Bản Công thư chung (mã số VNM OL 2.2026) được các Đặc phái viên thuộc Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc chính thức gửi nhà cầm quyền Việt Nam vào ngày 17 tháng 6 năm 2026. Tài liệu này, hiện đã được phổ biến rộng rãi, bày tỏ sự quan ngại sâu sắc đối với những tu chính án mới trong khung pháp lý quản trị giới luật sư, cụ thể là sự ra đời của Nghị định số 109/2026/NĐ-CP.
Hai vị Đặc phái viên về Sự độc lập của thẩm phán và luật sư, cùng Đặc phái viên về Tình trạng của giới bảo vệ nhân quyền, đã đồng ký tên trong công thư để lưu ý rằng nhiều điều khoản trong Nghị định 109 (ban hành ngày 1 tháng 4 năm 2026) đi ngược lại với các tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế. Các quy định này đe dọa sự độc lập của giới luật sư, tính tự trị của các tổ chức nghề nghiệp, và quyền được thụ hưởng sự hỗ trợ pháp lý hữu hiệu của công dân. Các Đặc phái viên đặc biệt lưu tâm đến việc ban hành các biện pháp trừng phạt hành chánh mang tính bao quát, tỷ như tước đoạt tạm thời chứng chỉ hành nghề đối với những vi phạm quy tắc nghề nghiệp được định nghĩa một cách hàm hồ. Những tu chính này cũng dấy lên mối lo ngại về việc xâm phạm quyền được xét xử công minh của người dân.
Công thư đã vạch ra những điểm mâu thuẫn trọng yếu giữa Nghị định và các hiệp ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết, bao gồm Bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR) và Hiệp ước Quốc tế về Dân quyền và Chính trị quyền (ICCPR):
- Sự can thiệp và sách nhiễu giới luật sư: Các điều khoản sử dụng ngôn từ thiếu chuẩn xác như "xúc phạm", "gây cản trở", hay "làm ảnh hưởng hình ảnh, uy tín" có thể bị lạm dụng để biến các nỗ lực biện hộ hợp pháp thành hành vi vi phạm hành chánh. Tình trạng này có thể tạo ra bầu không khí e sợ, cản trở các luật sư thi hành phận sự bảo vệ thân chủ một cách tự do, tận tâm và độc lập, đặc biệt là đối với các luật sư nhân quyền.
- Nguy hại cho nguyên tắc bảo mật và sự độc lập: Nghị định cho phép các cơ quan hành pháp cấp địa phương và lực lượng công an có thẩm quyền áp dụng các chế tài khắt khe, bao gồm việc đình chỉ hành nghề và tịch thu tài liệu pháp lý. Việc giao phó quyền lực này cho giới chức hành pháp rất dễ dẫn đến sự mâu thuẫn quyền lợi và các hành vi trả đũa nhắm vào giới luật sư trong các vụ án nhạy cảm mang tính chính trị, các vụ tranh chấp đất đai, hay khi biện hộ cho giới bảo vệ nhân quyền. Việc cho phép tịch thu chứng cớ vật chất cũng đe dọa nghiêm trọng đến đặc quyền bảo mật thông tin giữa luật sư và thân chủ.
- Triệt tiêu tính tự trị của các Luật sư đoàn: Nghị định áp đặt nhiều chế tài hành chánh lên các tổ chức xã hội - nghề nghiệp của giới luật sư, can thiệp vào các sinh hoạt nội bộ như đại hội, báo cáo, huấn luyện nghiệp vụ, và tư cách hội viên. Sự kiểm duyệt này làm suy yếu khả năng tự quản của các Luật sư đoàn, vốn là thành trì bảo vệ sự toàn vẹn và độc lập của nghề luật sư.
Tính đến thời điểm tài liệu được công bố, giới chức Liên Hiệp Quốc vẫn chưa nhận được bất kỳ văn thư phúc đáp nào từ phía nhà cầm quyền Việt Nam.
From: Alliance for Vietnam's Democracy
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét