Chính Sách Đối Ngoại Thực Dụng

 

CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI THỰC DỤNG

Nhất Hùng

Trong diễn văn tối 1/4/2026, TT Donald Trump có nói: “Countries that rely on oil through the Hormuz Strait must take care of that passage - they must protect it. We will help, but they should take the lead. If they can’t get fuel and refuse to get involved, then we had to do it ourselves. My suggestion is simple: buy oil from the United States - we have plenty. And number two, build up some courage. Go to the strait, take it, protect it, use it for yourselves".

Câu nói mang đậm màu sắc thực dụng và quyết liệt trong chính sách đối ngoại, đặc biệt là về vấn đề an ninh năng lượng.

Tạm Dịch Tiếng Việt

"Các quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz phải có trách nhiệm với tuyến đường đó - họ phải bảo vệ nó. Chúng tôi sẽ giúp sức, nhưng họ nên là người dẫn đầu. Nếu họ không có được nhiên liệu mà lại từ chối tham gia bảo vệ, thì chúng tôi đã buộc phải tự mình làm điều đó. Đề nghị của tôi rất đơn giản: Một là hãy mua dầu từ Hoa Kỳ - chúng tôi có rất nhiều. Và hai là, hãy xây dựng lòng can đảm. Hãy đi tới eo biển đó, chiếm lấy nó, bảo vệ nó và sử dụng nó cho chính các bạn."

Câu nói này chứa đựng ba thông điệp cốt lõi:

- Chia sẻ gánh nặng: TT Trump khẳng định rằng kỷ nguyên mà Hoa Kỳ đơn phương gánh vác chi phí và rủi ro để bảo vệ các tuyến hàng hải quốc tế cho thế giới đã kết thúc. Nếu quốc gia nào hưởng lợi từ luồng giao thương đó, quốc gia đó phải chi trả hoặc góp quân phải chia sẻ gánh nặng với Hoa Kỳ.

- Có một sự chuyển hướng rõ rệt từ quân sự sang thương mại. Thay vì loay hoay bảo vệ vùng biển xa xôi để vận chuyển dầu của nước khác, TT Trump gợi ý một giải pháp "gọn nhẹ" hơn - Mua dầu trực tiếp từ Mỹ. Điều này vừa giúp Mỹ thu lợi, vừa giúp các nước kia giảm bớt rủi ro địa chính trị. Đây là quan điểm ưu tiên kinh tế phục vụ America First.

- Cụm từ "build up some courage" (xây dựng lòng can đảm) là một lời chỉ trích ngầm sự thụ động của các đồng minh hoặc các nước đối tác, thúc giục họ phải tự chủ động bảo vệ quyền lợi sát sườn của mình thay vì dựa dẫm vào "chiếc ô" an ninh của Mỹ.

Xét về góc độ địa chính trị và lịch sử, câu nói này phản ánh một sự thay đổi lớn trong tư duy chiến lược:

- Cách tiếp cận này phá vỡ các quy tắc ngoại giao truyền thống. Điều này cho thấy Hoa Kỳ không còn nói về "tự do hàng hải" như một lý tưởng chung của nhân loại, mà biến nó thành một dịch vụ có điều kiện. Nó thể hiện tính thực dụng cao độ trong cái nhìn của chính phủ Hoa Kỳ hiện tại.

- Câu nói này thể hiện và chỉ có thể được đưa ra khi Mỹ đã đạt được sự độc lập về năng lượng (nhờ cách mạng dầu đá phiến). Khi không còn quá phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông, Mỹ có vị thế để "mặc cả" hoặc thậm chí là đe dọa rút lui khỏi vai trò cảnh sát khu vực. TT Trump khẳng định sức mạnh năng lượng của Hoa Kỳ.

- Phát ngôn rằng, các nước khác "chiếm lấy và bảo vệ" (take it, protect it) một khu vực nhạy cảm như eo biển Hormuz tuy có vẻ công bằng về mặt kinh tế nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể dẫn đến chạy đua vũ trang hoặc xung đột trực diện giữa các cường quốc khu vực (như Iran và các nước láng giềng).

Đây là một lời tuyên bố về sự chấm dứt của chủ nghĩa đa phương miễn phí. Nó buộc các quốc gia khác phải chọn lựa - Hoặc tự trang bị sức mạnh quân sự, hoặc thay đổi đối tác thương mại, hoặc chấp nhận rủi ro khi nguồn cung bị gián đoạn.

Nhất Hùng