Biến Động Lớn Tại Mỹ: Tiểu Bang North Carolina Chính Thức Nộp Đơn Kiện VinFast, Đòi Lại "Đất Vàng "!

 

BIẾN ĐỘNG LỚN TẠI MỸ: TIỂU BANG NORTH CAROLINA CHÍNH THỨC NỘP ĐƠN KIỆN VINFAST, ĐÒI LẠI "ĐẤT VÀNG"!

TIẾNGQUÊHƯƠNG

Người xưa có câu "Nói lời phải giữ lấy lời, đừng như con bướm đậu rồi lại bay", trong kinh doanh quốc tế, chữ tín và cam kết tiến độ lại càng là sợi dây sinh mệnh của bất kỳ doanh nghiệp nào. 

Mới đây,một cơn bão pháp lý dữ dội đã đổ ập xuống tham vọng toàn cầu của hãng xe điện hàng đầu CS Việt Nam. 

Vào ngày 21 Tháng 5 năm 2026, tiểu bang North Carolina (Mỹ) đã chính thức nộp đơn kiện VinFast lên Tòa Thượng Thẩm

 North Carolina ở Wake County. 

Động thái pháp lý cứng rắn này diễn ra sau khi chính quyền tiểu bang cáo buộc VinFast vi phạm nghiêm trọng thỏa 

thuận đôi bên khi không thực hiện đúng cam kết xây dựng nhà máy sản xuất xe hơi tại Chatham County, đồng thời tiểu 

bang đang ráo riết thực hiện các thủ tục để thu hồi lại toàn bộ miếng đất khổng lồ này. 

Người đứng đơn kiện không ai khác chính là ông Jeff Jackson – Bộ trưởng Tư pháp tiểu bang, thay mặt cho Bộ Thương Mại 

North Carolina.

Bảo vệ tiền thuế của dân và tuyên bố đanh thép từ chính 

giới Mỹ

Ngay sau khi đơn kiện được đệ trình, Văn Phòng Bộ Tư Pháp North Carolina đã phát đi một tuyên bố vô cùng đanh thép nhằm minh bạch hóa hành động của mình trước công luận: 

“Hôm nay, Bộ Trưởng Tư Pháp Jeff Jackson, thay mặt Bộ Thương Mại tiểu bang, nộp đơn kiện VinFast, tố cáo công ty này vi phạm thỏa thuận với tiểu bang trong việc phát triển một cơ sở sản xuất xe điện và bình điện tại Chatham County. 

Qua đơn kiện, tiểu bang North Carolina đang thực hiện quyền được quy định trong thỏa thuận, nhằm lấy lại tài sản, từ đó, bảo vệ đầu tư của người dân đóng thuế trong lúc giữ miếng đất này cho các cơ hội phát triển kinh tế khác.”

 Đi sâu vào chi tiết, ông Jeff Jackson được trích lời nói một cách trực diện và không né tránh: 

“VinFast đồng ý xây một nhà máy và tạo việc làm cho cư dân North Carolina – nhưng họ không làm cả hai. 

Khi North Carolina đạt thỏa thuận, chúng tôi thực hiện các biện pháp bảo vệ cho người nộp thuế. 

Khi VinFast không thực hiện thỏa thuận, chúng tôi sử dụng các biện pháp để dùng miếng đất này tìm một dự án khác có thể tạo ra việc làm.”

Sự việc không dừng lại ở góc độ một vụ kiện thương mại thông thường mà đã trở thành tâm điểm chính trị của tiểu bang. 

Thống Đốc Josh Stein cũng lập tức lên tiếng tiếp lời nhằm khẳng định quyết tâm bảo vệ quyền lợi công cộng: 

“North Carolina sẽ luôn luôn cạnh tranh mạnh mẽ để có đầu tư và việc làm, nhưng chúng tôi cũng bảo vệ người dân đóng 

thuế bằng cách đòi hỏi công ty phải thực hiện lời hứa trong toàn bộ thỏa thuận. 

VinFast đã không thực hiện cam kết của mình. Hành động của ngày hôm nay là bảo vệ người dân đóng thuế và lấy lại 

khu đất khổng lồ ở Chatham County để đưa trở lại thị trường nhằm ủng hộ các công việc sản xuất trả lương cao trong 

tương lai.” 

Đồng quan điểm đó, ông Lee Lilley – Bộ trưởng Thương mại North Carolina cũng nhấn mạnh về nguyên tắc "Bánh ít trao đi, bánh quy trao lại", mọi ưu đãi từ chính phủ đều phải đi kèm

 hiệu quả thực tế: “Chiến lược phát triển kinh tế của North Carolina được xây dựng dựa trên các quan hệ đối tác mạnh mẽ và các thỏa thuận dựa trên hiệu quả thực hiện, được thiết kế nhằm bảo vệ lợi ích công cộng. 

Trong khi vẫn cam kết hỗ trợ các dự án và tăng trưởng dài hạn, chúng tôi cũng có trách nhiệm bảo đảm các nghĩa vụ hợp đồng gắn với các ưu đãi được trợ giúp bằng tiền thuế phải được thực hiện đầy đủ.”

Nhìn lại  dự án tỷ đô và những điều khoản "thòng lọng"

Để hiểu vì sao chính quyền North Carolina lại có phản ứng quyết liệt đến vậy, chúng ta cần lật lại dòng thời gian về năm 2022, thời điểm mối lương duyên này bắt đầu trong tiếng kèn trống rộn ràng. 

Khi đó, Ủy Ban Đầu Tư Kinh Tế tiểu bang đã hào phóng trao cho VinFast một khoản tài trợ khổng lồ với mục tiêu : tạo ra 7,500 việc làm cho người bản xứ và đầu tư hơn $3 tỷ vào một cơ sở sản xuất xe điện quy mô lớn tại Chatham County. 

Không dừng lại ở đó, Quốc Hội North Carolina còn phê duyệt phân bổ thêm $450 triệu từ ngân sách để  trợ giúp chuẩn bị mặt bằng,  hệ thống giao thông và hạ tầng cấp thoát nước xung quanh dự án. 

Tuy nhiên, "Đồng tiền đi liền khúc ruột", đi kèm với những ưu đãi trải thảm đỏ này là những điều khoản ràng buộc pháp lý 

chặt chẽ được Bộ Thương Mại thiết lập. 

Thỏa thuận quy định rõ VinFast sẽ phải hoàn trả một phần kinh phí chuẩn bị mặt bằng nếu các điều khoản cụ thể không đáp ứng, đồng thời trao hẳn cho tiểu bang quyền tiếpquản khu dự án nếu công ty không đạt được các cột mốc quan trọng. 

Theo lộ trình đã ký kết, hãng xe điện CSVN bắt buộc phải hoàn thành các hạng mục xây dựng, đưa cơ sở đi vào hoạt động trước Tháng 7, 2026 và tạo ra ít nhất 1,750 việc làm vào 

cuối năm đó.

Hiện thực phũ phàng, sự trì hoãn và cuộc chiến pháp lý ngã ngũ

Trái với những kỳ vọng ban đầu về một công trường nhộn nhịp, thực tế lại diễn ra theo kịch bản "Đầu voi đuôi chuột". 

Đúng là vào năm 2023, VinFast đã tiến hành san lấp mặt bằng, với toàn bộ chi phí đều được tiểu bang trợ giúp trả để 

địa điểm sẵn sàng cho việc xây dựng đại quy mô. 

Thế nhưng kể từ sau cột mốc đó, mọi hoạt động gần như rơi vào trạng thái đóng băng và VinFast liên tục không đáp ứng 

được các nghĩa vụ cốt lõi gắn liền với dự án lớn này. 

Đỉnh điểm của sự thất vọng là khi phía công ty công khai thừa nhận rằng họ không kỳ vọng cơ sở này sẽ đi vào hoạt động trước ít nhất là năm 2028 – tức là chậm trễ tới hai năm so với tiến độ vàng đã cam kết trong hợp đồng.

Nhận thấy những dấu hiệu rủi ro rõ rệt cho khoản tiền thuế của nhân dân, Bộ Tư PhápNorth Carolina đã chủ động phát thông báo cảnh báo cho VinFast từ Tháng Giêng năm nay, khẳng định công ty đã vi phạm thỏathuận và tiểu bang sẽ thực hiện quyền tiếp quản khu đất. 

Đáp lại động thái này, VinFast đưa ra lập luận bảo vệ mình khi cho rằng họ đã đáp ứng các thời hạn xây dựng ban đầu và 

vẫn sẽ mở cửa cơ sở theo tiến độ mới bị trì hoãn vào năm 2028. 

Tuy nhiên, "Quá tam ba bận", Bộ Tư phápNorth Carolina quyết định không chờ đợi thêm nữa. 

Vụ kiện hôm Thứ Năm chính là câu trả lời dứt khoát nhằm bảo vệ tối đa các khoản đầu tư của người nộp thuế và thực thi 

đến cùng các cam kết pháp lý. 

Trận chiến vương quyền trên đất Mỹ này chắc chắn sẽ còn tốn nhiều giấy mực của báo giới trong thời gian tới.

(Thank You to Gibbs )