiểu rõ hậu quả của Dự luật này, chắc chắn nó sẽ không thể biến thành luật. Nay sự việc đã lỡ vậy rồi, nếu không thể đảo ngược DL này được (bằng một DL khác), ít ra chúng ta cũng đòi chính quyền TB áp dụng một cách công bằng. Như tại quận hạt Santa Clara, giá nhà từ 2020 đến nay đã tăng 40%, vậy mức giá trị được hưởng thuế cũ cũng phải tăng lên đến $1.4 triệu chứ.
Trong Phần 2 này chúng tôi cũng xin đưa ra những ý kiến hai xu để nói về hai biến cố nổi bật của nước Mỹ: Vụ đóng cửa chính phủ lâu nhất lịch sử và vấn đề cân bằng ngân sách.
Đóng Cửa Chính Phủ - Lá Bài Tồi Tệ
Tuy chế độ “Tự do - Dân chủ - Tư bản” chưa là một tổ chức xã hội hoàn hảo, nhưng là một thể chế tốt nhất con người có thể nghĩ ra và thực hiện. Ai cũng phải đồng ý rằng nhờ chủ nghĩa tư bản, mức độ nghèo đói cùng cực (extreme poverty) của loài người đã giảm từ 94% vào năm 1820 xuống đến dưới 10% vào năm 2018 (theo Ngân hàng Thế giới).
Nhưng chế độ này cũng có những lỗ hổng dễ bị lạm dụng, như trường hợp Chính quyền Liên bang Mỹ gần đây đã bị xem là “đóng cửa” (government shutdown) khi luật tài trợ cần thiết cho những hoạt động của chính phủ phủ không được Quốc hội thông qua trước năm tài chính tiếp theo. [1] Biến cố đóng cửa chính phủ dịp này đã kéo dài tới 43 ngày (lâu nhất trong lịch sử Mỹ), nguyên do vì Quốc hội không đồng thuận kéo dài việc hỗ trợ “Obama Care” (tên dân gian gọi The Affordable Care Act) khi nó hết hạn vào cuối năm 2025.
Chúng ta sẽ bàn đến cái hay và dở trong việc hỗ trợ Obama Care sau, nhưng việc đóng cửa chính phủ lâu như vậy là một việc làm vô trách nhiệm của Quốc hội Mỹ. Vì đã gây ra hậu quả hết sức tai hại, không những trong lãnh vực kinh tế (ước tính mất đứt khoảng từ $7 đến $14 tỷ GDP), còn là nỗi đau của hằng triệu người bởi sự gián đoạn đối với các chương trình hỗ trợ lương thực SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program) – mình nôm na gọi “food stamps”, hỗ trợ bảo phí chăm sóc sức khỏe, … và đặc biệt nguy hiểm đối với ngành hàng không. Trong thời gian đóng cửa 43 ngày này tôi đã phải di chuyển bằng máy bay tới 6 lần mới chết chứ. Lần nào cũng nơm nớp lo, nhẹ là máy bay bị chậm hoặc hủy bỏ, nặng là tai nạn. Lên máy bay là mang sâu chuỗi ra lần, không khác chi hồi vượt biên!
Quốc hội khi đóng cửa chính phủ chẳng những vô trách nhiệm mà còn thiếu công bằng. Bởi lẽ trong khi phần lớn công chức làm việc không nhận được lương, bao gồm cả những thành phần cần thiết cho an toàn chung như TSA, kiểm soát viên không lưu, nhân viên y tế trong các bệnh viện, ... Trong khi các Dân biểu và Nghị sĩ vẫn tiếp tục nhận lương và các khoản phụ trội tỉnh bơ!
>> Giải pháp công bằng và hợp lý: Bắt các Dân biểu và Nghị sĩ chịu trách nhiệm khi chính phủ phải đóng cửa, chẳng những không được lãnh lương và hưởng những khoản phụ trội, sau khi chính phủ mở cửa lại cũng không cho lãnh bù và còn bị phạt thêm một số tiền nhất định, dựa vào những ngày đóng cửa. Nói thì nói vậy thôi chớ Quốc hội làm ra luật lẽ nào họ tự đánh mình, chỉ có cách một nhóm nào đó (thí dụ nhóm những người lãnh Food stamps) đứng ra kiện Quốc hội.
Cân Bằng Ngân Sách
Hôm qua theo dõi tình trạng kinh tế và tài chánh Hoa Kỳ, tội giật nảy mình thấy Bộ Ngân khố cho biết chỉ tính riêng trong tháng 10 năm nay, ngân sách Mỹ đã bị thâm thủng đáng sợ - lên đến $284 tỷ USD! Tổng số nợ công của Mỹ đã lên đến con số khủng khiếp, hơn $38 ngàn tỷ (trillion). [2]
Một trong những lý do TT Trump đắc cử năm ngoái vì dân Mỹ ngán kiểu vung tiền mua phiếu, xài cách mị dân, không tính hậu quả của TT Biden và cánh tả. Nhưng sao dưới thời TT Trump ngân sách vẫn bị thâm thủng nặng nề. Ai cũng biết muốn cạnh tranh được với Tầu cộng, nước Mỹ phải có một nền kinh tế lành mạnh. Điều này đòi hỏi chính phủ phải giảm chi - tăng thu. Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) được thành lập với mục đích này, nhưng vẫn chưa giảm chi được bao nhiêu. Xem ra Bộ Hiệu quả làm việc chưa hiệu quả.
