Những Tác Động Của Sự Kiện Venezuela Đối Với Nền Kinh Tế Cuba

 

NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA SỰ KIỆN VENEZUELA ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ CUBA.

Nhất Hùng

Việc Hoa Kỳ bắt giữ và đưa ông Nicolás Maduro vào đầu tháng 1 năm 2026 đã tạo ra một cú sốc mạnh đối với nền kinh tế vốn đã kiệt quệ của Cuba. Mối quan hệ giữa hai nước thường được ví như "môi với răng", và khi Venezuela biến động, Cuba là quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất.

Venezuela từ lâu đã là "trạm xăng" của Cuba thông qua thỏa thuận đổi dầu lấy dịch vụ y tế và giáo dục. Venezuela từng cung cấp khoảng 35.000 thùng dầu mỗi ngày cho Cuba (chiếm khoảng 1/4 nhu cầu của hòn đảo này). Mỹ đang phong tỏa và kiểm soát các cơ sở dầu mỏ của Venezuela đã khiến dòng dầu này bị cắt đứt. Hệ thống điện của Cuba phụ thuộc vào dầu hỏa. Việc mất nguồn cung dầu sẽ dẫn đến các đợt cắt điện kéo dài nhiều ngày tại Havana và các tỉnh lân cận, làm tê liệt sản xuất và sinh hoạt. Mô hình kinh tế chính của Cuba là gửi bác sĩ và chuyên gia sang Venezuela để đổi lấy dầu mỏ và ngoại tệ, có thể chính quyền mới tại Venezuela (hiện đang được Mỹ giám sát) thiết lập lại các ưu tiên quốc gia, họ có khả năng sẽ cắt giảm hoặc chấm dứt các chương trình hợp tác với Cuba. Hàng ngàn bác sĩ và cố vấn Cuba tại Venezuela đang đối mặt với tương lai bất định. Nếu họ bị trục xuất hoặc buộc phải về nước, Cuba sẽ mất đi nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất, đồng thời tạo ra áp lực việc làm khổng lồ trong nước.

Hoa Kỳ không giấu giếm kế hoạch dùng Venezuela như một đòn bẩy để đánh đổ chính quyền Cuba. Ngoại trưởng Marco Rubio đã tuyên bố việc tách rời Cuba khỏi nguồn lực của Venezuela là mục tiêu chiến lược để "kết thúc chế độ tại Havana". Sau khi Mỹ can thiệp vào Venezuela, các đối tác cung cấp dầu khác của Cuba như Mexico cũng đã giảm sản lượng cung cấp do lo ngại các lệnh trừng phạt thứ cấp từ Washington.

Trong tình thế ngặt nghèo, Cuba chỉ còn cách tìm kiếm sự thay thế từ Nga và Trung Cộng. Moscow là hy vọng lớn nhất của Cuba về năng lượng. Tuy nhiên, việc Nga đang bận rộn với các vấn đề địa chính trị riêng khiến khả năng hỗ trợ đầy đủ cho Cuba (khoảng 100.000 thùng/ngày để vận hành bình thường) là điều khó khả thi. Bắc Kinh có thể hỗ trợ về tài chính hoặc cơ sở hạ tầng, nhưng họ lại rất keo kiệt trong việc cung cấp dầu thô trực tiếp với số lượng lớn dưới dạng viện trợ.

Tác động kinh tế từ sự kiện Venezuela đang chuyển hóa thành áp lực xã hội tại Cuba: Giá thực phẩm và hàng hóa thiết yếu tại Cuba đã tăng vọt do chi phí vận chuyển tăng và thiếu hụt ngoại tệ, điều này sẽ phát sinh lạm phát và khan hiếm. Sự tuyệt vọng về kinh tế có thể thúc đẩy một làn sóng di cư mới sang Mỹ hoặc các nước lân cận, tạo thêm áp lực lên chính sách biên giới của khu vực.

Sự sụp đổ của đồng minh lớn nhất là Venezuela vào năm 2026 đã đẩy Cuba vào tình thế “thập tử nhất sinh”. Đây là thử thách lớn nhất đối với chính quyền Havana kể từ sau "Thời kỳ Đặc biệt" (Special Period) những năm 1990 sau khi Liên Xô tan rã.

Nhất Hùng