Một Liên Minh Quân Sự Mới?

 

MỘT LIÊN MINH QUÂN SỰ MỚI?

Nhất Hùng

NATO - liên minh quân sự thành công nhất lịch sử - đang đứng trước những rạn nứt nội bộ không còn là chuyện mới, nhưng nó đang là đề tài thời sự lớn nhất vào lúc này.

NATO được thành lập năm 1949 với mục tiêu chính là ngăn chặn Liên Xô. Khi đối trọng này sụp đổ năm 1991, NATO rơi vào cuộc khủng hoảng bản sắc.

- Năm 2003, Pháp và Đức phản đối kịch liệt việc Mỹ tấn công Iraq. Đây là vết nứt lớn đầu tiên khi các thành viên nòng cốt không đồng thuận về định nghĩa "mối đe dọa". Những phản đối này tạo nên sự chia rẽ sâu sắc của NATO

- Mỹ luôn phàn nàn rằng các nước châu Âu đang "đi nhờ xe". Mục tiêu chi 2% GDP cho quốc phòng mà NATO đề ra thường xuyên bị các nước như Đức, Ý khước từ trong nhiều thập kỷ. Đây là căn bệnh mạn tính về ngân sách.

- Tổng thống Pháp Macron, năm 2019 đã phát ngôn “NATO đã Hoại Não” để chỉ trích việc thiếu phối hợp chiến lược giữa các thành viên và việc Mỹ đơn phương rút quân khỏi Syria mà không hỏi ý kiến đồng minh. Ông cho rằng châu Âu cần "tự chủ chiến lược" thay vì dựa dẫm vào cái ô hạt nhân của Mỹ.

- Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên NATO nhưng lại mua hệ thống tên lửa S-400 của Nga và thường xuyên có những bước đi lạc nhịp với khối tại Trung Đông và Địa Trung Hải.

Tổng thống Donald Trump với chủ nghĩa America First đã phát ngôn - NATO “Không Cần Thiết” lập luận này không phải là không có cơ sở thực tế:

- Trọng tâm chiến lược của Mỹ đã thay đổi, đối thủ lớn nhất của Mỹ hiện nay là Trung Cộng tại Thái Bình Dương, không phải Nga tại Đại Tây Dương. NATO, với Hiến chương tập trung vào châu Âu, đang trở nên "lệch pha" với ưu tiên của Washington.

- Mỹ chịu gánh nặng kinh tế quá lớn, đóng góp khoảng 70% tổng chi tiêu quốc phòng của toàn khối. Trong khi đó, nhiều nước châu Âu giàu có lại dùng tiền đó để duy trì phúc lợi xã hội thay vì tăng cường khí tài.

- Mỹ lo ngại nhiều rủi ro vì Điều 5 (Phòng thủ tập thể) có thể khiến họ bị kéo vào một cuộc chiến tranh hạt nhân với Nga vì những tranh chấp biên giới của các nước Đông Âu.

Viễn cảnh Liên minh mới:

Đã có nhiều ý tưởng về một liên minh bao gồm chẳng hạn Ba Lan, Nhật Bản, Úc, Hàn Quốc thậm chí cả Ukraine... đây là một tầm nhìn về một cấu trúc an ninh linh hoạt hơn, tập trung vào những nước cùng chí hướng, có ý chí chiến đấu thay vì vị trí địa lý

- Ba Lan hiện đang xây dựng quân đội mạnh nhất châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc sở hữu công nghệ quân sự hàng đầu, Ukraine có kinh nghiệm thực chiến dày dạn nhất thế giới hiện nay.

Họ có chung mục tiêu, tất cả các nước này đều nằm ở "tiền tuyến" đối đầu với các cường quốc đối lập (Nga hoặc Trung Quốc). Họ có động lực sinh tồn cao hơn nhiều so với các nước Tây Âu yên bình.

Thay vì bộ máy quan liêu của 32 nước NATO, một liên minh nhỏ gồm các nước có ngân sách quốc phòng cao và tư duy quyết liệt sẽ giúp Mỹ phản ứng nhanh hơn và có tính linh hoạt hơn

Mô hình “LIÊN MINH MỚI” này có thể không phải là một tổ chức cứng nhắc mà là sự kết hợp của các thỏa thuận song phương và đa phương (như kiểu AUKUS hay Quad mở rộng).

Mỹ lãnh đạo, cung cấp ô hạt nhân và hậu cần toàn cầu.Ba Lan và Ukraine là lá chắn thép chặn đứng tầm ảnh hưởng của Nga tại châu Âu. Nhật, Hàn chặn đứng tầm ảnh hưởng của Trung Cộng và Triều Tiên tại Đông Á. Úc sẽ là căn cứ chiến lược và kiểm soát các tuyến hàng hải phía Nam. Mỹ sẽ là "chất keo" có thể gắn kết các khó khăn địa lý rời rạc này lại với nhau.

Việc Mỹ rời NATO có thể là một cú sốc địa chính trị lớn nhất thế kỷ 21. Một liên minh mới sẽ chuyển dịch trọng tâm thế giới từ Đại Tây Dương sang Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

NATO có thể không chết hẳn, nhưng nó đang dần biến đổi thành một "liên minh hai tốc độ": Một bên là những nước chỉ muốn hòa bình hình thức, và một bên là những nước sẵn sàng trang bị vũ khí để bảo vệ trật tự thế giới.

Nhất Hùng