Công tâm mà nói, cách làm việc của các công chức đã có chút cải thiện. Thí dụ trước đây có lần đến văn phòng quận hạt xin thêm tên vào một “Giấy Sở hữu Bất động sản” (Grant Deed), công việc chỉ tốn khoảng 30’ nhưng tôi đã mất 2 ngày, chỉ cần điền xai một chỗ cũng phải ra lấy số xếp hàng làm lại. Khi xong tôi lùi ra xa nhân viên phục vụ 5m và nói: “Bà mà là nhân viên của tôi, tôi đã mời bà nghỉ lâu rồi!” Tháng trước tôi đến VP County làm cùng thủ tục, không mất đến 1 giờ.
Phần lớn chúng ta đều thấy / biết về những lạm dụng, đặc biệt trong lãnh vực chăm sóc sức khỏe. Có những vị bác sĩ chỉnh hình, đấm bóp (chiropractor) khám người ta có vài lần mà dám khai 30 lần! Có vị bác sĩ mắt, con người ta học thi mắt đỏ lên đến khám được nhỏ cho vài giọt nước mắt nhân tạo, vậy mà dám tính với bảo hiểm hơn $5K, lý do “laser eye surgery”! … Nhưng tất cả những gì chúng ta biết chỉ nhỏ như những con muỗi bám trên mình con voi.
Nước Mỹ thiếu hụt ngân sách vì bị những cá nhân & tổ chức gian manh lạm dụng, thậm chí gian lận. Năm ngoái (2024) tổ chức GAO (The U.S. Government Accountability Office) đã công bố một báo cáo ước tính rằng mỗi năm chính phủ liên bang đã mất tới ít nhất $521 tỷ USD do gian lận! Thêm vào đó những khoản thanh toán lầm lẫn đã lên đến $2.8 ngàn tỷ kể từ năm tài chánh 2003. [3]
Tuy $521 tỷ mỗi năm đã là con số khổng lồ nhưng theo bà Linda Miller, người làm cho GAO cả chục năm và tác giả quyển “The Rulebook on Preventing Fraud in Federal Program”, cho rằng tội ác gian lận đã cướp đi khoảng $1 ngàn tỷ mỗi năm từ người đóng thuế ở Mỹ.
Gần đây chúng ta mới nghe nói tới nghe nói vụ gian lận lên tới $250 triệu trong ngân quỹ tiểu bang Minnesota. Tính đến cuối tháng 11/2025 đã có ít nhất 78 người Somali bị buộc tội gian lận trong chương trình bữa ăn cho trẻ em (Feeding Our Future), nhưng năm ngoái, FBI cũng đã phá vỡ một vụ gian lận kỹ thuật số (cyber criminals), từ khắp nơi trên thế giới, sử dụng danh tính bị đánh cắp để bỏ túi hơn $6 tỷ USD trong quỹ thất nghiệp mùa đại dịch.
Riêng mấy anh Tầu cộng dĩ nhiên hết sức gian manh, FBI gọi nhóm này dưới tên APT41 (Advanced Persistent Threat). Nhóm này đã thực hiện những vụ tấn công rất tinh vi và bất ngờ, nhắm vào những chương trình cứu trợ và thất nghiệp của trên 18 tiểu bang tại Mỹ, bằng những công cụ như AI deepfakes, Synthetic Identities với những danh tính bị đánh cắp và những email, điện thoại ảo. Riêng hai năm gần đây nhóm APT41 đã ăn cắp được khoảng một trăm triệu!
Tóm lại nước Mỹ muốn cân bằng ngân sách, muốn đảm bảo cuộc sống tương lai tốt đẹp cho con cháu chúng ta, phải tìm mọi cách tiêu diệt nạn lạm dụng, gian lận đối với những chương trình của chính phủ. Làm được như vậy giấc mơ tiết kiệm $2 ngàn tỷ một năm cho ngân sách quốc gia của Elon Musk không phải là điều bất khả thi. Chớ DOGE tuy tưng bừng khai trương, Elon giơ chiếc cưa xích lên múa may, nhưng đến nay cũng chỉ mới tuyên bố tiết kiệm cho người nộp thuế được $150 tỷ, con đường còn xa diệu vợi … đã vậy còn bị đánh phá liên tục.
Phạm Mạnh Tuấn – 12/4/2025
--- --- ---
[1] Trường hợp này Quốc hội Hoa kỳ phải có luật tài trợ chi tiêu trước ngày 1 tháng 10, 2025 cho tài khóa 2025 – 2026.
[2] Chính phủ Liên bang Mỹ nợ trên $38 ngàn tỷ (tính tới tháng 11/2025) hay 119% GDP của cả nước. Tuy vậy nước Mỹ khó phá sản vì phần lớn (75%) chủ nợ lại là chính các cơ quan Mỹ bao gồm Sở An sinh Xã hội (SSA), quỹ hưu bổng quân đội, Cục Dự trữ Liên bang (The Fed), các hãng đầu tư gồm ngân hàng Mỹ và các hãng bảo hiểm Mỹ. Chỉ có 25% thuộc chính phủ hay những nhà đầu tư ngoại quốc (như #1 Nhật, #2 Anh, #3 Tầu cộng).
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét