Như tên gọi đúng theo nghĩa đen, Cách Sơn Đả Ngưu là đòn đánh hạ 1 con trâu ngăn cách bởi 1 quả núi, nghĩa bóng là không cần đánh trực tiếp vào 1 mục tiêu bị ngăn trở bởi chướng ngại vật, nhưng vẫn phá hủy được mục tiêu. Đây là công phu của một người luyện võ có nội lực thâm hậu thượng thừa
Trong cuộc chiến tại Iran, có thể nói TT Trump đã xử dụng đòn Cách Sơn Đả Ngưu: Mỹ đánh Iran mà Trung Cộng bị thiệt hại!
Vậy, Trung Công bị thiệt hại những gì?
Nguồn cung dầu từ Iran bị cắt đứt
Từ lâu, Iran đã đóng vai trò cung cấp một nguồn năng lượng thiết yếu cho Trung Cộng với mức giá ưu đãi. Điều này càng trở nên rõ ràng hơn kể từ năm 2021, khi Thỏa Thuận hợp tác 25 năm giữa Iran và Trung Cộng được ký kết. Thỏa thuận này bảo đảm nguồn cung cấp dầu cho Bắc Kinh trị giá 400 tỷ mỹ kim với mức giá thấp hơn giá thị trường, để trao đổi với các khoản đầu tư vào những cơ sở hạ tầng của Iran và sự hợp tác an ninh từ phía Trung Cộng. Tính đến cuối năm 2025, Trung Cộng đã nhập cảng từ Iran lượng dầu thô lên tới khoảng 1,4 triệu thùng mỗi ngày, chiếm 13% tổng số lượng dầu thô nhập cảng, trong khi đối với Iran, nó chiếm khoảng 80% đến 90% tổng số lượng dầu thô xuất cảng của nước này.
Dầu thô từ Iran đến Trung Cộng thường được chuyển hướng để lách các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ. Nhằm vô hiệu hóa những rủi ro về địa danh và tài chánh để tránh trừng phạt, nguồn dầu này chủ yếu được mua bởi các nhà máy lọc dầu tư nhân có quy mô nhỏ, thường được gọi là các nhà máy lọc dầu "teapot", thay vì được mua bởi các tập đoàn dầu khí quốc doanh lớn của Trung Cộng. Dầu mua từ Iran được thanh toán bằng đồng Nhân Dân Tệ thông qua hệ thống Thanh Toán Liên Ngân Hàng Xuyên Biên Giới (CIPS) của Trung Cộng mới được thiết lập, nhằm tránh xử dụng mạng lưới SWIFT thanh toán quốc tế, vốn có thể phát tín hiệu về các giao dịch tài chánh bị trừng phạt tới các cơ quan chức năng Tây Phương.
Kể từ khi các cuộc tấn công của Mỹ và Do Thái bắt đầu vào ngày 28 tháng 2/ 2026, hoạt động sản xuất và xuất cảng của Iran đã sụp đổ do cơ sở hạ tầng bị hư hại và hoạt động vận tải qua Eo Biển Hormuz bị đình trệ, và bây giờ thì đang bị Hoa Kỳ phong tỏa ngược, một đòn Gậy Ông Đâp Lưng Ông, nói theo Binh Thư thì là kế Phản Khách Vi Chủ, là kế thứ 8 trong 36 kế của Tôn Tử.
Đối với Trung Cộng, điều này đã tạo ra một sự thiếu hụt tức thời lượng dầu nhập cảng từ Iran, như đã nói, nó dao động từ 1 triệu đến 1,4 triệu thùng mỗi ngày, và các nhà máy lọc dầu tư nhân có quy mô nhỏ đã mất đi nguồn tiếp tế dầu thô giá rẻ, phải đối mặt với mức giá cao hơn trong bối cảnh thị trường đã trở nên căng thẳng trên khắp toàn cầu như hiện nay.
Trước đó, Trung Cộng đã chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc khủng hoảng năng lượng, sau khi đánh hơi từ những lời đe dọa của Mỹ đối với Iran đã leo thang mạnh mẽ vào đầu năm 2026. Để có dầu dự trữ, trong hai tháng đầu năm, lượng dầu Trung Cộng nhập cảng đã tăng vọt lên 16% . Nga đã cung cấp thêm khoảng 300.000 thùng dầu mỗi ngày để xuất cảng sang Bắc Kinh trong tháng 1 và tháng 2/2026 (tổng cộng khoảng 2,1 triệu thùng 1 ngày). Tuy nhiên, đối với Trung Cộng, con số này hoàn toàn chưa đủ. Lượng dầu Trung Cộng nhập cảng từ các quốc gia trong vùng Vịnh Ba Tư kể cả Iran hiện đang bị kẹt tại Eo Biển Hormuz, là 5,4 triệu thùng mỗi ngày, gần gấp ba số lượng dầu nhập cảng từ Nga.
Nói cách khác, trong ngắn hạn, Trung Cộng vẫn phải đối mặt với những hệ quả từ việc nguồn cung cấp một số lượng dầu đáng kể với giá thấp hơn thị trường bị cắt đứt đột ngột; điều này diễn ra trong bối cảnh giá dầu đang tăng vọt và hoàn toàn có thể duy trì ở mức quanh mốc 100 mỹ kim 1 thùng trong một thời gian dài. Các mô hình ghi độ biến động về nền kinh tế Trung Quốc trước biến động giá dầu cho thấy: cứ mỗi 25% giá dầu tăng lên, GDP của quốc gia này sẽ sụt giảm 0,5% (Rasmussen và Roitman, 2011). Điều này cho thấy rõ những rủi ro và thách thức to lớn mà Trung Cộng đang phải đối mặt.
