Iran - Chết Cùng Chết

 

IRAN - CHẾT CÙNG CHẾT?

Nhất Hùng

Xung đột giữa Mỹ và Iran đang ở giai đoạn căng thẳng và biến động từng giờ. Sau giai đoạn giao tranh quân sự trực tiếp, hai bên hiện đang trong trạng thái "ngừng bắn mong manh" xen lẫn các biện pháp phong tỏa kinh tế và đe dọa quân sự.

1. Lược thuật những diễn biến mới nhất tính đến ngày 22/04/2026:

- Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran (vốn dự kiến hết hạn vào ngày 22/04). Quyết định này được đưa ra sau nỗ lực trung gian hòa giải của Pakistan. Mục tiêu của việc gia hạn là tạo không gian cho các nhà lãnh đạo Iran xây dựng một "đề xuất thống nhất" nhằm chấm dứt xung đột lâu dài. Tuy nhiên, phía Iran vẫn chưa chính thức xác nhận việc đồng ý gia hạn này và cho biết đang cân nhắc các bước đi tiếp theo.

- Cuộc chiến trên biển vẫn đang diễn ra căng thẳng: Mỹ tiếp tục thực hiện phong tỏa đối với các cảng của Iran. Hải quân Mỹ đã chặn và kiểm soát nhiều tàu chở dầu của Iran ở các vùng biển quốc tế (như Ấn Độ Dương và Vịnh Bengal). Để đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz đối với các tàu thương mại. Iran khẳng định sẽ không mở lại tuyến đường này chừng nào Mỹ còn duy trì phong tỏa.

- Tại Iran đang có sự phân hóa trong nội bộ giới lãnh đạo (giữa phe chính phủ và lực lượng IRGC) về việc có nên tham gia vòng đàm phán hòa bình tiếp theo tại Pakistan hay không.

- Tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Trump khẳng định lệnh phong tỏa sẽ tiếp tục "toàn diện" cho đến khi đạt được thỏa thuận về hạt nhân và các vấn đề an ninh khu vực.

Tình hình hiện tại là một trạng thái "không hòa, không chiến”. Hai bên đang dùng các biện pháp gây áp lực tối đa trên biển và trên bàn đàm phán để giành lợi thế, trong khi nguy cơ bùng phát xung đột vũ trang quy mô lớn vẫn luôn chực chờ nếu các cuộc đối thoại tại Pakistan thất bại.

2. Thực Lực Các Bên:

- Iran còn các quân bài để duy trì thế lấp lửng này: Eo biển Hormuz (Luôn đe dọa giá dầu thế giới nhảy vọt) - Iran hiện đang ở trạng thái "quốc gia cận hạt nhân" (Họ chưa tuyên bố có bom, nhưng sở hữu đủ lượng uranium làm giàu ở mức 60% và kiến thức kỹ thuật để chế tạo vũ khí hạt nhân trong thời gian rất ngắn, chỉ tính bằng tuần). Họ lấp lửng gửi thông điệp: "Nếu Mỹ đánh sập hoàn toàn chế độ, chúng tôi sẽ không còn gì để mất và sẽ tiến thẳng tới việc sở hữu vũ khí hạt nhân để tự vệ." - Mạng lưới "ủy nhiệm" (proxy) của Iran bị suy yếu nhưng vẫn còn hoạt động. Iran còn Hỏa Tiễn và Drone (tình báo Mỹ ước tính Iran vẫn giữ được hơn 50% kho vũ khí tên lửa và drone).

- Mỹ đang triển khai chiến lược “Áp Lực Tối Đa” với thái độ cứng rắn và không khoan nhượng để đối phó với sự "bất nhất" của Iran (mà phía Mỹ cho là chiến thuật trì hoãn và sự phân hóa trong nội bộ lãnh đạo Tehran): Phong tỏa đường biển và Cắt đứt dòng tiền. Áp dụng chiến thuật "Không Khung Thời Gian" (đòn tâm lý chiến mới nhất của Tổng thống Trump). Đợi "đề xuất thống nhất" (Mỹ gây sức ép buộc Iran phải giải quyết mâu thuẫn nội bộ và đưa ra một văn bản hòa bình duy nhất, thay vì những phát ngôn mâu thuẫn giữa các phe phái tại Tehran). Đồng thời Mỹ sẵn sàng cho kịch bản “Oanh Kích thay cho Phong Tỏa"

Nhìn chung, Mỹ đang chơi bài ngửa với Iran: "Hoặc là các ông thay đổi hoàn toàn và ký một thỏa thuận mới do chúng tôi đưa ra, hoặc các ông sẽ bị bóp nghẹt về kinh tế cho đến khi sụp đổ." Mỹ đang ở thế chủ động về quân sự sau các đợt không kích, nên họ có thể kiên nhẫn chờ đợi Iran "tự vỡ" từ bên trong do áp lực kinh tế và sự phản đối của người dân nội địa thay vì dồn Iran vào thế đường cùng, họ có thể có những hành động liều lĩnh - chết cùng chết - mà hậu quả cho khu vực Trung Đông là vô cùng khủng khiếp.

Nhất Hùng