Thứ Ba, 9 tháng 6, 2026

Khai Dụng Chế Tài Mậu Dịch Để Thúc Đẩy Nhân Quyền Và Dân Chủ

 

Hình 1 – Tại buổi tiếp xúc TNS James Lankford (Cộng Hòa, Oklahoma) để bàn cách trừng phạt mậu dịch vì đàn áp tôn giáo

KHAI DỤNG CHẾ TÀI MẬU DỊCH ĐỂ THÚC ĐẨY NHÂN QUYỀN VÀ DÂN CHỦ
Mạch Sống 

Khai dụng chế tài mậu dịch để thúc đẩy nhân quyền và dân chủ

2026-06-09

  • Cú hích nhẹ đáng giá nhiều tỉ Mỹ kim thuế quan

Ts. Nguyễn Đình Thắng

Ngày 9 tháng 6, 2026

https://machsongmedia.org

Tại buổi họp Bàn Tròn Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế gần đây ở Quốc Hội Hoa Kỳ, tôi chia sẻ cách BPSOS khai dụng chính sách mậu dịch Hoa Kỳ để thúc đẩy tự do tôn giáo ở Việt Nam. Tôi đề nghị là cùng nhau dồn sức vận động áp thuế quan lên 2 quốc gia mỗi năm. Dĩ nhiên Việt Nam sẽ là một trong 2 quốc gia cho năm nay. Đại diện các tổ chức có mặt, đều là các đối tác và thân hữu từ nhiều năm, tỏ ra hời hợt. Tôi gửi email đến họ sau đó để nhắc nhở nhưng không được phản hồi. Tôi không ngạc nhiên vì biết rằng họ cần thời gian suy ngẫm và cân nhắc cách làm mới mẻ này, và định bụng BPSOS dấn thân đi trước và kết quả sẽ thu hút sự chú ý của họ theo sau.

Và kết quả đầu tiên là chính phủ Hoa Kỳ vừa công bố Việt Nam phải đối mặt 12.5% thuế quan phụ trội vì dung dưỡng lao động cưỡng bức. Nếu áp dụng lên mọi mặt hàng từ Việt Nam thì sẽ là 25 tỉ Mỹ kim. Dù chỉ áp dụng lên một số mặt hàng cũng là vài tỉ Mỹ kim.

Đây mới chỉ là đợt đầu. Một cú hích nhẹ. Tôi chờ thêm quyết định của Hoa Kỳ trong 2 đợt điều tra Việt Nam kế tiếp, với những cú hích mạnh hơn, trước khi nhắc lại với các tổ chức thân hữu kế hoạch đã trình bày nhưng không ai để ý.

Hình 1 – Tại buổi tiếp xúc TNS James Lankford (Cộng Hòa, Oklahoma) để bàn cách trừng phạt mậu dịch vì đàn áp tôn giáo

Phương pháp lồng khung lại

Cách nào để nối kết các lĩnh vực nhân quyền với mậu dịch?

Trong khoá đào tạo 12 tháng do BPSOS thực hiện từ năm 2015 đến giờ, tôi giảng về một kỹ năng vô cùng quan trọng: reframing (lồng khung lại). Theo đó, gói ghém nội dung cũ vào bối cảnh mới. Đó chính là phương pháp để nối kết các vấn đề nhân quyền, như tự do tôn giáo, tự do báo chí, quyền người lao động, quyền người bản địa và nhiều nữa, cũng như thể chế pháp quyền với mậu dịch. Hãy lấy một ví dụ.

Luật Đầu Tư của Việt Nam ưu đãi các công ty hoạt động trong đặc khu kinh tế: giảm mức thuế thu nhập có thể xuống còn 10%, miễn thuế trong 4 năm đầu và giảm 50% thuế cho 9 năm kế tiếp, miễn thuế nhập cảng thiết bị và nguyên liệu, miễn tiền thuê đất 15 năm…

Năm 2009, chính quyền Lâm Đồng và Đắk Nông thu hồi 128,500 mẫu đất của người Thượng bản địa để giao cho 2 nhà máy Tân Rai và Nhân Cơ khai thác bauxite trong dự án hợp doanh giữa công ty Việt nam VINACOMIN và công ty quốc doanh China là CHALCO.

