Chiến Lược Cốt Lõi Của Hoa Kỳ

 

CHIẾN LƯỢC CỐT LÕI CỦA HOA KỲ

Nhất Hùng 

Quốc khánh 4/7/2026 đánh dấu tròn 250 năm (1776 - 2026) kể từ Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ, như thế Hoa Kỳ là một Quốc gia tuy non trẻ, có bề dày lịch sử chưa thể so sánh với nhiều cường quốc lâu đời nhưng lại đi đầu về tốc độ bứt phá và không thể phủ nhận, Hoa Kỳ là một quốc gia giàu mạnh và có tầm ảnh hưởng lớn nhất thế giới hiện nay, có nói là Bá Chủ Hoàn Cầu cũng không ngoa. Thế nhưng lịch sử chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ thường xuyên biến động, thậm chí có những màn xoay trục bất ngờ. Nhiều nhà quan sát thường gán cho Washington có những Đại Kế Hoạch - những tính toán dài hạn - chiến lược 100 năm. Nhưng thực tế cho thấy, Hoa Kỳ không có một kịch bản bí mật và bất biến, một “đại kế hoạch 100 năm” như các thuyết âm mưu thường mô tả. Bản chất của chính sách đối ngoại Hoa Kỳ là sự kết hợp, dung hòa giữa mục tiêu địa chính trị dài hạn xuyên suốt và các quyết sách ngắn hạn mang tính ứng biến thực dụng.

Nhìn lại lịch sử đối ngoại của Hoa Kỳ, những nghịch lý trong chính sách đối ngoại xuất phát từ ba yếu tố cốt lõi:

1. Truyền thống đối ngoại của Hoa Kỳ ảnh hưởng sâu đậm bản chất của thuyết Chính Trị Thực Dụng, đây là một nhánh tư tưởng lớn trong chính sách quan hệ quốc tế của Hoa Kỳ, nơi lợi ích quốc gia và sức mạnh cứng được đặt lên trên các ý thức hệ đạo đức. Đơn cử vài thí du:

- Trong Thế Chiến 2, mục tiêu sống còn của Mỹ lúc đó là đánh bại Trục phát xít (Đức - Nhật). Để dồn toàn lực diệt Đức, Mỹ chấp nhận liên minh và viện trợ khổng lồ (Lend-Lease) cho Liên Xô, dù biết mâu thuẫn ý thức hệ là không thể tránh khỏi sau chiến tranh.

- Tại sao lại bình thường hóa quan hệ với Trung Cộng (1972) khi biết Trung Cộng sẽ là một kẻ thù lớn tiềm tàng của mình? - Nixon và Kissinger bắt tay với Bắc Kinh nhằm khoét sâu chia rẽ Trung - Xô, cô lập Liên Xô và tìm lối thoát danh dự khỏi Việt Nam.

2. Sự chi phối của chu kỳ bầu cử và thể chế chính trị: Một đời Tổng thống Mỹ chỉ kéo dài 4 đến 8 năm, trong khi Quốc hội thay đổi cán cân quyền lực mỗi 2 năm. Các chính quyền thường ưu tiên giải quyết khủng hoảng trước mắt để phục vụ cử tri trong nước hơn là kiên định một kế hoạch 50 -100 năm. Khi đảng cầm quyền thay đổi, định hướng can thiệp quân sự hay rút quân thường đảo chiều (như việc can thiệp vào Iraq, Afghanistan).

3. Mục tiêu dài hạn thực sự của Hoa Kỳ là duy trì trật tự tự do và bảo vệ quyền lực siêu cường số 1. Dù đôi khi các bước đi chiến thuật có sai lầm và mang tính chắp vá nhưng Mỹ luôn kiên định một mục tiêu chiến lược cốt lõi:

Không để bất kỳ một siêu cường đơn lẻ nào thống trị lục địa Á - Âu. Xin đơn cử:

- Ngăn chặn Đức, Nhật, rồi đến Liên Xô trong thế kỷ 20.

- Cân bằng và kiềm tỏa sự trỗi dậy quân sự, kinh tế của Trung Cộng, đồng thời duy trì quyền kiểm soát các tuyến hàng hải huyết mạch toàn cầu trong thế kỷ 21.

Những gì diễn ra cho thấy chiến lược Mỹ mang tính thực dụng và thích nghi theo từng giai đoạn, sẵn sàng liên minh với đối thủ hôm nay để diệt mối nguy trước mắt, chấp nhận trả giá bằng những cuộc khủng hoảng mới trong tương lai, rồi lại tiếp tục tìm cách đối phó khi tình thế thay đổi.

Bất cứ chiến thuật, chiến lược nào của Hoa Kỳ, của bất kỳ đời Tổng Thống nào, của Dân Chủ hay Cộng Hoà đều phải phục vụ cho mục tiêu hàng đầu và có tính CỐT LÕI: AMERICA FIRST.

Nhất Hùng