Tại Sao Mỹ Xóa Trật Tự Cũ?

 

TẠI SAO MỸ XÓA TRẬT TỰ CŨ?

Nhất Hùng

Suốt 80 năm qua, thế giới vận hành dưới một cái bóng khổng lồ mang tên Pax Americana (Hòa bình kiểu Mỹ). Chính Washington đã thiết kế nên cuộc chơi: từ hệ thống tài chính Bretton Woods, liên minh NATO đến thương mại tự do toàn cầu. Nhưng giờ đây, chính bàn tay đã tạo ra nó lại đang ra sức xóa bỏ.

Tại sao? Không phải vì Mỹ yếu đi, mà vì giới tinh hoa Mỹ đã nhận ra họ đang nuôi dưỡng "những con quái vật" bằng chính “máu” của mình.

Cái trật tự cũ được xây dựng trên sự hào phóng. Mỹ mở cửa thị trường, bảo vệ các tuyến hàng hải, và chi trả hóa đơn quân sự cho cả thế giới để đổi lấy sự ổn định. Nhưng kết quả là gì?

- Các đồng minh "ngồi mát ăn bát vàng”. Châu Âu ngủ quên dưới chiếc dù an ninh của Mỹ trong khi dùng tiền đó để xây dựng phúc lợi xã hội.

- Kẻ thù lợi dụng kẽ hở, Mỹ đưa Trung Cộng vào WTO với hy vọng họ sẽ thay đổi, nhưng họ chỉ dùng sự thịnh vượng đó để xây dựng kho vũ khí chống lại chính Mỹ.

Nước Mỹ không thể mãi là "cảnh sát thế giới" miễn phí trong khi nội tại cũng gặp không ít khó khăn.

Trật tự cũ tôn vinh chủ nghĩa đa phương và toàn cầu hóa không biên giới. Đó là một bàn tiệc cho các tập đoàn đa quốc gia nhưng lại là thảm họa cho những thị trấn công nghiệp của Mỹ. Họ xuất khẩu việc làm và nhập khẩu hàng hóa giá rẻ, để rồi nhận ra rằng Mỹ đã đánh mất năng lực sản xuất cốt lõi vào tay các đối thủ chiến lược.

Việc Mỹ muốn thay đổi trật tự này không phải là sự rút lui, mà là một cuộc phản công. Mỹ cần một trật tự mới nơi lợi ích của người lao động Mỹ phải được đặt lên trên lợi ích của các tổ chức quốc tế vô hồn.

Mỹ không còn muốn duy trì một hệ thống mà ở đó các quy tắc quốc tế trói buộc tay chân mình trong khi đối thủ thì gian lận. Trật tự mới mà Mỹ hướng tới sẽ không dựa trên những lời hứa đa phương xa vời, mà dựa trên:

- Ưu tiên những liên minh có đi có lại (Quads, AUKUS), đó là chủ nghĩa song phương thực dụng.

- Sử dụng thuế quan và cấm vận như một vũ khí để bảo vệ ưu thế công nghệ.

- Nước Mỹ trước tiên (America First) không phải là sự cô lập, mà là sự tỉnh ngộ.

Nước Mỹ không xóa bỏ trật tự cũ vì lỗi thời, mà xóa bỏ nó vì nó đã bị biến chất thành một công cụ để các quốc gia khác "hút máu" sức mạnh Mỹ. Việc thiết lập một trật tự mới không phải là sự từ bỏ vai trò lãnh đạo, mà là sự tái định nghĩa lại quyền lực: Mỹ sẽ chỉ lãnh đạo một thế giới mà ở đó họ không còn phải chịu thiệt thòi.

Đã đến lúc thế giới phải làm quen với một nước Mỹ thực dụng và sòng phẳng hơn. Đã đến lúc cần cứng rắn, cuộc chơi phải được chơi theo luật của người thắng cuộc.

Nhất Hùng