Việc thu hồi đất ảnh hưởng 1600 hộ gia đình người Thượng bản địa. Các cuộc biểu tình của họ bị đàn áp dã man. Nhiều người đấu tranh nhân quyền, nhà báo, blogger và lãnh đạo tinh thần lên tiếng cho họ đã bị bắt và bỏ tù. Nổi bật, Tiến Sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ đứng đơn kiện Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng và bị kết án tù 7 năm.

Từ bauxite, 2 nhà máy Tân Rai và Nhân Cơ hiện sản xuất 1.3 triệu tấn nhôm, vượt xa nhu cầu tiêu thụ nội địa. Phần thặng dư được bán tháo vào Hoa Kỳ với giá rẻ, gây thiệt hại cho các công ty Hoa Kỳ, ảnh hưởng việc làm của công nhân Hoa Kỳ, và gây thất thoát cho nền kinh tế Hoa Kỳ. Việc lấy đất của người Thượng bản địa không bồi thường thỏa đáng tạo nên sự bất quân bình trong mậu dịch  cho Hoa Kỳ. BPSOS đề nghị USTR tăng mức thuế quan, hiện là 50%, lên các mặt hàng nhôm mà Việt Nam xuất cảng sang Hoa Kỳ.

Phản ứng của nhà nước Việt Nam

Khi chính phủ Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi đặc biệt vì vi phạm nghiêm trọng quyền tự do tôn giáo, Bộ Ngoại Giao Việt Nam luôn luôn phản bác, cáo buộc rằng đó là quyết định sai lầm do dựa vào thông tin không trung thực của thành phần có ác ý – họ ám chỉ BPSOS.

Tuy nhiên, ngày 2 tháng 6 vừa qua, khi Văn Phòng Đại Diện Mậu Dịch Hoa Kỳ liệt kê Việt Nam vào Hạng 2 do vi phạm nghiêm trọng về lao động cưỡng bức và đề nghị áp thuế quan phụ trội là 12.5%, nhà nước Việt Nam chỉ than vãn rằng Hoa Kỳ chưa để ý thích đáng đến các nỗ lực của Việt Nam trong thời gian qua và hứa sẽ hợp tác với Hoa Kỳ. Tại sao lại mềm mỏng đến thế? Đấy là vì phát biểu linh tinh có thể sẽ gây thiệt hại thêm vài tỉ Mỹ kim.

Bản tin của BPSOS, bình thường nếu bất lợi cho nhà nước Việt Nam, đều bị tràn ngập với nhiều trăm lời bình luận nhảm nhí của các dư luận viên. Còn bản tin về công bố vừa qua của USTR thì chỉ có đúng 4 ý kiến của dư luận viên, mang tính cách thở than. Tại sao? Vì Việt Nam đang nằm trong 2 đợt điều tra nữa của USTR. BPSOS đang vận động đợt điểu tra thứ 4, rộng hơn, bao quát hơn và sâu hơn. Các phát biểu vô ý tứ của dư luận viên không chừng gây thiệt hại thêm hàng tỉ Mỹ kim cho nhà nước.

Cách nào để vận dụng biện pháp chế tài mậu dịch

Nối kết quyền người bản địa và tình trạng “dân oan” với mậu dịch chỉ là một ví dụ. Chúng tôi đã cung cấp nhiều trường hợp khác nữa cho USTR, sẽ được tuần tự phân tích trong các bài viết trên trang Mạch Sống Media.

Qua đó nhiều ví dụ, người Việt ở hải ngoại sẽ am tường hơn về cách thức lồng khung lại các vấn đề nhân quyền, pháp quyền, dân chủ cho Việt nam trong bối cảnh mậu dịch. Khi ấy, nhà nước Việt Nam sẽ phải cân nhắc nguy cơ hứng chịu hàng tỉ hoặc hàng chục tỉ Mỹ kim thiệt hại.

Bài liên quan:

Việt Nam gian lận trong mậu dịch: Có thể bị Hoa Kỳ đánh thuế quan phụ trội 12.5%

Vì tương lai quốc dân, hãy cùng nhau lên đường

The post Khai dụng chế tài mậu dịch để thúc đẩy nhân quyền và dân chủ appeared first on Mach Song Media - Nhà.

Mạch Sống 



Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét