Tổng Thống Mỹ Muốn "Giải Quyết Dứt Điểm" Cuba?

 

Cựu chủ tịch Cuba Raul Castro và chủ tịch Miguel Diaz-Canel trong Ngày Quốc tế Lao động ở La Habana, Cuba, ngày 01/05/2019. REUTERS - Alexandre Meneghini

TỔNG THỐNG MỸ MUỐN 'GIẢI QUYẾT DỨT ĐIỂM" CUBA?

Thanh Hà

Sau Venezuela và Iran, phải chăng Cuba là mục tiêu sắp tới mà Hoa Kỳ muốn nhắm tới khi báo trước chế độ La Habana nên bắt đầu đếm ngược thời gian là vừa ? Tình báo Mỹ cho rằng Cuba đã trang bị 300 drone quân sự cho kế hoạch tấn công các căn cứ hải quân Mỹ tại vịnh Guantanamo, nhắm vào các lợi ích của Hoa Kỳ.

Cựu chủ tịch Cuba Raul Castro và chủ tịch Miguel Diaz-Canel trong Ngày Quốc tế Lao động ở La Habana, Cuba, ngày 01/05/2019. REUTERS - Alexandre Meneghini

Donald Trump muốn lịch sử ghi nhớ ông là người giải phóng nhân dân Cuba khỏi ách cai trị của gia đình Castro và biến hòn đảo này thành một quốc gia thân thiện với Mỹ.

Bằng nhiều cách, Hoa Kỳ đang gia tăng sức ép với Cuba, gần đây nhất là với việc truy tố ông Raul Castro, nhân vật có uy tín nhất đối với công luận Cuba, một nhà cách mạng và cũng là cựu chủ tịch nước, nguyên lãnh đạo đảng Cộng Sản.

Giới quan sát bình luận với quyết định truy tố ông Raul Castro, tổng thống Hoa Kỳ dường như đang muốn đưa cựu lãnh đạo Cuba, nay đã 94 tuổi, về Mỹ như tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hồi tháng 1/2026. Nhà Trắng một lần nữa sử dụng công cụ pháp luật cho mục tiêu chính trị. Washington cũng đang lập luận rằng Cuba là mối đe dọa đối với « an ninh quốc gia », bởi La Habana được Nga và Trung Quốc yểm trợ, bởi đảng cầm quyền đã hoàn toàn thất bại trong nhiệm vụ điều hành đất nước, bởi vẫn còn làn sóng người tị nạn Cuba muốn định cư tại Hoa Kỳ.

Về mặt quân sự, các chuyến bay trinh sát của Mỹ trên không phận Cuba đang gia tăng. Mỹ cũng để ngỏ khả năng điều hàng không mẫu hạm đến gần cửa ngõ Cuba, khiến giới phân tích cho rằng Lầu Năm Góc đang cân nhắc nhiều phương án để can thiệp bằng vũ lực, như ghi nhận của tuần báo The Economist.

Nhưng cùng lúc, siêu cường quân sự số một thế giới dường như cũng đang do dự, thậm chí áp dụng cùng lúc chính sách « cây gậy và củ cà rốt » : vừa chặn các chuyến hàng nhiên liệu tới Cuba và gây áp lực buộc các nước trong khu vực cắt nguồn ngoại tệ cho đảo quốc này, vừa gửi phái đoàn đàm phán đến La Habana với hứa hẹn trợ giúp 100 triệu đô la để Cuba vượt qua khủng hoảng. Chưa chắc Donald Trump muốn đưa quân vào Cuba.

Về phần ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người gốc Cuba thành đạt tại Hoa Kỳ, lại kêu gọi người dân Cuba nắm bắt cơ hội để hòn đảo này thoát khỏi ách cai trị của gia đình Castro từ năm 1959. Cũng Washington đã ban hành lệnh trừng phạt nhắm vào tập đoàn do quân đội Cuba kiểm soát GAESA, chi phối đến 70 % kinh tế của hòn đảo này. Ngoại trưởng Rubio gọi đấy là « doanh nghiệp gia đình » của nhiều thế thệ dòng họ Castro, là « trái tim của chế độ cộng sản tham ô và cướp bóc tại Cuba ».

Giám đốc cơ quan tình báo Mỹ CIA John Ratcliffe tại thủ đô La Habana đã tuyên bố Cuba không còn nhiều thời gian để thực hiện « những thay đổi căn bản ». Vấn đề đặt ra là rõ ràng kịch bản Venezuela không thể được lập lại. Khả năng cựu chủ tịch Raul Castro bị còng tay dẫn độ về Mỹ như Maduro trong mắt giới phân tích là hoàn toàn không thể xảy ra. Ngay cả trường hợp thay đổi chế độ ở La Habana, Mỹ có thể trông cậy vào ai để thay thế đương kim chủ tịch Miguel Diaz Canel, như đã tìm được một cứu tinh ở Venezuela với phó tổng thống Rodriguez ?

Mỹ cũng khó viện cớ Cuba có vũ khí đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia của siêu cường số một thế giới để lật đổ chế độ Cộng Sản như đã từng làm hồi năm 2003 khi can thiệp quân sự vào Irak, lật đổ tổng thống Saddam Hussein. Chỉ biết rằng hiện tại, 5 tháng trước bầu cử giữa kỳ tại Hoa Kỳ, chính quyền Trump và đảng Cộng Hòa đang muốn khơi lại tinh thần chống Castro để tranh thủ tối đa lá phiếu của cử tri Mỹ gốc Cuba. Trong nước cờ này, ngoại trưởng Marco Rubio là lá chủ bài tốt nhất trong mắt Donald Trump. Cũng vì bầu cử giữa kỳ sắp tới mà Nhà Trắng cần khuấy lên vấn đề Cuba để đánh lạc hướng công luận vào lúc mà Mỹ đang sa lầy ở Trung Đông từ khi cùng với Israel khai chiến với Iran.

Có điều, trong khi trên mảnh đất tự do Hoa Kỳ, ngoại trưởng Marco Rubio, cùng gia đình từ Cuba đến Mỹ lập nghiệp, kêu gọi người dân Cuba chấm dứt với doanh nghiệp gia đình Castro, đưa đất nước thoát khỏi một chế độ  « cướp bóc và tham ô », thì tại Washington, bộ Tư Pháp Mỹ thông báo sẽ vĩnh viễn không truy tố tổng thống Donald Trump, gia đình và các doanh nghiệp của ông về những khoản thuế tiềm ẩn chưa nộp cho các cơ quan chức năng. Một nhà quan sát bình luận : Nếu La Habana có một « doanh nghiệp gia đình trong tay nhà Castro », thì Hoa Kỳ cũng có một tổ chức mang tên Trump Organization.

Không ai dám đoán trước chính quyền Trump đang tính toán những gì với Cuba. Chỉ biết rằng Washington nay xem Tây bán cầu là vùng chiến lược ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Mỹ và hiện tại Nhà Trắng chủ trương bóp ngạt kinh tế hòn đảo này để từng bước đạt được những mục tiêu mong muốn. 

Thanh Hà