Hải Di Nguyễn Từ một năm qua, tình trạng người Việt tỵ nạn ở Thái Lan càng lúc càng nguy hiểm. Họ phải đối mặt với điều gì? Đời sống khó khăn, trợ cấp cắt giảm Cuộc sống ở Thái Lan lâu nay đã khó khăn vất vả, do người tỵ nạn phải làm chui và luôn nơm nớp sợ bị bắt, nhưng nay lại càng thiếu thốn trăm bề khi hàng loạt dịch vụ—như BRC, JRS, Tzu Chi—bị cắt giảm. Tiền không có, làm sao sống? Lấy gì nuôi con? Một số người tỵ nạn kể, thức ăn không có, phải nhặt rau người Thái bỏ đi đem về ăn. Thiếu chất, đám trẻ con còi cọc, ốm bệnh liên miên. Trong bài viết “Khi chồng ở IDC” đăng tháng 12/2025, tôi đã viết về đời sống khốn khó của nhiều gia đình H’mông khi trụ cột gia đình bị tống vào IDC (Trung tâm Giam giữ Di trú): nhà thì lít nhít con nhỏ, nhà thì còn cha mẹ già ốm đau. Vài trường hợp còn có hoàn cảnh đặc biệt thương tâm, như anh Kpuih Yem (sinh năm 1990), cho biết một thân một mình nuôi bốn đứa con ở đất Thái, mà sức khỏe không còn như trước từ khi khởi bệnh tai biến năm 2024.  IDC Theo cập nhật mới nhất chúng tôi có được, hiện nay trong IDC vẫn còn 2 người Thượng, 10 người H’mông chưa được thả. Trước đây, tôi đã có loạt bài trên Mạch Sống về điều kiện giam giữ trong IDC: ngoài vấn đề chật chội, thiếu vệ sinh, thiếu không khí, thiếu chất dinh dưỡng, thiếu chăm sóc y tế… người tỵ nạn phải thêm nỗi lo bị “trưởng phòng” đánh đập hoặc theo dõi, đặc biệt khi “trưởng phòng” người Việt có vẻ thân với sứ quán Việt Nam; và chịu thêm đe dọa và áp lực từ công an và nhân viên sứ quán. Chẳng hạn, năm 2025, anh Y Khiu Niê và một người Thượng tỵ nạn khác đột ngột bị nhân viên IDC kêu dọn đồ đạc lúc gần nửa đêm, vì có vé máy bay về Việt Nam do sứ quán “sắp xếp”. Cũng trong năm 2025, một người Việt theo đạo Công giáo liên tục bị đe dọa sách nhiễu—vừa trực tiếp ở IDC, vừa thông qua gia đình ở quê nhà.  Hơn 60 người Thượng bị cảnh sát Thái Lan bắt ngày 23/2/2025. Việt Nam gia tăng đàn áp xuyên quốc gia Nhà nước Việt Nam càng ngày càng leo thang đàn áp xuyên quốc gia. Tháng 1/2024, tòa án ở Đắk Lắk xử 100 người trong vụ xả súng ngày 11/6/2023, trong đó xử vắng mặt nhà hoạt động người Thượng Y Quynh Bdap với bản án 10 năm tù giam. Cho tới nay, chúng tôi vẫn chưa thấy bất kỳ bằng chứng nào đáng tin cậy cho thấy Y Quynh Bdap có liên quan tới vụ xả súng—chúng tôi cũng đã xem qua những tài liệu chính quyền Việt Nam cung cấp cho Thái Lan khi yêu cầu dẫn độ. Đây rõ ràng là một hình thức đàn áp xuyên quốc gia, để bịt miệng và hạ uy tín tổ chức Người Thượng vì Công lý. Tháng 3/2024, một phái đoàn công an Việt Nam sang tận Thái Lan lôi kéo người tỵ nạn về nước, và truy lùng Y Quynh Bdap. Y Quynh bị cảnh sát Thái bắt ngày 11/6/2024, và cuối cùng bị dẫn độ về Việt Nam ngày 28/11/2025. Tháng 3/2026, cầm trong tay video “đầu thú” của Y Quynh (đi ngược lại với tất cả những gì Y Quynh đã nói khi còn tự do), nhân viên sứ quán Việt Nam tiếp tục tra hỏi người J’rai trong IDC và truy lùng thông tin về Người Thượng vì Công lý. Khi Cơ quan An ninh Điều tra tỉnh Đắk Lắk truy nã TS. Nguyễn Đình Thắng với cáo buộc vô căn cứ về vụ xả súng ngày 11/6, anh Y Arôn Êban (thành viên Người Thượng vì Công lý) nói “Những sự việc này khiến tôi và nhiều người Thượng tỵ nạn khác cảm thấy bất an hơn bao giờ hết. Việc một người tỵ nạn có thể bị dẫn độ, cùng với việc các nhà hoạt động bị truy nã, tạo ra cảm giác rằng chúng tôi không còn nơi nào thực sự an toàn. “Điều này ảnh hưởng lớn đến tâm lý của chúng tôi, khiến nhiều người sống trong lo sợ, hạn chế di chuyển và không dám lên tiếng. Đồng thời, nó cũng làm tăng nguy cơ chúng tôi bị hiểu lầm hoặc bị gán ghép vào những cáo buộc không đúng sự thật. “Tuy nhiên, trong hoàn cảnh này, chúng tôi vẫn mong muốn cộng đồng quốc tế quan tâm và bảo vệ những người tỵ nạn như chúng tôi, để chúng tôi có thể sống an toàn và tiếp tục theo đuổi con đường ôn hòa vì công lý.” Nhưng không chỉ những nhà hoạt động nhân quyền người Thượng hay người H’mông. Trường hợp Cựu Đại úy Công an Lê Chí Thành gần đây cũng là một ví dụ đàn áp xuyên quốc gia, khi Việt Nam hủy passport và không cho biết, nhưng lại cung cấp thông tin và đòi hỏi sự hợp tác của chính phủ Thái Lan, tống ông Lê Chí Thành vào IDC. Người tỵ nạn đối phó như thế nào? Trong tình trạng ngặt nghèo và càng lúc càng nguy hiểm tại Thái Lan, người tỵ nạn càng cần biết cách tự bảo vệ mình: - Luôn mang giấy tờ và thông tin liên lạc của luật sư.
- Sống hòa đồng với nhau và lẫn với người Thái, không đánh phá gây gổ.
- Tôn trọng luật pháp, không gây chú ý, không làm ồn, không làm phiền người Thái.
- Cẩn thận khi nói chuyện và chia sẻ thông tin với người lạ.
- Coi trọng an toàn bản thân, và nghĩ tới sự an toàn của những người tỵ nạn khác.
- Giữ tốt mối quan hệ với các nhà hảo tâm, đừng cho rằng người khác có “nghĩa vụ” phải giúp mình.
- Giúp đỡ đùm bọc nhau.
Người Việt hải ngoại có thể làm gì? Ngoài những việc như hỗ trợ tài chính, người Việt hải ngoại cũng có thể giúp bằng cách: - Giúp người tỵ nạn học tiếng Anh và một số kỹ năng khác, giúp họ đẩy mạnh hồ sơ tái định cư.
- Hỗ trợ các chương trình giúp người tỵ nạn có thể tự lập và kiếm sống khi vẫn đang ở Thái Lan.
- Vận động chính phủ quốc gia mình đang sống quan tâm và lên tiếng không chỉ với Việt Nam mà còn với Thái Lan—nhất là việc chính phủ Thái Lan hợp tác với Việt Nam và trở thành công cụ đàn áp xuyên quốc gia cho các nước láng giềng.
- Viết báo cáo và vận động chuẩn bị cho phiên Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát (Universal Periodic Review, tức UPR) về Thái Lan sắp tới.
The post Tình trạng nguy hiểm hiện nay của người tỵ nạn tại Thái Lan appeared first on Mach Song Media - Nhà. | 
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét