Ukraina - Chiến Tranh & Hòa Bình

 

UKRAINA - CHIẾN TRANH & HÒA BÌNH

Nhất Hùng

Tính đến hôm nay, 11 tháng 2 năm 2026, chỉ còn vài ngày nữa, cuộc xung đột Nga - Ukraina đã bước sang năm thứ năm với những diễn biến phức tạp cả mặt trận quân sự lẫn ngoại giao.

1. Tình hình chiến trường (Tháng 2/2026)

Các cuộc giao tranh tại Pokrovsk đang bước vào giai đoạn quyết định. Nga gia tăng sức ép bằng bộ binh và bom dẫn đường tầm xa, nỗ lực chiếm đóng đầu mối giao thông chiến lược này của tỉnh Donetsk. Chiến sự diễn ra trong điều kiện thời tiết cực đoan. Nhiệt độ tại Kiev và các vùng lân cận có lúc giảm sâu xuống -19°C đến -26°C. Nga tiếp tục chiến dịch không kích diện rộng vào hệ thống năng lượng của Ukraina. Tại Kiev, tình trạng thiếu điện trầm trọng khiến người dân đôi khi chỉ có điện 2 giờ mỗi ngày. Ngược lại, Ukraina cũng đẩy mạnh tấn công UAV vào các kho dầu và trung tâm hậu cần nằm sâu trong lãnh thổ Nga.

Theo các báo cáo từ NATO và giới quan sát quốc tế tính đến đầu năm 2026, tổng thương vong của cả hai bên ước tính đã vượt con số 1,5 - 1,8 triệu người (bao gồm cả tử trận và bị thương).

2. Ngoại giao & Đàm phán

-Chính quyền Tổng thống Mỹ (Donald Trump) đang gây sức ép lớn để cả hai bên ngồi vào bàn đàm phán. Đã có thông tin về việc Mỹ đưa ra "hạn chót" vào tháng 6/2026 để đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột.

Nga và Ukraina đã có các vòng đàm phán cấp cao tại Abu Dhabi, UAE với sự trung gian của Mỹ. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất vẫn là vấn đề lãnh thổ (vùng Donbas) và các điều kiện về an ninh. Một điểm sáng hiếm hoi là hai bên vừa thực hiện một đợt trao đổi tù binh quy mô lớn vào đầu tháng 2 này (khoảng hơn 300 người).

3. Tổng thống Zelenskyy tuyên bố sẽ mở 10 trung tâm xuất khẩu vũ khí tại châu Âu và khởi động dây chuyền sản xuất UAV ngay tại Đức để giảm bớt sự phụ thuộc vào viện trợ trực tiếp. Dù chịu áp lực tổ chức bầu cử để tăng tính chính danh trong đàm phán, phía Ukraina vẫn khẳng định chưa thể tổ chức bầu cử quốc gia khi tình trạng thiết quân luật chưa được gỡ bỏ.

Cuộc chiến đang ở giai đoạn "giằng co tiêu hao" cực độ. Cả hai bên đều đang chịu tổn thất lớn về nguồn lực nhưng vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về các điều khoản hòa bình cốt lõi.

NHỮNG CÁI ĐƯỢC VÀ MẤT CỦA CẢ HAI SAU BỐN NĂM

1. Đối với Nga

Cái "Được": Kiểm soát khoảng 20% diện tích Ukraine (bao gồm Crimea, phần lớn Donbas và các hành lang trên bộ nối đến bán đảo).

Cái "Mất": Ước tính Nga chịu tổn thất khoảng 1,2 triệu thương vong (trong đó khoảng 325.000 người tử trận) - Mất hơn 24.000 phương tiện quân sự, bao gồm gần 14.000 xe tăng và bọc thép. Hạm đội Biển Đen chịu thiệt hại nặng nề - NATO mở rộng, kết nạp thêm Thụy Điển, Phần Lan, biên giới với NATO dài gấp đôi (một cái mất Địa Chính Trị có tính chiến lược) - Mất hoàn toàn thị trường năng lượng béo bở tại châu Âu.

