Gần đây, Ban Tuyên giáo Trung ương đã tung ra một bài viết nhằm phản bác bản tài liệu mang tên "Quyền phụ nữ và quyền trẻ em sau 50 năm" – một báo cáo do Liên Minh Vì Dân Chủ Cho Việt Nam (Liên Minh) đệ trình thể theo yêu cầu của Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc. Bài viết của Ban Tuyên giáo nhằm bảo vệ lập trường của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề quyền trẻ em, trong đó đưa ra nhiều con số và thành tựu pháp lý nhất định. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Liên Minh và những người ủng hộ dân chủ, những lập luận phản bác của Ban Tuyên giáo chưa phản ánh đầy đủ bức tranh thực tế. Cốt lõi của sự khác biệt nằm ở khoảng trống giữa luật pháp trên giấy và thực tiễn thi hành, cũng như việc thiếu vắng các cơ chế giám sát độc lập thiết yếu trong một xã hội hiện đại.
Phản biện đầu tiên cần hướng tới là những khẳng định của Ban Tuyên giáo về thành tựu thực tiễn và khung pháp lý. Không thể phủ nhận Việt Nam đã ký kết các công ước quốc tế và ban hành nhiều đạo luật bảo vệ trẻ em, nhưng việc có luật hoàn toàn không đồng nghĩa với việc trẻ em được bảo vệ một cách triệt để trên thực tế. Tình trạng bóc lột lao động trẻ em vẫn diễn ra tại các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, hộ gia đình và khu vực nông thôn do thiếu vắng cơ chế thanh tra lao động độc lập. Bên cạnh đó, con số "gần 100% đi học tiểu học" thường che giấu tỷ lệ bỏ học đáng lo ngại ở các cấp học cao hơn, đặc biệt là tại vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Hơn nữa, dù giáo dục được tuyên bố là miễn phí, tình trạng "lạm thu" dưới danh nghĩa tự nguyện từ lâu đã trở thành một gánh nặng tài chính khổng lồ, trực tiếp tước đi cơ hội đến trường của trẻ em nghèo. Tương tự, chính sách cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho trẻ dưới sáu tuổi là một bước tiến, nhưng chất lượng dịch vụ y tế tuyến cơ sở không đồng đều và tình trạng thiếu hụt thuốc men thường xuyên khiến các gia đình vẫn phải gánh chịu những khoản chi phí lớn nếu muốn con em được điều trị đúng mức.
Thứ hai, việc bài viết sử dụng luận điệu "đa đảng không đồng nghĩa với nhân quyền" bằng cách viện dẫn các vấn đề ở Mỹ hay phương Tây là một dạng ngụy biện nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi trọng tâm của bản báo cáo gửi Liên Hiệp Quốc. Việc các quốc gia phát triển vẫn còn tồn tại nạn bạo lực học đường hay xâm hại trẻ em không làm giảm đi tính nghiêm trọng của những vi phạm tương tự tại Việt Nam. Mục đích của các phong trào dân chủ khi nêu lên những vấn đề này không phải để khẳng định các nước phương Tây là hoàn hảo, mà để chỉ ra rằng một thể chế độc đảng thiếu vắng các công cụ cốt lõi để tự sửa chữa lỗi lầm. Những đòi hỏi dân chủ không chỉ đơn thuần là câu chuyện thay đổi chế độ, mà còn là sự phân lập quyền lực và tự do báo chí. Trong một hệ thống mà truyền thông bị nhà nước kiểm duyệt chặt chẽ, các vụ bạo hành trẻ em tại các cơ sở bảo trợ xã hội hoặc vấn nạn bạo lực học đường rất dễ bị bưng bít bởi "bệnh thành tích". Chỉ có báo chí điều tra độc lập và sự giám sát của các tổ chức quốc tế mới có thể phanh phui những ẩn khuất này mà không phải e dè bất kỳ thế lực chính trị nào bao che.
Cuối cùng, luận điểm cho rằng bảo vệ quyền trẻ em là "trách nhiệm toàn dân" và "không có vùng cấm" bộc lộ nhiều mâu thuẫn khi đối chiếu với thực tế khách quan. Mặc dù kêu gọi toàn dân tham gia, nhà nước lại đang có xu hướng độc quyền các hoạt động cứu trợ và công tác xã hội. Các tổ chức phi chính phủ độc lập, các nhà hoạt động vì quyền con người và quyền trẻ em thường xuyên bị nhà cầm quyền giám sát, sách nhiễu hoặc thậm chí hình sự hóa thông qua các tội danh liên quan đến kinh tế hay an ninh. Việc triệt tiêu không gian của xã hội dân sự khiến công tác bảo vệ trẻ em chỉ còn là những phong trào mang tính hình thức của các tổ chức ngoại vi nhà nước.
Đồng thời, tuyên bố "không có vùng cấm" cũng trở nên sáo rỗng khi hệ thống tư pháp thiếu tính độc lập. Thực tế đã chứng minh có những vụ án xâm hại trẻ em gây phẫn nộ, nhưng thủ phạm ban đầu chỉ nhận bản án rất nhẹ do có quyền lực hoặc mối quan hệ; và chỉ khi dư luận bùng nổ dữ dội trên mạng xã hội, công lý mới bị ép buộc phải lên tiếng. Ngay cả những chương trình an sinh xã hội được Ban Tuyên giáo ca ngợi như "Sóng và máy tính cho em" cũng bị người dân phản ánh là thiếu minh bạch, phân bổ sai đối tượng và có dấu hiệu trục lợi ở cấp cơ sở.
Tóm lại, việc các tổ chức như Liên Minh Vì Dân Chủ Cho Việt Nam đệ trình tài liệu "Quyền phụ nữ và quyền trẻ em sau 50 năm" lên Liên Hiệp Quốc không phải là hành động "xuyên tạc" hay “phá hoại” như bài viết của Ban Tuyên giáo quy chụp. Đó là minh chứng cho việc thực thi quyền giám sát chính đáng của công dân và xã hội dân sự quốc tế. Quyền trẻ em không thể được bảo vệ trong một môi trường bị kìm kẹp về ngôn luận, thiếu vắng nền tư pháp độc lập và xã hội dân sự bị triệt tiêu. Đòi hỏi dân chủ chính là đòi hỏi một cơ chế minh bạch, để những đạo luật không chỉ nằm yên trên giấy mà thực sự trở thành tấm khiên vững chắc bảo vệ mọi trẻ em theo đúng tinh thần các công ước Liên Hiệp Quốc.
TiếngQuêHương
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét