Đại Diện Chính Quyền Greenland Sẽ Tham Gia Cuộc Họp Giữa Mỹ Và Đan Mạch

 

ĐẠI DIỆN CHÍNH QUYỀN GREENLAND SẼ THAM GIA CUỘC HỌP GIỮA MỸ VÀ ĐAN MẠCH

HungThe chia sẻ

Quan chức phụ trách đối ngoại của Greenland cho biết cuộc họp được tổ chức theo đề nghị của phía Greenland, đồng thời bày tỏ kỳ vọng đối thoại sẽ góp phần bình thường hóa quan hệ với Mỹ.

Ngày 7/1, quan chức phụ trách đối ngoại của Greenland, bà Vivian Motzfeldt, xác nhận đại diện của chính quyền Greenland sẽ tham gia cuộc họp giữa Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và các quan chức Đan

 Mạch vào tuần tới, sau khi Mỹ đưa ra các tuyên bố liên quan tới hòn đảo Bắc Cực này.

Trả lời phỏng vấn của Đài Phát thanh công cộng Đan Mạch DR, bà Motzfeldt cho biết cuộc họp được tổ chức theo đề nghị của phía Greenland, đồng thời bày tỏ kỳ vọng đối thoại sẽ góp phần bình thường hóa quan hệ với Mỹ. 

Bà nhấn mạnh hợp tác an ninh Bắc Cực là lợi ích chung của cả Greenland và Washington.

Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ D. Trump đã tuyên bố về khả năng mua lại Greenland, đồng thời khẳng định ưu tiên giải pháp ngoại giao.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen hôm 6/1 cho rằng cuộc gặp với người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ sẽ giúp “làm rõ một số hiểu lầm." 

Ông bác bỏ tuyên bố của TT Trump rằng Copenhagen đã sao nhãng an ninh tại Bắc Cực.

Trong năm qua, Copenhagen đã đầu tư mạnh cho an ninh, phân bổ khoảng 90 tỷ kroner (khoảng 14 tỷ USD).

Theo tờ Wall Street Journal, Ngoại trưởng Mỹ Rubio từng nói với các nghị sĩ rằng phương án ưu tiên của Tổng thống Trump là mua Greenland từ Đan Mạch.

Ông lưu ý những tuyên bố gần đây của chính quyền Washington liên quan tới Greenland không báo hiệu một chiến dịch quân sự và mục tiêu được nêu ra là tìm kiếm các phương án hợp tác, trong đó có khả năng mua lại vùng lãnh thổ này từ Đan Mạch theo các thỏa thuận song phương.

Căn cứ không gian Pituffik của Mỹ ở Greenland. Ảnh: Reuters

Ý tưởng từ Đan Mạch mà Tổng thống Donald Trump đưa ra hồi tháng trước khiến nhiều nhà phân tích cho rằng đó là vì Mỹ đang lo ngại về vai trò ngày càng gia tăng của Trung Quốc, sự cạnh tranh quyết liệt của Nga và sự phân chia chính trị ở Bắc Cực.

Ngoài Trung Quốc, bàn cờ địa chính trị vùng Bắc cực còn có Nga - quốc gia đã có sự hiện diện vững chắc ở đây từ lâu và không ngừng phát triển thêm.

Sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc

Trong những năm qua, chính quyền các vùng tự trị của Đan Mạch như Greenland và quần đảo Faroe đều ngày càng ngả theo Trung Quốc vì các thỏa thuận thương mại. 

Đây là một yếu tố quan trọng khi Trung Quốc ngày càng gia tăng ảnh hưởng chiến lược ở khu vực sân sau chung của châu Âu, Bắc Mỹ và Nga.

Năm 2017, Greenland tỏ ra quan tâm tới việc để một công ty nhà nước Trung Quốc xây dựng 2 phi trường, Thủ hiến của hòn đảo này đã bay tới Bắc Kinh để kêu gọi hỗ trợ tài chính. 

Khi đó, chính quyền Đan Mạch mới vào cuộc, dưới sức ép của Mỹ,và miễn cưỡng đồng ý cung cấp tài chính cho các dự án ở Greenland từ ngân sách quốc gia

Hồi tháng 1-2025, trong bối cảnh lãnh đạo Chính phủ Mỹ công khai ý định muốn sở hữu Greenland, Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Duma quốc gia, Hạ viện Nga Andrei Kartapolov đã trả lời Hãng tin RIA Novosti rằng trong tương lai Mỹ có thể tấn công quân sự Nga từ đảo băng này. 

Còn người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov thì khẳng định Nga có lợi ích quốc gia chiến lược ở Bắc cực và sẽ tiếp tục hiện diện. 

Ở thời điểm hiện tại, Nga cũng là quốc gia có lợi thế về phương tiện hàng hải cả tàu nổi lẫn tàu ngầm để tăng cường sự hiện diện tại khu vực có điều kiện thời tiết khắc nghiệt này.

Trong hai thập kỷ qua, Nga đã xây dựng năng lực quân sự dọc theo bờ biển dài của  Greenland về phía Bắc Băng Dương, tăng cường hiện diện ở Bắc Cực.

Moscow cũng đã chế tạo hàng loạt tàu phá băng khủng chạy bằng năng lượng hạt nhân, cũng như điều động nhiều tàu chiến và tàu ngầm hạt nhân hoạt động trong khu vực. 

Các tàu ngầm đã xé lớp băng dày khoảng 1,5m, nổi lên tại Bắc Cực.  Ảnh: BQP Nga.

Nga đồng thời đã mở rộng việc tìm kiếm dầu khí trong khu vực và do đó đã đi đầu trong cuộc chạy đua giành quyền tiếp cận các nguồn tài nguyên dưới lòng đất ở một khu vực trên thế giới mà cách đây vài năm còn chìm dưới lớp băng dày vĩnh cửu và không thể tiếp cận quanh năm.

Greenland từ lâu đã được coi là chìa khóa cho lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ, đặc biệt là trong nỗ lực đẩy lùi một cuộc tấn công tiềm tàng mà Mỹ lo ngại từ Nga. 

Nhưng theo một cựu cố vấn cấp cao của ông Donald Trump, trong nhiệm kỳ đầu tiên, các quan chức an ninh quốc gia của ông còn đặc biệt lo ngại về các hoạt động của Trung Quốc ở Bắc Cực, và cho đó là một mối đe dọa lớn 

Hợp tác quân sự giữa Trung Quốc và Nga ở Bắc Cực mới chỉ phát triển trong 5 năm qua. 

Trung Quốc và Nga thường xuyên tiến hành các cuộc tuần tra chung trên không ở đó, và vào tháng 10, Lực lượng bảo vệ bờ biển Trung Quốc tuyên bố họ đã lần đầu tiến vào vùng biển Bắc Băng Dương cùng với người Nga.

 Ngủ Giác Đài đã cảnh báo trong chiến lược Bắc Cực vào tháng 7 năm ngoái rằng sự hợp tác này có "khả năng thay đổi bức tranh ổn định của Bắc Cực".

Nếu một cuộc trưng cầu ý dân về độc lập được tổ chức và Quốc hội Đan Mạch phê chuẩn, các cuộc thương lượng mới có thể bắt đầu. 

Trong chuyến thăm Nuuk hồi tháng 3/2025, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance bày tỏ hy vọng rằng một Greenland độc lập sẽ “lựa chọn hợp tác với Mỹ”.

Chính quyền liên minh gồm 4 đảng hiện nay tại Greenland nhiều lần nhấn mạnh rằng hòn đảo thuộc về người dân Greenland. 

Đảng Naleraq đối lập – về nhì trong cuộc bầu cử năm 2025 – cũng ủng hộ độc lập nhưng tỏ ra cởi mở hơn trong việc đối thoại với Mỹ. 

Lãnh đạo đảng này, ông Pele Broberg, nói rằng ông không lo ngại trước các tuyên bố gần đây của ông Donald Trump và tin rằng Mỹ sẽ bảo vệ một Greenland độc lập.

“Hơn nữa, Mỹ không thể làm bất kỳ điều gì với chúng tôi mà Đan Mạch chưa từng làm”, ông Broberg nói trong một phát biểu mới đây.

Ký thỏa thuận “liên kết tự do”

Theo báo cáo, các quan chức Mỹ đã nhiều tháng nghiên cứu khả năng ký một thỏa thuận “liên kết tự do” (COFA), tương tự mô hình Washington đang áp dụng với một số quốc gia nhỏ ở Nam Thái Bình 

Dương như Quần đảo Marshall.

Theo dạng thỏa thuận này, quốc gia nhỏ vẫn giữ độc lập, được Mỹ bảo đảm an ninh và được hưởng lợi từ các ưu đãi thương mại, trong khi quân đội Mỹ có quyền hiện diện và hoạt động gần như không hạn chế tại khu vực có vị trí chiến lược.

Nhiều chuyên gia đánh giá đây có thể là kịch bản khả thi nhất về dài hạn. 

Sau khi tổ chức trưng cầu ý dân,các lãnh đạo Greenland có thể coi COFA hoặc một thỏa thuận song phương tương tự là cách thức dung hòa giữa mục tiêu độc lập và lợi ích kinh tế.

Tận dụng các hiệp ước hiện có

Một trong những điểm gây chú ý trong căng thẳng xuyên Đại Tây Dương lần này là việc Mỹ vốn đã có quyền tiếp cận quân sự rộng rãi tại Greenland và trên thực tế có thể mở rộng hơn nữa.

Copenhagen nhiều lần bày tỏ sẵn sàng để Mỹ mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland, vốn hiện chủ yếu tập trung ở căn cứ không gian Pituffik phía Bắc, nơi khoảng 500 nhân sự đang làm nhiệm vụ.

Ngoài ra, một thỏa thuận khác ký tháng 12/2023 và có hiệu lực từ năm ngoái cho phép Mỹ tiếp cận không hạn chế các căn cứ không quân của Đan Mạch và triển khai hoạt động quân sự tại và từ lãnh thổ nước này. 

Mỹ cũng đã ký các thỏa thuận tương tự với Thụy Điển, Phần Lan và Na Uy.

Ngày 7/1, Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte cho biết Greenland hoàn toàn để ngỏ cho khả năng triển khai thêm quân nhân Mỹ

 

Phát biểu với CNN, khi được hỏi về khả năng thuyết phục Mỹ lựa chọn hợp tác thay vì thôn tính Greenland, ông Rutte nhấn mạnh NATO và các đồng minh cóchung lập trường liên quan tới Greenland,

 đồng thời khẳng định Mỹ có sự can dự “chính đáng.”

Theo ông, việc thảo luận về khả năng triển khai thêm binh sỹ Mỹ tại Greenland là hoàn toàn cởi mở và các thỏa thuận liên quan đã tồn tại.

Greenland nằm ở vị trí chiến lược giữa Bắc Mỹ và châu Âu, và là nơi đi qua của các tuyến đường biển mới sẽ được mở ra ở Bắc Cực . 

Ngoài ra, Greenland cũng nằm trên tuyến đường ngắn nhất cho tên lửa giữa Nga và Mỹ.

Trước đó, hôm 4/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu với tạp chí Atlantic rằng Mỹ cần Greenland vì hòn đảo thuộc Đan Mạch này bị cho là đang bị bao quanh bởi các tàu của Trung Quốc và Nga.

HungThe chia sẻ