2. Đối với Ukraine

Cái "Được": Ukraine đã thể hiện sức kháng cự anh hùng và kinh ngạc dù cái giá phải trả cho sự tồn vong là vô cùng đắt. Sự đoàn kết quốc gia đạt mức cao nhất lịch sử, quân đội trở thành một trong những lực lượng thiện chiến nhất châu Âu. Được phương Tây cam kết hỗ trợ dài hạn (vừa được EU duyệt khoản vay 90 tỷ Euro đầu năm 2026) và tiến gần hơn tới tư cách thành viên EU. Làm chủ công nghệ drone và các vũ khí tầm xa, có thể tấn công sâu vào lãnh thổ Nga (như các vụ đánh phá kho dầu Volgograd gần đây).

Cái "Mất": Tổng thiệt hại ước tính lên tới 800 tỷ USD - GDP sụt giảm hơn 21% so với trước chiến tranh - 60% hạ tầng năng lượng (đặc biệt tại Kyiv) bị hư hại. Khoảng 500.000 - 600.000 thương vong quân sự. Hàng triệu người phải tản cư, đối mặt với cuộc khủng hoảng dân số nghiêm trọng. Các thành phố công nghiệp quan trọng ở phía Đông và các cảng biển phía Nam vẫn đang bị chiếm đóng hoặc bị phong tỏa.

NHỮNG KỊCH BẢN CÓ THỂ XẢY RA:

Tính đến thời điểm này và dựa trên tình hình thực tế của các vòng đàm phán mới nhất (như tại Abu Dhabi vừa qua), có 3 kịch bản chính thường được nêu ra:

1. Kịch bản "Xung đột đóng băng" (Mô hình Triều Tiên). Đây hiện là kịch bản có xác suất cao nhất.

- Hai bên ký một thỏa thuận ngừng bắn nhưng không có hiệp định hòa bình chính thức. Một đường ranh giới quân sự sẽ được thiết lập (tương tự vĩ tuyến 38).

- Nga tiếp tục kiểm soát các vùng đã chiếm đóng; Ukraine không công nhận mất đất về mặt pháp lý nhưng chấp nhận ngừng các hoạt động quân sự để đổi lấy hòa bình. Ukraine có thể nhận được các đảm bảo an ninh từ phương Tây (nhưng không nhất thiết là thành viên NATO ngay lập tức).

2. Kịch bản "Hòa bình dựa trên nhượng bộ" (Sức ép từ Mỹ)

Dưới sự thúc đẩy mạnh mẽ của chính quyền Trump - áp lực lên Ukraine bằng cách đe dọa cắt viện trợ - đồng thời gây áp lực lên Nga bằng các biện pháp trừng phạt kinh tế mới hoặc đe dọa tăng cường vũ khí cho Kyiv - một thỏa thuận có thể được ép buộc thực hiện.

Ukraine có thể phải chấp nhận một thực tế đau đớn là mất vùng Donbas và Crimea để đổi lấy việc giữ vững phần còn lại của đất nước và gia nhập EU. Một khu vực phi quân sự (DMZ) do quốc tế giám sát có thể được thiết lập.

3. Kịch bản "Chiến tranh tiêu hao kéo dài" (Không có hồi kết)

Nếu các vòng đàm phán tại Miami hay UAE sắp tới thất bại do mâu thuẫn cốt lõi từ cả hai phía - Nga kiên quyết đòi toàn bộ 4 tỉnh đã sáp nhập (bao gồm cả những phần họ chưa kiểm soát), trong khi Ukraine kiên quyết không nhượng bộ lãnh thổ - Cuộc chiến sẽ tiếp diễn dưới dạng các trận đánh cục bộ và tấn công tầm xa bằng drone hoặc missile. Cả hai quốc gia sẽ dần suy kiệt về dân số và kinh tế cho đến khi một trong hai bên sụp đổ từ bên trong.

Đến lúc này có thể khẳng định, không bên nào giành chiến thắng tuyệt đối (kiểu Nga chiếm toàn bộ Ukraine hoặc Ukraine lấy lại toàn bộ đất đai kể cả Crimea). Kết thúc khả thi nhất là một sự thỏa hiệp không hoàn hảo, nơi cả hai bên đều không hài lòng nhưng không còn đủ nguồn lực để tiếp tục chiến tranh.

Nhất Hùng