Thất Bại Địa Chính Trị Của Nga Sau 4 Năm Xâm Lược Ukraina

 

THẤT BẠI ĐỊA CHÍNH TRỊ CỦA NGA SAU 4 NĂM XÂM LƯỢC UKRAINA

Nhất Hùng

Cuộc chiến tại Ukraina sau 4 năm đã trở thành "lực đẩy" mạnh mẽ làm thay đổi bàn cờ địa chính trị thế giới kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Từ một cường quốc muốn duy trì tầm ảnh hưởng đa phương, Nga nay đang phải đối mặt với thực tế bị "thu hẹp" không gian chiến lược ở nhiều khu vực trọng yếu.

Các hệ quả tính đến năm 2026:

1. Bắc Âu: với Phần Lan & Thụy Điển từ bỏ chính sách trung lập và gia nhập NATO, đây là thất bại chiến lược lớn nhất của Nga. Biển Baltic đã biến thành "cái ao nhà" của Liên minh này mà nay có thể gọi là HỒ NATO. Nga hiện phải đối mặt với đường biên giới trực tiếp với NATO dài thêm hơn 1.300 km. Các căn cứ quân sự của NATO hiện chỉ cách St. Petersburg vài giờ lái xe, buộc Nga phải phân tán một phần lực lượng quân sự từ Ukraine về phía Bắc để phòng thủ.

2. Trung Á: với các quốc gia Trung Á (Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan) đang thực hiện cuộc "ly hôn êm đềm" với tầm ảnh hưởng của Moscow, một hình thức Thoát Nga - Kazakhstan đã công khai từ chối hỗ trợ Nga lách trừng phạt và đang tìm cách xuất khẩu dầu mỏ qua biển Caspien thay vì đi qua lãnh thổ Nga. Bắc Kinh đã nhanh chóng lấp đầy khoảng trống quyền lực bằng các dự án hạ tầng khổng lồ. Vai trò "người bảo trợ an ninh" của Nga tại đây đã bị suy yếu nghiêm trọng sau khi Nga không thể can thiệp hiệu quả vào các xung đột cục bộ tại vùng Caucasus (như giữa Armenia và Azerbaijan).

3. Trung Đông: với Syria & Iran, để tập trung cho mặt trận Ukraine, Nga đã phải rút bớt quân và khí tài tinh nhuệ khỏi Syria. Điều này làm giảm ảnh hưởng của Moscow lên chính quyền Assad, tạo cơ hội cho Thổ Nhĩ Kỳ và lực lượng chống đối gia tăng quyền lực tại đây và kết cuộc là chính quyền Assad đã bị lật đổ. Nga đã mất hoàn toàn ảnh hưởng đối với Syria . Với Iran, mối quan hệ đã đảo chiều. Từ chỗ là "đàn anh", từ đồng minh đến phụ thuộc, Nga giờ đây phải dựa vào Iran để cung cấp drone (Shahed) và công nghệ tên lửa. Tuy nhiên, sự phụ thuộc này khiến Nga bị kéo vào vòng xoáy căng thẳng tại Trung Đông, làm xấu đi quan hệ với các quốc gia Ả Rập và Israel. Tháng 5/2025, Iran bị Israel và Mỹ đánh tơi tả, Nga chỉ biết giương mắt đứng nhìn. Nay, số phận Iran như chỉ mành treo chuông mà xem ra Nga cũng không làm gì được để cứu đồng minh “cốt lõi” của mình.

4. Mỹ Latinh với Venezuela & Cuba, các đồng minh truyền thống của Nga tại "vùng bụng" của Mỹ đang cảm thấy sức nóng. Nga không còn đủ nguồn lực tài chính để duy trì các khoản vay và hỗ trợ quân sự hào phóng cho Venezuela như trước. Đến đầu năm 2026, khi Nga tập trung toàn lực vào Ukraine, tầm ảnh hưởng của Moscow tại Caracas đã mất và nay thì coi như đã bỏ rơi. Còn Cuba, hòn đảo này vẫn duy trì quan hệ chính trị với Nga, nhưng sự hỗ trợ kinh tế thực tế từ Moscow đã bị thay thế phần lớn bởi hàng hóa và đầu tư từ Trung Cộng và Nga khó mà còn cưu mang Cuba trong lúc này nếu không muốn nói là cũng sẽ bỏ rơi như từng bỏ rơi Venezuela và Syria.

5. Hệ quả lớn nhất về địa chính trị là Nga đã chính thức trở thành "đối tác cấp dưới" (junior partner) trong liên minh với Trung Cộng. Nga cung cấp nguyên liệu thô rẻ mạt - Trung Cộng cung cấp công nghệ và hàng tiêu dùng. Họ thúc đẩy khối BRICS mở rộng để tạo ra một hệ thống tài chính và chính trị đối lập với Mỹ nhưng viễn ảnh đã trở nên mờ mịt khi chính Nga cũng đang xin Mỹ cho phép sử dụng USD cho một số loại thanh toán, nói một cách khác là chính Nga cũng thừa nhận sự thống trị của USD.

Có thể tóm lược: sau 4 năm, Nga đã đạt được mục tiêu kiểm soát thêm đất ở Ukraine, nhưng đổi lại là sự suy giảm ảnh hưởng ở hầu hết các khu vực còn lại trên thế giới. Nga không còn là một "siêu cường toàn cầu" có thể can thiệp khắp nơi mà đang dần trở thành một "cường quốc khu vực" bị vây hãm, phải dồn toàn bộ sinh lực vào một mặt trận duy nhất. Sự khởi chiến xâm lược Ukraina đã đẩy Nga xuống hạng cường quốc hạng hai, tự xác định không sánh tầm là đối thủ của Mỹ và tạo điều kiện cho Mỹ thâu tóm các vùng vẫn từng là vùng ảnh hưởng của Nga và khẳng định thêm VAI TRÒ BÁ CHỦ CỦA MỸ.

Nhất Hùng