Nhu cầu tiêu thụ nước ngoài giảm sút
Đối với Trung Cộng, mối đe dọa chính từ cuộc xung đột Iran là mức tiêu dùng toàn cầu bị chậm lại, kéo theo những hậu quả rõ ràng đối với ngành xuất cảng của Bắc Kinh. Sự phụ thuộc của Trung Cộng vào xuất cảng để đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP trong năm nay, mà Bắc Kinh muốn duy trì ở mức khá cao từ 4,5% đến 5%, là nhược điểm chính của Trung Cộng. Sự sụt giảm mạnh của tăng trưởng toàn cầu sẽ dẫn đến tình trạng dư thừa sản xuất kéo theo lợi nhuận doanh nghiệp giảm sút, gây ra những hậu quả nghiêm trọng về phương diện tài chánh của các công ty Trung Quốc. Mức "tăng" lương công nhân hiện nay là dưới 1% và có thể giảm xuống thấp hơn nữa. Điều này sẽ càng làm trầm trọng thêm sự giảm sút nhu cầu tiêu dùng nội địa, với việc giảm đầu tư từ các công ty không còn kiếm được lợi nhuận khiến nột số công ty phá sản dẫn đến thất nghiệp, song hành với sự tiết kiệm của người dân trong nước.
Thử nhìn sang Châu Âu, đây cũng là thị trường lớn nhất của Trung Cộng, với mức tiêu thụ 15% lượng xuất cảng của Bắc Kinh. Giá năng lượng tăng cao cũng là một cú đấm tiêu cực đáng kể đối với sự tăng trưởng kinh tế của châu Âu, vỉ vậy nhu cầu tiêu thụ tại đây cũng giảm sút, do đó mứcxuất cảng sang châu Âu cũng sẽ giảm sút.
Cuộc chơi giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ tại Trung Đông
Tùy thuộc vào cách giải quyết, cuộc chiến Mỹ - Iran sẽ có những tác động sâu sắc đến vị thế chiến lược của Trung Cộng ở Trung Đông và xa hơn nữa. Nếu Hoa Kỳ giành được ưu thế, nắm quyền kiểm soát các tài sản của Iran, phá vỡ ảnh hưởng của nước này và có khả năng thiết lập một chế độ dễ sai khiến hơn, thì những thành quả ngoại giao khó khăn mà Bắc Kinh đã đạt được trong khu vực, và có thể ở cả khu vực Nam Bán Cầu rộng lớn hơn, sẽ bị suy yếu nghiêm trọng.
Một thí dụ là sự hòa giải giữa Saudi Arabia và Iran vào năm 2023, được Trung Cộng khéo léo làm trung gian, tiêu biểu cho một thành tựu mang tính bước ngoặt trong việc thúc đẩy ổn định và chống lại ảnh hưởng to lớn của Hoa Kỳ trong Vùng Vịnh.
Thỏa thuận này cũng nâng cao vai trò của Trung Cộng như một nhà trung gian trung lập theo Sáng Kiến An Ninh Toàn Cầu của nước này. Tương tự, việc Iran gia nhập tổ chức Hợp Tác Thượng Hải (SCO) năm 2023 và BRICS năm 2024, đã củng cố các khuôn khổ đa phương phù hợp với tầm nhìn của Bắc Kinh về một trật tự thế giới đa cực, làm suy yếu sự thống trị của Tây Phương.
Nếu Hoa Kỳ chiến thắng trong trong bối cảnh Trung Cộng hạn chế sự hỗ trợ dành cho Iran như hiện nay, thì những cấu trúc quan hệ hiện tại giữa Bắc Kinh và Iran có thể bị lung lay, buộc Trung Cộng phải điều chỉnh lại các liên minh của họ. Việc không đứng ra bảo vệ một "đồng minh" mà Trung Cộng đã kết nạp vào các nhóm nòng cốt của mình, có thể làm xói mòn uy tín của Trung Cộng tại khu vực Nam Bán Cầu, ít nhất là trong lĩnh vực an ninh; bởi lẽ, các quốc gia này không còn kỳ vọng vào một sự "đoàn kết" thiết thực từ Trung Cộng.
Ngược lại, một cuộc rút quân đột ngột của Hoa Kỳ, có thể do áp lực nội bộ, chi phí leo thang, hoặc do sự cố chấp của Iran, có thể tạo cơ hội để Trung Cộng mở rộng hoạt động ngoại giao và đầu tư; đồng thời, việc này cũng có thể thay đổi cách nhìn của các nước ở Nam Bán Cầu về việc ai mới là bên chiến thắng trong cuộc xung đột quân sự này?
Nhưng! Điều này không thể xảy ra dưới nhiệm kỳ 2 của TT Donald J,Trump!
Kết:
Hoa Kỳ đánh Iran nhưng Trung Cộng bị thiệt hại là một sự thật không thể chối cãi!
*Nguyễn Thị Bé Bảy
23/04/2026
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét